Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc: Nhìn Trung Quốc qua lăng kính thế giới

​Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc (trực thuộc Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) là đơn vị đầu tiên tại khu vực phía Nam nghiên cứu các bình diện của Trung Quốc đương đại qua lăng kính khoa học đương đại trên thế giới.


 TS Nguyễn Ngọc Thơ - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc - Ảnh: Mạnh Khang

 

Theo quyết định được PGS.TS Võ Văn Sen - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Nhà trường - ký ngày 23-02-2017, Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc (tên tiếng Anh: Center for Chinese Studies, viết tắt: CCS) có nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng khoa học và thúc đẩy trao đổi, hợp tác về văn hóa, giáo dục giữa Việt Nam - Trung Quốc (TQ) đương đại.

 

Ban Biên tập Cổng thông tin điện tử Nhà trường đã có buổi phỏng vấn với TS Nguyễn Ngọc Thơ - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc (CCS) - về vai trò, nhiệm vụ và kế hoạch hoạt động của trung tâm trong thời gian sắp tới.

 

* Thưa TS Nguyễn Ngọc Thơ, những tiền đề nào đã dẫn đến việc Nhà trường quyết định thành lập CCS?

 

Về mặt lý luận, nghiên cứu về TQ từ xưa đến nay luôn là nhu cầu và là một vấn đề quan trọng đối với người Việt Nam chúng ta do mối quan hệ lịch sử văn hóa truyền thống và bối cảnh xã hội đương đại (trên các bình diện lịch sử, văn hóa, chính trị, quân sự…) mang lại.

 

Hiện nay, trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, nhu cầu mới về nghiên cứu KHXH&NV về TQ đương đại là phải đặt đối tượng nghiên cứu ở các góc nhìn rộng hơn và đa chiều hơn, đặc biệt là từ lăng kính khu vực và thế giới. Hướng tiếp cận này đòi hỏi chúng ta phải có một trung tâm nghiên cứu mang tính học thuật chuyên môn KHXH&NV, một diễn đàn học thuật tập trung để những nhà nghiên cứu tìm kiếm, kết nối và chuyển đổi từ việc nghiên cứu TQ một cách truyền thống sang áp dụng các góc nhìn mới trong thời kỳ khu vực hóa, toàn cầu hóa.

 

Về thực tiễn, trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM có rất nhiều khoa, ngành liên quan đến TQ như Khoa Ngữ văn TQ, ngành TQ học (khoa Đông Phương học), ngành Hán Nôm (khoa Văn học) cùng rất nhiều cán bộ, giảng viên, trí thức được đào tạo về TQ học ở các lĩnh vực ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử,…

 

Nhu cầu đào tạo nhân lực hiểu biết về TQ học làm cầu nối trong giao lưu kinh tế, văn hóa, chính trị giữa Việt Nam và TQ ngày càng lớn hơn. Đầu tư của TQ, đặc khu Hồng Kông, Macau và vùng lãnh thổ Đài Loan ở khu vực phía Nam cũng rất lớn. Bằng việc thành lập Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc, Nhà trường mong muốn đóng vai trò quan trọng hơn trong việc cung cấp tri thức khoa học, nguồn nhân lực cũng như xây dựng một kênh kết nối học thuật về TQ học trong và ngoài nước.

  

 Từ những cơ sở trên, CCS được thành lập.

 

* Trung tâm sẽ có đóng góp như thế nào trong đào tạo, nghiên cứu của Nhà trường và xã hội?

 

Là một trung tâm nghiên cứu trực thuộc Trường ĐH KHXH&NV, nằm trong hệ thống ĐHQG-HCM, CCS có trách nhiệm thực hiện những nghiên cứu cơ bản và ứng dụng về TQ học liên quan đến kinh tế, văn hóa, xã hội đương đại, quan hệ quốc tế,... giữa TQ và thế giới, trong đó có VN.

 

CCS sẽ xây dựng và củng cố cầu nối học thuật, giao lưu nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác về kinh tế, văn hóa, xã hội song phương và đa phương, cung cấp những ý tưởng, đề án, kế hoạch là sản phẩm của quá trình nghiên cứu lâu dài, có hệ thống về TQ học cho các cơ quan, đơn vị, trường, viện thông qua những bài viết, chuyên khảo khoa học hay các công trình phổ biến kiến thức.

 

Sứ mệnh và tầm nhìn của CCS là một trung tâm định hướng nghiên cứu và hướng hoạt động trọng tâm sẽ là chú trọng và nghiên cứu - ứng dụng, không lấy dịch vụ làm trọng tâm (nếu có, chỉ là dịch vụ về mặt khoa học).

 

* Tại Việt Nam, đã có những trung tâm nào tương tự hay chưa? Điểm nhấn trong hoạt động của CCS là gì?

 

Theo tôi được biết, Viện Nghiên cứu TQ (trực thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) là đơn vị nghiên cứu TQ và những vấn đề đương đại để tham vấn cho các cơ quan, trường viện những góc nhìn mang tính hàn lâm, hệ thống và khoa học ở khu vực phía Bắc.

 

Tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội cũng có Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc tập trung vào những vấn đề lịch sử, triết học, ngôn ngữ, văn hoá, xã hội TQ truyền thống; một số bộ phận khác của các cơ quan khoa học, giáo dục cũng triển khai nghiên cứu nhiều bình diện về Trung Quốc như kinh nghiệm phát triển kinh tế, bảo tồn và phát triển văn hoá, quản lý và chuyển đổi cơ cấu kinh tế - xã hội; kinh nghiệm hiện đại hoá, phát triển bền vững và hội nhập của TQ từ sau cải cách mở cửa, quan hệ quốc tế v.v...

 

CCS hy vọng là trung tâm đầu tiên ở khu vực phía Nam nghiên cứu dưới góc nhìn KHXH&NV về các vấn đề đương đại của Trung Quốc qua lăng kính thế giới mà trong đó VN với tư cách là một thành viên của cộng đồng ASEAN. Điểm nhấn quan trọng của CCS là sẽ đặt các vấn đề TQ học dưới góc nhìn khoa học phương Tây, nhìn TQ bằng lăng kính bên ngoài, và trong mối quan hệ biện chứng đa chiều. Có nghĩa là trung tâm sẽ không nhảy vào bên trong “cơ thể văn hóa TQ” để nghiên cứu về họ.

 

CCS chú trọng mang hơi thở cuộc sống vào nghiên cứu, chú trọng nghiên cứu về những trào lưu mới, lý thuyết mới, phân định rõ ràng các góc nhìn về nhân học, văn hóa học, văn học, quan hệ quốc tế, chính trị, ngoại giao, quân sự xoay quanh TQ đương đại, có chú ý tính liên ngành nhưng không vì thế mà nhập nhằng chúng với nhau. Ví dụ, đó là các vấn đề mối quan hệ giữa TQ với thế giới, vấn đề chuyển đổi cấu trúc kinh tế, vấn đề sản nghiệp hóa văn hóa, vấn đề phục hưng triết học Nho giáo thế kỷ XXI…

 

“Hiện nay, khi đối diện với các vấn đề liên quan đến TQ, nhiều người tỏ ra e dè hoặc chưa thật sự nhìn nhận, đánh giá khách quan nên việc triển khai thực hiện các kế hoạch, các hoạt động sắp tới của trung tâm chắc chắn gặp nhiều thử thách”

 

TS Nguyễn Ngọc Thơ


 

* Với hướng nghiên cứu như vậy, trung tâm có cần liên kết với các đơn vị khác?

 

Chắc chắn rất cần vì CCS không thể hoạt động độc lập mà thiếu sự chỉ đạo của cấp trên và sự hợp tác với các trung tâm, đơn vị khác như TTNC Trung Quốc thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc (ĐHQG Hà Nội), khoa Ngữ văn TQ, khoa Đông phương học, khoa Văn học (Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM), khoa Trung (ĐH Sư phạm TP.HCM), Viện KHXH vùng Nam Bộ,…

 

Hiện tại, CCS đang xây dựng mối quan hệ học thuật với các đối tác nghiên cứu về TQ học ở Malaysia, Singapore, Indonesia, Hoa Kỳ và sắp tới sẽ mở rộng hợp tác với các quốc gia và vùng lãnh thổ khác. Hy vọng sẽ sớm hình thành một mạng lưới nghiên cứu TQ tại khu vực ASEAN cũng như các trung tâm nghiên cứu tương tự tại Hoa Kỳ, Đức , Nhận Bản… và đương nhiên không thể thiếu các đầu mối nghiên cứu quan trọng tại TQ.

 

CCS hiện có mạng lưới cộng tác viên rộng với nhiều lĩnh vực nghiên cứu, bao gồm các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, các chuyên gia về ngữ văn TQ, TQ học, Hán Nôm, lịch sử, Việt Nam học… có người nghiên cứu quan hệ quốc tế giữa TQ và thế giới, có người nghiên cứu về văn hóa TQ đương đại hay nghiên cứu về kinh tế và chính sách đầu tư của TQ ra bên ngoài, nghiên cứu về sự phát triển đô thị, phát triển giao thông của TQ,…

 

Cùng với khoảng 40 chuyên gia nghiên cứu về TQ trong nước, CCS đang có mối liên hệ với hơn 30 chuyên gia quốc tế. Họ sẵn sàng tham gia nghiên cứu với trung tâm hoặc tư vấn cho hoạt động của trung tâm.

 

* Những hoạt động sắp tới của CCS là gì, thưa thầy?

 

Trong năm 2017, CCS sẽ có 2 series ấn phẩm được xuất bản: Một là ấn phẩm có chủ đề về giao lưu văn hóa ở khu vực Đông Á, trong đó có Việt Nam và TQ; ấn phẩm thứ hai là tập đầu tiên về TQ và thế giới trên các bình diện kinh tế và quan hệ quốc tế. Dự kiến các tập sách thuộc chuyên đề này ban đầu xuất bản bằng tiếng Việt, về sau sẽ phát triển thành đa ngôn ngữ (tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Trung).

 

Trong năm 2018, khi đã ổn định hoạt động, CCS sẽ tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm, mở diễn đàn về Trung Quốc và thế giới; mở ra nhiều kế hoạch nghiên cứu mới. Những tham luận, bài viết trong các sự kiện này sẽ được lựa chọn biên tập để công bố trong các tập sau của chuyên đề TQ và thế giới.

 

Về lâu dài, CCS sẽ trở thành một diễn đàn rất quan trọng về mặt khoa học, nghiên cứu những bình diện của TQ, mối quan hệ của TQ và thế giới tại khu vực phía Nam; trở thành cơ quan nghiên cứu quan trọng và tin cậy của Chính phủ, các cơ quan ban ngành từ Trung Ương đến địa phương và kể cả các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ.

 

*Xin cảm ơn Tiến sĩ!

 

Cơ hội cho sinh viên, nghiên cứu sinh về TQ học

 

Đối với sinh viên và nghiên cứu sinh thì CCS sẽ cung cấp nguồn tư liệu đa dạng, liên quan đến các bình diện của TQ đương đại từ kinh tế, văn hóa, xã hội,… Những tư liệu này được thu thập từ các trường, viện là đối tác của CCS hoặc được CCS đặt mua, sao bản chính quy. Những ấn phẩm của trung tâm sẽ được giới thiệu rộng rãi miễn phí (nếu có nguồn tại trợ) hoặc được trợ giá cho sinh viên.

 

Ngoài ra, bạn sẽ được mời tham gia các tạo đàm, buổi nói chuyện từ các chuyên gia từ bên ngoài. Sinh viên cũng có thể cùng tham gia vào các hoạt động có tính chất nghiên cứu, đăng ký các học bổng của các trường viện là đối tác của trung tâm.

 

 

MẠNH KHANG

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.