Hội nghị Văn hóa nho học và một trật tự văn hóa thế giới đang thay đổi

Dường như trong cuộc sống bận rộn ấy, con người đã không còn đủ thời gian và công sức để chiêm nghiệm họ đã sống như thế nào, đâu mới đích thực là mục tiêu của cuộc sống, thế nào mới đích thực là hạnh phúc...



Trung tâm East - West, Đại học Hawaii, Honolulu 8-12/10/2014


Trong khoảng 1/4 cuối thể kỷ XX và đầu thế kỷ XXI chứng kiến những biến đổi mãnh liệt và khó bề dự đoán trước của cục diện thế giới, thế giới ngày một tiến bộ, giàu có hơn, đời sống vật chất của nhân loại không ngừng được nâng cao. Khoa học sinh mạng cũng tiến bộ vượt bậc, đã đang và sẽ giúp kéo dài tuổi thọ cũng như chất lượng cuộc sống con người. Cách mạng internet và các thế hệ điện thoại thông minh đã làm thay đổi toàn diện khả năng tiếp nhận thông tin của nhân loại, cũng từ đó chúng tác động làm thay đổi một phần nhận thức về thế giới và về cuộc sống. Các phong trào xã hội liên tiếp nổ ra ở Bắc Phi, Trung Đông rồi Trung Á v.v. Đã đẩy con người đến một bước đường cần tái đánh giá hệ giá trị nhân văn để cùng nhau đối mặt với những thử thách khó lường trước của một thế giới đang xoay chuyển nhanh hơn bất cứ lúc nào hết.


Các đại biểu tại hội nghị

Dường như trong cuộc sống bận rộn ấy, con người đã không còn đủ thời gian và công sức để chiêm nghiệm họ đã sống như thế nào, đâu mới đích thực là mục tiêu của cuộc sống, thế nào mới đích thực là hạnh phúc. Có lẽ loài người đang sống như chưa bao giờ được sống. Ở một mức độ nhất định có thể nói đằng sau cách mạng công nghệ là sự khủng hoảng đạo đức xã hội vốn phổ biết từ đông sang tây, từ bắc xuống nam.

Cùng với quá trình phát triển vượt bậc của thế giới Đông Á, thế giới đã thay đổi cách nhìn nhận chung về thế giới. Nhiều dòng tư tưởng triết học hay trí tuệ nhân văn bên ngoài thế giới Âu Mỹ đang dần được chú ý, trong đó có không ít ý kiến cho rằng chúng sẽ là cứu cánh cho một thế giới đang khủng hoảng về đạo đức hôm nay. Trên nền tảng cao trào “Đông thể Tây dụng” và “Cổ vi kim dụng” như vậy, Hội nghị Văn hóa Nho học và một trật tự văn hóa thế giới đang thay đổi được triệu tập trong 5 ngày từ 8 đến 12 tháng 10 năm 2014 tại Trung tâm hội nghị Imin, East - West Center, Đại học Hawaii (Honolulu, Hawaii, Hoa Kỳ) với số lượng học giả hơn 50 người đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau gồm Mỹ, Canada, Đức, Anh, Australia, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và Singapore. Đoàn Việt Nam có hai thành viên gồm TS. Nguyễn Nam (Khoa Đông phương học) và TS. Nguyễn Ngọc Thơ (Trưởng phòng QLKH-DA) của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Hội nghị phân làm 10 buổi thảo luận, mỗi buổi có khoảng 5 báo cáo viên phát biểu tham luận chung tại hội trường trong 20 phút và dành 10 phút để trao đổi, thảo luận. Có thể nói, với cách thức tổ chức bài bản và có đầu tư, hội nghị thật sự có chất lượng do quy tụ được thành quả nghiên cứu hết sức sâu sắc và có gái trị của các tác giả thế giới.

Nhìn chung, nội dung các tham luận bao gồm 3 mảng lớn gồm (1) Tái đánh giá hệ thống giá trị Nho giáo qua kinh điển, quan niệm xã hội và phân biệt nội hàm các khái niệm qua các thời kì lịch sử; (2) thảo luận đặc trưng, vai trò của hệ thống giá trị Nho học và trí tuệ nhân văn được thế giới Đông Á áp dụng trong hai ngàn năm qua, lấy đó là nền tảng, hành trang trí tuệ cho việc xây dựng một trật tự văn hóa thế giới mới của giao thoa văn hóa Đông - Tây; và (3) Giáo dục nhân văn toàn cầu, một vấn đề không của riêng quốc gia dân tộc nào.

TS. Nguyễn Nam tham gia với tham luận “Người quân tử và cách mạng: chung sống với các giá trị Nho học trong xã hội Việt Nam đương đại”, chú trọng tìm hiểu cách thức các giá trị đạo đức Nho học đã được nhìn nhận, đánh giá và ứng dụng qua các thời kì khác nhau từ sau khi nhà nước Xã hội chủ nghĩa Việt Nam hình thành và phát triển. Tác giả chú trọng việc các quan niệm Nho giáo đã được lựa chọn như thế nào trong việc xây dựng hình mẫu con người XHCN mới trong suốt các gia đoạn tiền Đổi mới và sau Đổi mới. Trong suốt quá trình ấy, các giá trị Nho giáo đã được tái đánh giá, phân tích, chuẩn hóa và được giới thiệu trở lại vào xã hội thông qua hai con đường quan phương cũng như qua các cải cách tư tưởng của giới trí thức Việt Nam. Tham luận đã làm rõ cách thức mà các quan niệm Hiếu, Lễ, Nghĩa, Tín v.v. đã được giáo dục, áp dụng vào trong xã hội, đồng thời ở một chừng mực nhất định xác định rõ tính chất bản địa hóa của qua trình tái đánh giá và áp dụng tư tưởng Nho giáo trong thời kì mới.



TS. Nguyễn Ngọc Thơ phát biểu tại hội nghị


TS. Nguyễn Nam phát biểu tại hội nghị

Trong tham luận (Nho giáo và giáo dục nhân văn ở Việt Nam hôm nay” của mình, TS. Nguyễn Ngọc Thơ đã hệ thống hóa cac đặc trưng văn hóa cơ bản của Nho giáo Việt Nam trong hệ tọa độ văn hóa Đông Á (bao gồm cả Đông Bắc Á và Đông Nam Á), trong đó nhất mạnh vai trò của giao thoa và khúc xạ văn hóa thểhiện qua tính chấu và hiệu quả xã hội của Nho giáo Việt Nam. Trên nền tảng ấy, tham luận xây dựng cơ sở khoa học cho một nền giáo dục nhân văn hiện đại trên cơ sở mở rộng thêm tư duy và phương pháp, chú trọng diễn ngôn và thực hành các giá trị Nho giáo dưới góc nhìn đa văn hóa. Các quá trình “Bắc thể Nam dụng” trong lịch sử cần rút ra bài học quý giá để có thể tiếp tục quá trình kết hợp với “Tây thể Đông dụng”, “cổ vi kim dụng” để cuối cùng người Việt Nam có thể chọn lọc được hệ thống các phương pháp giáo dục nhân văn hữu hiệu trong bối cảnh xã hội mà các quá trình giao lưu văn hóa - kinh tế - xã hội đang diễn ra rất mạnh mẽ như hiện nay. Cũng qua việc phân tích cách thức người Việt Nam xưa và nay đã mở rộng tư duy tiếp nhận trí tuệ nhân lại, làm giàu thêm truyền thống của mình bằng những cách thức hết sức độc đáo, tham luận phần nào đó đã thể hiện những nét độc đáo chính của bản sắc văn hóa Việt Nam.

Hội nghị hiệp thương

Sau những ngày làm việc hết sức nghiêm túc và hiệu quả, các đại biểu đã cùng nhau tham dự buổi họp lấy ý kiến cử tọa về việc thành lập mạng lước các học giả nghiên cứu văn hóa Nho giáo (đo ĐH Hawaii chủ trì) dưới các tôn chỉ tăng cường đối thoại giữa các nền văn hóa Đông Á, giữa hai nền văn minh Đông - Tây; tiếp tục đánh giá các nội hàm và tính chất của hệ thống giá trị Nho học dưới giác độ giao thoa đa văn hóa, có tính đến những ảnh hưởng và tác động của các trào lưu xã hội mới; thúc đẩy hình thành những phương cách giáo dục nhân văn và đạo đức xã hội mới ở cả hai khu vực phương Đông, phương Tây. Theo tinh thần hiệp thương, một Ban liên lạc đã được thành lập, mỗi quốc gia chọn một người đại diện tham gia nhóm xúc tiến công tác. TS. Nguyễn Ngọc Thơ được bầu chọn làm đại diện phía Việt Nam. Ban liên lạc có trách nhiệm xúc tiến công tác tiến tới hình thành nhóm học giả nghiên cứu văn hóa Nho giáo ở mỗi nước, tiến hành chọn lọc các tác gia, tác phẩm tiêu biểu về văn hóa Nho giáo của nước mình để tiến hành thảo luận, bình phẩm và dịch thuật sang các ngôn ngữ quốc tế; tổ chức các seminar và hội thảo tại địa phương mình để thúc đẩy nghiên cứu văn hóa Nho giáo; tổ chức hội nghị thường niên (2 năm/lần) luân lưu ở các quốc gia khác nhau giữa Đông Á và thế giới để tăng cường đối thoại và giao lưu học thuật, góp phần tăng cường ứng dụng xã hội ở mỗi nước. Đại học Hawaii sẽ xem xét tài trợ cho các gói dịch và xuất bản các tác phẩm tiêu biểu của Việt Nam và các nước sang tiếng Anh (NXB ĐH Hawaii) với điểu kiện Ban chủ nhiệm liên lạc tại mỗi quốc gia tự nhóm họp và bầu chọn tác gia, tác phẩm tiêu biểu.


Cảnh mô tả trận đánh năm 1795 của quân đội đảo Hawaii do vua Kamehameha lãnh đạo tại Vách đá Đông Honolulu, đảo Oahu - một di tích lịch sử quan trọng của Hawaii.


Trân Châu cảng

Bên lề hội nghị khoa học, các đại biểu tham dự đã được tổ chức đi khảo sát thực tế lịch sử - văn hóa - xã hội cư dân Hawaii ở phu vực phía đông và phía nam đảo Oahu.

Phòng QLKH-DA

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.