Trung tâm Nghiên cứu nông thôn - Saemaul Undong - cầu nối phát triển nông thôn Việt Nam từ kinh nghiệm Hàn Quốc

Sự kiện thành lập Trung tâm Phát triển Nông thôn – Saemaul Undong thể hiện cam kết của Nhà trường trong việc góp phần phát triển nông thôn Việt Nam. Cổng thông tin điện tử xin đăng tải bài phát biểu của PGS.TS Võ Văn Sen, Bí thư Đảng uỷ, Hiệu trưởng tại Lễ Khánh thành trung tâm.

 

Phát triển nông thôn Việt Nam theo con đường hiện đại là một nhu cầu cấp thiết
Sự nghiệp phát triển đất nước theo con đường công nghiệp hóa hiện đại hóa của Việt Nam trong thời gian qua đã đạt nhiều thành tựu quan trọng. Diện mạo của một quốc gia công nghiệp đang dần định hình với những thế mạnh của một quốc gia đông dân, lực lượng lao động trẻ, giàu truyền thống yêu nước, lao động cần cù và sáng tạo. Thế nhưng với xuất phát điểm là một quốc gia nông nghiệp lúa nước, khu vực nông nghiệp – nông thôn hiện vẫn đang chiếm vị trí quan trọng trong nền kinh tế nước nhà. Hiện nay, lực lượng lao động ở khu vực nông thôn của Việt Nam chiếm 69, 3% trong tổng số lực lượng lao động của cả nước; và gần một nửa số lao động của Việt Nam làm việc trong ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; Hơn nữa, hiện nay Việt Nam có 67% dân sống ở khu vực nông thôn. Với vị trí quan trọng của nông nghiệp – nông thôn như vậy, để Việt Nam sớm trở thành một nước công nghiệp thì việc phát triển nông thôn Việt Nam theo con đường hiện đại là một nhu cầu cấp thiết.

Những thành quả của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới tại Việt Nam
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều đường lối, chủ trương chính sách được cụ thể hóa bằng nhiều chương trình và dự án phát triển nông thôn. Một trong những nỗ lực quan trọng và có tầm ảnh hưởng sâu rộng là Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới. Chương trình phát triển nông thôn toàn diện này là trọng tâm của Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp, nông thôn và nông dân của Hội nghị trung ương 7, khóa X. Chương trình có 11 nội dung có thể khái quát ở 5 lĩnh vực cơ bản: thứ nhất, làng, xã văn minh sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; thứ hai, sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; thứ ba, đời sống vật chất của nông dân ở khu vực nông thôn ngày càng nâng cao; thứ tư, bản sắc văn hóa dân tộc được gìn giữ; thứ năm, xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ. Tính Mới của Chương trình xây dựng nông thôn này được thể hiện trong tầm nhìn mới, hướng tiếp cận mới và các nguyên tắc thực hiện mới. Chương trình này được thực hiện trong giai đoạn 2010-2020 ở 9.071 thôn xã trên cả nước.


Trong thời gian qua, Chương trình xây dựng nông thôn mới đã diễn ra sôi nổi trên cả nước. Kết quả của Chương trình này đã đạt được những thành tựu quan trọng góp phần thay đổi diện mạo khu vực nông thôn Việt Nam. Sản xuất nông nghiệp phát triển theo chiều sâu, hình thành một số vùng sản xuất chuyên canh tập trung; nhiều mặt hàng nông sản đạt tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế. Kết cấu hạ tầng nông thôn ngày một hoàn thiện, nhất là hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, thông tin liên lạc, trường học, trạm y tế… đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nâng cao dân trí, phục vụ sản xuất và sinh hoạt của nhân dân. Thương mại, dịch vụ vùng nông thôn không ngừng phát triển, góp phần quan trọng tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân vùng nông thôn; từ đó thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tích cực, tỷ trọng trong sản xuất nông nghiệp giảm dần, tăng dần tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Sau 5 năm thực hiện, tính đến tháng 11 năm 2015, cả nước có 1.298 thôn xã, (chiếm 14,5% tổng số thôn xã) và 11 đơn vị cấp Huyện (trong đó có 7 đơn vị thuộc khu vực Nam bộ) được công nhận chuẩn nông thôn mới.


Bên cạnh sự phát triển và thành tựu trên nhiều lĩnh vực, nông nghiệp và nông thôn Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập trong phát triển như: Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động còn chậm; nhiều sản phẩm nông nghiệp chất lượng chưa cao, năng lực cạnh tranh thấp. Tốc độ phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu phát triển; chất lượng lao động nông nghiệp, nông thôn còn thấp, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Xây dựng quan hệ sản xuất trong nông nghiệp, nông thôn còn mang tính phong trào chưa phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất. Mô hình kinh tế hợp tác kiểu mới chưa đủ sức thuyết phục, thu hút nông dân tham gia, dù xu thế hợp tác trong sản xuất nông nghiệp là một tất yếu khách quan. Một số chính sách xã hội được triển khai thực hiện ở nông thôn còn chậm và chưa đồng bộ. Tỷ lệ hộ nghèo hàng năm giảm nhanh nhưng chưa bền vững. Khoảng cách chênh lệch thu nhập giữa dân cư thành thị với dân cư nông thôn ngày càng lớn. Một biểu hiện sống động cho sự bất cập ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của sản xuất nông nghiệp đó là mặc dù Việt Nam là quốc gia xuất khẩu hàng đầu trên thế giới các mặt hàng nông lâm thủy sản chẳng hạn như lúa gạo, cà phê và thủy sản nhưng các sản phẩm nông nghiệp này vẫn chủ yếu dựa trên sản xuất hộ gia đình nhỏ lẻ, kỹ thuật sản xuất và chế biến còn thấp và tiếp cận với thị trường toàn cầu còn hạn chế.


Những thành công và những bất cập trong quá trình phát triển nông thôn và chương trình xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam trong thời gian qua cần có các nghiên cứu để làm nền tảng cho các khuyến nghị chính sách cũng như chương trình hành động liên quan đến lĩnh vực này. Đặc biệt, trong thực tiễn xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam trong thời gian qua vấn đề phát huy nội lực của từng người dân, từng địa phương của từng cán bộ quản lý và vấn đề hợp tác đã nổi lên như những vấn đề then chốt cần được quan tâm nghiên cứu để phát huy, thúc đẩy và coi đó như là động lực để phát triển nông thôn, nông nghiệp nói riêng và đất nước nói chung vì bản chất của chương trình xây dựng nông thôn mới đó là phải đi lên từ chính nội lực, tiềm năng lợi thế của từng vùng, miền.


Saemaul Undong - Phong trào làng mới góp phần khẳng định vị thế mới của Hàn Quốc
Saemaul Undong, còn được gọi là phong trào làng mới được thực hiện rộng rãi vào năm 1970 để phát triển khu vực nông thôn Hàn Quốc; thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị nhằm hướng đến sự ổn định và phát triển xã hội. Có rất nhiều yếu tố đem đến thành công của phong trào Làng mới này nhưng yếu tố quan trọng nhất là cơ chế hoạt động tự lực của cộng đồng, khả năng lãnh đạo của người đứng đầu, và sự ủng hộ mạnh mẽ của chính phủ. Chính phủ Hàn Quốc đã nhận ra sự trợ giúp của nhà nước sẽ chẳng ý nghĩa nếu người dân không quyết tâm tự lực thực hiện. Do vậy, khuyến khích nội lực cộng đồng là nội dung then chốt của phong trào này. Với các giá trị cốt lõi cần cù - tự lực - hợp tác, Phong trào Saemaul Undong đã tập hợp sức mạnh của nông dân để tạo thành một cộng đồng mạnh mẽ để là nền tảng để phát triển ngành nông nghiệp và phát triển đất nước. Chỉ sau bốn năm thực hiện, phong trào làng mới ở Hàn Quốc đã đạt được những kết quả đáng khích lệ ở khu vực nông thôn. Cụ thể, môi trường sống của người dân ở nông thôn hoàn toàn đổi khác; đường sá được mở rộng, nhà tranh vách đất được thay thế bằng nhà ngói tường xây, các khu công cộng được xây dựng, tỷ lệ đói nghèo giảm, suy nghĩ và hành động của người dân có nhiều thay đổi, các tệ nạn xã hội giảm rõ rệt; vào năm 1974 thu nhập ở nông thôn vượt thu nhập ở khu vực thành phố và đến năm 1979, 98% làng ở Hàn Quốc có thể tự lực về kinh tế. Với những thành công như vậy, sau đó phong trào Làng mới đã lan rộng đến nhiều khu vực khác nhau trong nền kinh tế và phát triển thành phong trào của toàn dân Hàn Quốc. Phong trào này đã có đóng góp quan trọng cho thành công của Hàn Quốc với xuất phát điểm từ một trong những nước nghèo nhất trên thế giới sau cuộc chiến tranh Triều Tiên vào những năm 1950 để trở thành một trong những nước giàu, đứng thứ ba ở khu vực Châu Á và đứng thứ 10 trên thế giới. Trong bối cảnh phát triển hiện nay, những giá trị cốt lõi cần cù – tự lực – hợp tác của Saemaul Undong vẫn là công cụ hữu ích và hiệu quả để giải quyết nhiều vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường mà đất nước Hàn Quốc đang phải đối mặt.



Trong bối cảnh có những nét tương đồng về văn hóa, hệ giá trị, lối sống và cách suy nghĩ giữa Việt Nam và Hàn Quốc và có những điểm tương đồng trong chương trình phát triển nông thôn giữa hai nước, việc nghiên cứu, học tập kinh nghiệm thành công của phong trào Saemaul Undong cũng như những chương trình phát triển nông thôn thành công khác trên thế giới như Mỹ với chương trình phát triển “ngành kinh doanh nông nghiệp” với sự hiện diện của những tập đoàn lớn của nhiều doanh nghiệp nông nghiệp; Nhật Bản với chương trình “Mỗi làng một sản phẩm” có sự ảnh hưởng sâu rộng với các nước Đông Nam Á; và Thái Lan với chương trình “trợ giúp mạnh mẽ của nhà nước” sẽ góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ thực hiện các mục tiêu Chương trình Nông thôn mới Việt nam đặt ra; trước mắt là mục tiêu đến năm 2020, 50% các xã của Việt Nam đạt tiêu chí nông thôn mới.

Việc thành lập Trung tâm Phát triển Nông thôn – Saemaul Undong thể hiện cam kết của Nhà trường trong việc góp phần phát triển nông thôn Việt Nam
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh là một trong hai trung tâm đào tạo và nghiên cứu về lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn lớn nhất Việt Nam. Với sứ mạng phát triển khoa học đỉnh cao và phục vụ cộng đồng, trong quá trình phát triển của mình, Nhà trường đã có nhiều đóng góp cho khoa học và xã hội với việc thành lập nhiều trung tâm nghiên cứu chuyên sâu để đáp ứng các nhu cầu đa dạng của xã hội. Hơn một thập niên qua, Nhà trường đã thành lập nhiều trung tâm nghiên cứu chuyên ngành có thể kể đến như Trung tâm nghiên cứu chiến lược và chính sách quốc gia, Trung tâm nghiên cứu Quốc tế, Trung Tâm nghiên cứu Tôn giáo, Trung tâm nghiên cứu Văn hóa học lí luận và ứng dụng, Trung tâm nghiên cứu Biển – đảo, Trung tâm Thái học, Trung tâm Nghiên cứu Đạo đức, Trung tâm nghiên cứu Hàn Quốc… Để phát huy hơn nữa vai trò toàn diện của Nhà trường đối với xã hội, đối với cộng đồng, đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu nông nghiệp, nông thôn và nông dân, và mở rộng sự hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này trong giai đoạn hiện nay, Nhà trường thành lập Trung tâm Phát triển Nông thôn - Saemaul Undong. Sự thành lập Trung tâm Phát triển nông thôn – Saemaul Undong cũng như các trung tâm nghiên cứu khác của nhà Trường là sự cụ thể hóa chương trình hành động của Nhà trường nói riêng và Đại học Quốc gia nói chung trong chiến lược xây dựng đại học định hướng nghiên cứu và nâng tầm vị trí của khoa học xã hội và nhân văn phát triển tương xứng với vị trí và tiềm năng của mình. Bên cạnh đó, việc thành lập Trung tâm Phát triển Nông thôn – Saemaul Undong với lễ khành thành ngày hôm nay cũng là một cam kết của Nhà trường cùng chung sức với nhân dân các địa phương giải quyết những vấn đề cấp thiết phục vụ cho sự phát triển chung của đất nước. Trong quá trình này, với lợi thế là một Trường Đại học có mối quan hệ hợp tác với hơn 150 trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức quốc tế, Trường là đầu mối quan trọng cho sự hợp tác quốc tế trong nhiều lĩnh vực đa dạng khác nhau. Cụ thể đối với hoạt động của Trung tâm Phát triển Nông thôn – Saemaul Undong, chủ trương của Nhà trường là kế thừa tất cả những tinh hoa của nền khoa học và kinh nghiệm thế giới để nghiên cứu và vận dụng phù hợp cho việc xây dựng nông thôn ở Việt Nam gắn liền với chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới. Tinh thần Saemaul Undong là một trong số đó. Trong lịch sử và kể cả giai đoạn hiện nay, tinh thần này đã làm nên Hàn Quốc của ngày hôm nay.


Sự thành lập Trung tâm Phát triển Nông thôn Saemaul Undong là kết quả của sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo ĐHQG Tp.HCM và đối tác là Quỹ Toàn cầu hóa Saemaul cùng với lãnh đạo tỉnh Gyeongsangbuk-Do, Hàn Quốc. Tỉnh Gyeongbuk là cái nôi của phong trào Saemaul. Việc thành lập trung tâm là một minh chứng sống động vun đắp cho sự hợp tác giữa hai nước Việt Nam và Hàn Quốc ở tầm đối tác chiến lược mà trong thời gian qua Nhà trường đã có vinh dự đóng góp thúc đẩy mối quan hệ này trong lĩnh vực đào tạo và tăng cường sự hiểu biết giữa hai quốc gia.


Để Trung tâm có thể hoạt động hiệu quả, đáp ứng được mong mỏi của Quý vị lãnh đạo hai nước, Nhà trường cũng tin tưởng và hy vọng chính quyền địa phương các cấp, các đơn vị và tổ chức có liên quan sẽ có sự hợp tác tích cực với Nhà trường trong các công trình nghiên cứu khoa học, các dự án phát triển nông thôn và xây dựng mô hình làng thí điểm nông thôn mới trên cơ sở khoa học và học hỏi kinh nghiệm quốc tế. Bên cạnh việc kế thừa những giá trị tinh hoa của tinh thần Saemaul Undong, Nhà Trường cũng sẽ là một đầu mối quan trọng trong sự hợp tác quốc tế đa quốc gia trong các chương trình phát triển nông thôn để thực hiện nhiệm vụ quan trọng này.

* Tựa đề của bài viết do Cổng thông tin điện tử đặt

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.