Ngày 30.12, PGS.TS Ngô Thị Phương Lan - Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM đã ký quyết định về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động Hội đồng Đạo đức nghiên cứu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM. Quy chế được ban hành nhằm xác định mục tiêu, nội dung hoạt động, nguyên tắc hoạt động, cơ cấu tổ chức,… của Hội đồng Đạo đức nghiên cứu.
Căn cứ theo nội dung quyết định, Hội đồng Đạo đức nghiên cứu (viết tắt là: Hội đồng ĐĐNC) được thành lập nhằm xem xét các nghiên cứu được đề xuất và đang tiến hành liên quan đến đối tượng con người. Hội đồng ra đời với mục đích tư vấn, giám sát các vấn đề đạo đức trong nghiên cứu cũng như bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp và sự an toàn thể chất, tinh thần của các đối tượng con người tham gia nghiên cứu.
Trên cơ sở đó, các nội dung hoạt động của Hội đồng được quy định gồm 3 công tác chính: Bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của tất cả các khách thể nghiên cứu là con người, đặc biệt là những người thuộc vào các nhóm yếu thế trong xã hội tham gia vào các nghiên cứu thuộc phạm vi xét duyệt của Hội đồng; Xem xét các vấn đề cần nghiên cứu nhằm đảm bảo rằng việc thực hiện nghiên cứu phải phục vụ những lợi ích chính đáng của cá nhân, tổ chức và xã hội nói chung; Đảm bảo các chuẩn mực đạo đức nghiên cứu và tuân thủ pháp luật, cũng như các quy định có liên quan đến quyền lợi, an sinh, an toàn của con người.
Ngoài ra, quyết định cũng xác lập 4 nguyên tắc hoạt động của Hội đồng: Nguyên tắc tôn trọng các cá nhân; Nguyên tắc hướng thiện và tránh hại; Nguyên tắc công bằng; Nguyên tắc trung thực, chính xác và liêm chính khoa học. Bên cạnh đó, trong quá trình hoạt động, Hội đồng cũng sẽ chú trọng đến yếu tố thượng tôn pháp luật ở các quốc gia tiến hành nghiên cứu, bảo vệ sự sống và môi trường cho thế hệ tương lai, bảo vệ các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của cộng đồng.
Về cơ cấu tổ chức, Hội đồng Đạo đức nghiên cứu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM bao gồm các chức danh: Chủ tịch, Phó chủ tịch, Thư kí và khoảng 15 - 25 thành viên. Trong đó, Chủ tịch và Phó chủ tịch Hội đồng được xác định theo nguyên tắc bỏ phiếu kín với trên 50% số phiếu bầu. Sau khi kiện toàn bộ máy, Hội đồng có nhiệm vụ tham mưu cho Hiệu trưởng đề ra quyết định thành lập Hội đồng tư vấn chuyên môn xét duyệt các đề tài nghiên cứu thuộc đối tượng cần thông qua Hội đồng Đạo đức nghiên cứu.
Quyết định cũng đề ra quy trình xét duyệt đạo đức nghiên cứu. Theo đó, sẽ có 2 giai đoạn xét duyệt: Xét duyệt hồ sơ tại đơn vị chuyên môn và xét duyệt thông qua Hội đồng Đạo đức nghiên cứu. Ở giai đoạn 1, các nghiên cứu cần được đánh giá mức độ ảnh hưởng đối với khách thể nghiên cứu là con người ngay từ bước xét duyệt tại đơn vị chuyên môn; nếu đề tài nghiên cứu đáp ứng các tiêu chí được quy định thì trưởng đơn vị chuyên môn có thẩm quyền xác nhận cho phép nghiên cứu được thực hiện mà không mà không cần thông qua Hội đồng Đạo đức nghiên cứu. Ở giai đoạn 2, các đề tài thuộc diện phải được Hội đồng Đạo đức nghiên cứu thông qua thì các tác giả thực hiện việc điền thông tin và gửi hồ sơ liên quan đến đề tài nghiên cứu trên hệ thống quản lý trực tuyến của Hội đồng Đạo đức nghiên cứu. Hồ sơ xét duyệt được tiếp nhận bởi thường trực Hội đồng. Ngoài ra, quyết định cũng xác định trách nhiệm của người thực hiện nghiên cứu khoa học: hoàn thành đề cương nghiên cứu và công cụ nghiên cứu trước khi gửi hồ sơ xét duyệt, trình bày rõ ràng các nội dung nghiên cứu theo quy định, xác định biện pháp quản lí rủi ro, trình bày quy trình chọn mẫu nghiên cứu,…
Hội đồng Đạo đức nghiên cứu có trang thông tin tại địa chỉ https://hcmussh.edu.vn/erb cung cấp các thông tin liên quan, các biểu mẫu và văn bản khác để nhà nghiên cứu thuận tiện trong việc thực hiện các quy định.
Hội đồng Đạo đức nghiên cứu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM được thành lập theo quyết định số 905/QĐ-XHNV-TCCB ngày 30.12.2021 của Hiệu trưởng nhà trường. Đây là tổ chức có vai trò quan trọng trong việc nâng tầm chất lượng nghiên cứu khoa học của Nhà trường theo các chuẩn mực quốc tế.
Nguyên An
