Tọa đàm khoa học Khoa Văn hóa học số 7 năm 2022: Bức tranh giáo dục phương Tây, Đông Bắc Á và Việt Nam nhìn từ loại hình văn hóa
Sáng ngày 16/5/2022, tại văn phòng A204, Khoa Văn hoá học Trường ĐHKHXH và NV - Đại học Quốc gia Tp. HCM (Cơ sở Đinh Tiên Hoàng) đã tổ chức buổi toạ đàm khoa học với chủ đề “Bức tranh giáo dục phương Tây, Đông Bắc Á và Việt Nam nhìn từ loại hình văn hóa” do GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm trình bày dưới hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến.Tại buổi toạ đàm, GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm đã cho thấy bức tranh giáo dục Việt Nam hiện nay vô cùng phức tap: trong khi có những đánh giá rất cao của các nhà quản lý giáo dục và một số tổ chức, nhà nghiên cứu quốc tế thì lại có những đánh giá rất thấp của các học giả và truyền thông đại chúng Việt Nam trước hiện tượng chuỗi sự cố giáo dục ngày càng gia tăng và trầm trọng và thực tiễn càng cải cách càng rối.
GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm trình bày báo cáo tại văn phòng K.VHH. Ảnh: Việt Thành
Theo tác giả, nguyên nhân của tình trạng mâu thuẫn này là do ta chưa xác định được đúng nguyên nhân. Gốc của căn bệnh giáo dục nằm ở văn hóa. Các điều kiện tự nhiên thông qua kinh tế truyền thống sẽ tác động đến văn hoá, để từ đó văn hoá tác động đến con người, là nguồn gốc của các hành vi ứng xử mà các hoạt động liên quan đến giáo dục là một loại hành vi ứng xử như thế. Do vậy, các loại hình văn hóa khác nhau sẽ dẫn đến các hành vi ứng xử khác nhau, đòi hỏi phải có những cách xử lý khác nhau.
Báo cáo gồm 5 phần. Trong phần 1 bàn về loại hình văn hóa & cơ sở đánh giá giáo dục, sau khi điểm qua các mô hình loại hình văn hóa của R. Inglehart, S. Shwartz, G. Hofstede, R. Lewis, McGraw-hill, M. Roland, D.E. Hunter và P.Whitten,…, GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm đã giới thiệu khá kỹ lý thuyết LHVH dựa trên đối lập lưỡng phân phương Đông - phương Tây đã được tác giả bổ sung và phát triển thành mô hình tam phân “loại hình văn hóa thiên về dương tính” (với khu vực đại diện là phương Tây) - “loại hình văn hóa thiên về âm tính” (với khu vực đại diện là Việt Nam) - “loại hình văn hóa trung gian” (với một trong các khu vực đại diện tiêu biểu là Đông Bắc Á). Ứng với ba loại hình văn hóa cũng là ba loại hình giáo dục tương ứng. Cơ sở đánh giá giáo dục được tác giả xác lập là kết quả trung gian và kết quả cuối cùng.
Trong các phần 2-3-4, tác giả đã đi sâu vào trình bày về bức tranh giáo dục phương Tây nhìn từ loại hình văn hóa, bức tranh giáo dục Đông Bắc Á nhìn từ loại hình văn hóa và bức tranh giáo dục Việt Nam nhìn từ loại hình văn hóa. Ở mỗi phần, tác giả đã chỉ ra sứ mệnh và mục tiêu giáo dục, các nguyên lý giáo dục cơ bản của mỗi khu vực qua các giai đoạn lịch sử, đánh giá kết quả trung gian của giáo dục (thể hiện qua thành tích thi cử) và kết quả cuối cùng (thể hiện qua sự phát triển kinh tế, khoa học và sự phát triển con người…); những ưu khuyết điểm của từng loại hình giáo dục, loại hình văn hóa. Từ đó, trong phần 5, tác giả đã đề xuất một mô hình triết lý giáo dục có thể cho phép khắc phục các khiếm khuyết và nghịch lý hiện có để Việt Nam hướng tới trong giai đoạn tiếp theo.
Tập thể cán bộ giảng viên K.VHH tham gia buổi toạ đàm khoa học. Ảnh: Việt Thành
Báo cáo của GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm đã thu hút nhiều nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên ở Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, TP.HCM, Long An... Tác giả báo cáo đã trao đổi và trả lời các câu hỏi và bình luận của PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Thanh từ Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Á Châu (Hà Nội); PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chinh từ Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng; PGS.TS. Mai Thị Hảo Yến từ Trường Đại học Tân Tạo (Long An); PGS.TS. Huỳnh Quốc Thắng và GS.TS. Phan Thị Thu Hiền từ khoa Văn hóa học Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQG-HCM.
Các nhà nghiên cứu, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh tham gia toạ đàm trực tuyến với GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm
Thay mặt BCN Khoa, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thơ, Trưởng Khoa VHH trân trọng cảm ơn GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm đã dành nhiều thời gian và công sức soạn thảo một bài trình bày rất khoa học và ấn tượng, là sản phẩm của một quá trình nghiên cứu công phu, dành cho người quan tâm và hy vọng nhận được sự đồng hành cùng Khoa trong thời gian tới.
Tin, ảnh: Việt Thành
