“Sập bẫy” lừa đảo tìm việc làm thêm dịp hè, nhiều sinh viên chẳng những không kiếm thêm thu nhập mà còn “tiền mất, tật mang”.
Tuyển dụng nhân viên phục vụ, chiêu mộ các gia sư dạy kèm với tiền lương mỗi giờ cao hơn mặt bằng chung là những phương thức “quen mặt” của các đối tượng lừa đảo. Tuy nhiên, nhiều người trẻ, đặc biệt là sinh viên lại thường xuyên trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo này.
Đặt cọc trước - đặt lịch sau
Không yêu cầu kinh nghiệm, ưu tiên đối tượng sinh viên, xoay ca linh hoạt để đáp ứng lịch học là những gì thường thấy trên những trang thông tin tuyển dụng phục vụ của các doanh nghiệp chưa rõ lai lịch. Hầu hết các tiêu chí đều phù hợp với nhu cầu tìm việc của sinh viên, vì vậy dễ dàng đánh thẳng vào tâm lý và dụ sinh viên “vào tròng”.
Thông thường, sau khi điền vào các biểu mẫu ứng tuyển, sinh viên sẽ nhận được lời mời đến địa điểm phỏng vấn. Dĩ nhiên, dù trả lời tốt hay không, sinh viên vẫn luôn nhận về kết quả đậu. Trải qua quy trình phỏng vấn, sinh viên sẽ phải thanh toán phí đồng phục để hoàn tất thủ tục. Sau khi hoàn thành tất cả các “hồ sơ ảo” cùng lời hứa hẹn về thời gian bắt đầu công việc, sinh viên… không còn liên lạc được với nơi tuyển dụng.
Bạn H.T.Y.Q là nạn nhân của các trang thông tin tuyển dụng “ảo” khi bị lừa đến hơn 1.000.000 đồng. Bạn chia sẻ: “Trước đó, mình đã tìm hiểu và nộp hồ sơ xin việc online vào chuỗi quán cà phê X khá nổi tiếng. Tuy nhiên, mình đợi khá lâu vẫn không nhận được phản hồi nên đã tìm cách liên hệ khác. Mình tìm được fanpage tên là X Tuyển dụng có bộ nhân diện tương tự nên nghĩ là cùng một hệ thống. Mình nhắn tin và được họ phản hồi rất nhanh. Lúc đó, mình cảm thấy vui quá nên cũng không để ý nhiều đến bài đăng hay các thông tin trên trang đó nữa”.
Trang thông tin tuyển dụng “ảo” với nội dung cẩu thả nhưng mức lương cao ngất
Tình trạng tương tự cũng xảy ra đối với các sinh viên xin làm gia sư dạy kèm. Ở phương thức này, các đối tượng lừa đảo sẽ sử dụng cách “giăng bẫy” tinh vi hơn khi đưa ra thông tin rất chi tiết về “lớp học” đang cần tuyển người dạy. Chính vì vậy, nhiều sinh viên nhẹ dạ, cả tin đã không ngần ngại chuyển tiền phí để được nhận lớp. Và rồi khi đến lớp học, sinh viên mới bảng hoàng vì lớp học thực chất là địa điểm hoang để rồi tiền mất… lớp cũng chẳng có mà dạy.
Việc nhẹ, lương cao: là thật hay là mơ?
Ngoài các phương thức nêu trên, lợi dụng sự phát triển của công nghệ thông tin, hàng loạt thủ đoạn lừa đảo thông qua mạng Internet cũng “nở rộ”.
Không cần bất cứ kinh nghiệm chuyên môn nào, chỉ với một chiếc máy tính, điện thoại và thẻ ngân hàng là có thể ngồi một chỗ “hái” ra tiền là những cam kết trên các bài tuyển dụng cộng tác viên online. Những lời hứa hẹn chẳng có gì lấy làm tin nhưng lại dụ được vô số “con mồi” vì đánh đúng vào tâm lý thích việc nhẹ, lương cao của nhiều đối tượng.
Ở hình thức này, cộng tác viên chỉ cần chốt đơn của khách hàng. Với mỗi đơn hàng bán ra, họ sẽ nhận được hoa hồng tương ứng. Tuy nhiên sẽ không có gì đáng nói nếu các đơn hàng này sẽ do cộng tác viên chi trả trước. Những đơn hàng đầu tiên giá trị nhỏ, họ có đủ khả năng để ứng trước và nhận được hoa hồng hậu hĩnh như một cách “nhử mồi”. Đến những đơn hàng giá trị cao, cộng tác viên đã ứng đến tiền triệu và rồi số tiền bỏ ra xem như mất trắng khi đơn hàng đã đặt không có ai chịu nhận.
“Việc nhẹ - lương cao” luôn tiềm ẩn những rủi ro khôn lường
Hầu hết nạn nhân của thủ đoạn lừa đảo này đều rất khó lấy lại số tiền đã mất dù đã tình báo lên cơ quan chức năng do đối tượng phạm tội không có địa chỉ và lai lịch rõ ràng, gây khó khăn cho quá trình truy tìm danh tính. Mong muốn tìm kiếm công việc nhàn hạ với mức lương cao giờ đây lại hóa thành một giấc mơ phải trả phí.
Nhận diện và phòng ngừa các “bẫy’ lừa đảo
Trước hết, dấu hiệu lừa đảo qua tin tuyển dụng dễ thấy nhất chính là yêu cầu tuyển dụng được đăng tải rất chung chung, đối tượng không cụ thể và mức lương hứa hẹn cao hơn nhiều so với các công việc tương tự. Sinh viên nên lưu ý rằng, tất cả công việc đem lại lợi ích quá dễ dàng đều tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.
Một dấu hiệu phổ biến khác chính là thu nhiều loại phí một cách bất thường. Để “moi” được nhiều tiền từ nạn nhân, các đối tượng không ngại bịa ra hàng ngàn loại phí như: phí đặt cọc nhận việc, phí mua đồng phục, phí bảo hiểm lao động hay vô lý hơn là… tiền phí để chụp ảnh thẻ. Trước khi nhận được tiền lương chính thức, sinh viên không nên chi trả bất cứ loại phí phụ thêm nào để tránh mất tiền nhưng lại không có công việc.
Sinh viên nên tham gia ngày hội việc làm để có cơ hội tiếp xúc và tiếp cận các thông tin tuyển dụng uy từ doanh nghiệp - Ảnh: CLB Nguồn Nhân Lực Trẻ
Ngoài ra, hiện nay còn tồn tại nhiều thông tin tuyển dụng được đăng tải bởi các tài khoản cá nhân, tài khoản không có thông tin rõ ràng, tài khoản được thiết lập trong một thời gian rất ngắn. Khi liên hệ các đối tượng này, người xin việc sẽ nhận về các thông tin rất mập mờ về công ty hay trụ sở làm việc. Do đó, khi tìm việc trên mạng xã hội, sinh viên nên yêu cầu người tuyển dụng cung cấp các thông tin một cách rõ ràng nhất và chỉ nên đến phỏng vấn trực tiếp nếu địa điểm được hẹn là địa chỉ doanh nghiệp chính thức.
Sinh viên nên tìm việc ở đâu?
Để tìm được việc làm thêm an toàn, sinh viên cần tiếp cận các nguồn thông tin giới thiệu việc làm thêm uy tín. Sinh viên nên tham khảo các trang tuyển dụng đáng tin cậy và nhiều người biết đến như: TopCV, 123Job, Ybox, LinkedIn…
Đồng thời, sinh viên có thể nhờ sự hỗ trợ của các trung tâm được thành lập với mục đích tư vấn và hỗ trợ người học như: Trung tâm việc làm trực thuộc các trường đại học, Trung tâm hỗ trợ sinh viên TP.HCM, Hội sinh viên Việt Nam tại TP.HCM,...
Hiện nay, Trung tâm Tư vấn Hướng nghiệp và Phát triển Nguồn nhân lực trực thuộc Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM (tại địa chỉ: https://hcmussh.edu.vn/tvhn) luôn cung cấp những khóa học ngắn hạn nhằm bồi dưỡng các kỹ năng cần thiết cho sinh viên để đáp ứng nhu cầu tìm việc. Ngoài ra, trung tâm cũng chú trọng trong việc tiếp nhận và truyền thông các thông tin tuyển dụng chính thống của cơ quan, tổ chức, đơn vị và doanh nghiệp đến sinh viên, giúp sinh viên có thêm cơ hội tiếp cận với các cơ hội việc làm.
Các thông tin tuyển dụng được đăng tải tại Trung tâm Tư vấn Hướng nghiệp và Phát triển Nguồn nhân lực
Bên cạnh đó, Cổng Thông tin Việc làm tại địa chỉ https://jobs.hcmussh.edu.vn/ cũng là nơi cung cấp các thông tin tuyển dụng từ đối tác của Nhà trường. Đây là mạng lưới được kết nối bởi trung tâm Tư vấn tuyển sinh và Hỗ trợ người học cùng các đơn vị khác tại trường với mục đích trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp và sinh viên, cựu sinh viên đã và đang theo học.
Thông tin tuyển dụng dài hạn, ngắn hạn và cơ hội thực tập cho sinh viên Nhà trường được đăng tải tại Cổng Thông tin Việc làm
Các thông tin tuyển dụng tại website đều được chọn lọc và đăng tải rõ ràng, chi tiết, phù hợp với chuyên ngành đào tạo của trường về lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Đồng thời, cổng thông tin còn chia sẻ các kỹ năng và xu hướng tuyển dụng giúp người học tham khảo, tích lũy thêm kinh nghiệm cũng như tăng lợi thế so sánh khi tham gia ứng tuyển vào các doanh nghiệp.
Ngoài ra, bản thân sinh viên cũng cần trang bị cho mình những kinh nghiệm thực tiễn đủ dày dặn và khả năng tiếp nhận và phản biện thông tin thật tốt. Chỉ cần một chút lơ là hay thiếu cảnh giác, sinh viên dễ dàng là mục tiêu cho các đối tượng lợi dụng và thực hiện hành vi lừa đảo.
NGỌC HUYỀN
