Là bảo tàng học đường đầu tiên trong hệ thống các trường đại học ở phía Nam của đất nước, Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa trực thuộc Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM đang tiếp cận với đông đảo sinh viên, học viên để thực hiện sứ mệnh cao cả: “Đưa bảo tàng đến giảng đường - Đưa giảng đường đến bảo tàng”.
Được thành lập vào năm 2007, cho đến nay, Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa đã lưu giữ hơn 6000 hiện vật. Các bộ sưu tập hiện vật khảo cổ học do giảng viên và sinh viên bộ môn Khảo cổ học - Khoa Lịch sử thu thập ở cả ba miền đất nước, thuộc các thời kỳ tiền, sơ và lịch sử. Bên cạnh những sưu tập về khảo cổ học, bảo tàng còn thu thập hiện vật dân tộc học, văn hóa Việt Nam trên phạm vi cả nước để giúp cho việc học tập, nghiên cứu của giảng viên, sinh viên. Hàng năm, bảo tàng thu hút hơn 8.000 lượt sinh viên, giảng viên đến tham quan, học tập.
Sinh viên yêu thích không gian, hiện vật trưng bày tại bảo tàng Lịch sử - Văn hóa - Ảnh: Bảo tàng LS-VH
Kết hợp giữa đào tạo và nghiên cứu
Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa là một bảo tàng học đường, vừa thực hiện chức năng của một đơn vị thuộc cơ sở giáo dục vừa thực hiện chức năng của một bảo tàng trong đào tạo và nghiên cứu.
Anh Nguyễn Sự - Chuyên viên bảo tàng - cho biết về đóng góp của bảo tàng trong công tác đào tạo: “Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa thực hiện chức năng giáo dục thông qua hình thức trưng bày thường xuyên tại Bảo tàng, trưng bày “kho mở” nhằm giới thiệu những sưu tập hiện vật gốc có giá trị lịch sử - văn hóa và khoa học đến với giảng viên, sinh viên tại Trường ĐH KHXH&NV nói riêng và sinh viên các trường thuộc ĐHQG-HCM nói chung. Bảo tàng đã tham gia giảng dạy cho sinh viên ở các chuyên ngành, các khoa; tham gia giới thiệu nội dung và hoạt động của bảo tàng trên phương tiện thông tin đại chúng. Cùng với đó, bảo tàng còn hỗ trợ học sinh các trường THPT trong chương trình tư vấn tuyển sinh, về nguồn”.
Bên cạnh công tác đào tạo, Bảo tàng còn góp phần rất lớn trong hỗ trợ nghiên cứu. Thời gian qua, bảo tàng đã thu hút sinh viên và học viên cao học, giảng viên, các nhà nghiên cứu thực hiện các đề tài, công trình nghiên cứu về văn hóa – lịch sử. Bảo tàng cũng tổ chức các hoạt động nghiên cứu, sinh hoạt khoa học và dịch vụ khoa học phù hợp với tính chất và điều kiện của Bảo tàng, góp phần tăng cường mối liên kết chặt chẽ giữa khoa học và thực tiễn, giữa nghiên cứu và đào tạo.
Đại diện Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa đón tiếp các chuyên gia của Viện Pháp và trường ĐH Artois (Pháp) - Ảnh: Bảo tàng LS-VH
Anh Nguyễn Sự - người phụ trách thuyết minh trong các buổi tham quan bảo tàng - Ảnh: NVCC
Ngoài các chuyên ngành liên quan đến bảo tàng thuộc Khoa Lịch sử, Bảo tàng còn cung cấp cho sinh viên các ngành học khác như: Văn hóa học, Nhân học, Báo chí - Truyền thông, Văn học… thông tin thiết thực về đời sống văn hóa các tộc người Việt Nam, các thông tin về tư liệu, hình ảnh, bản đồ chủ quyền biển đảo Việt Nam. Qua đó, góp phần giáo dục truyền thống tốt đẹp của dân tộc cho sinh viên nói chung, ý thức về chủ quyền biển đảo quốc gia nói riêng một cách hiệu quả.
Cùng bảo tàng “làm giàu bản sắc”
Thời gian vừa qua, Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa cũng tiếp nhận nhiều hiện vật từ các tổ chức, cá nhân là các nhà nghiên cứu, nhà sưu tập tư nhân hay sinh viên và cựu sinh viên trường. Điển hình, vào đầu năm 2023, bạn Trượng Thị Thanh Thủy - sinh viên Khoa Giáo dục - đã quyên tặng bộ trang phục phụ nữ Chăm cho Bảo tàng.
Chia sẻ về ý nghĩa của trang phục quyên tặng, Thanh Thủy cho biết trang phục này rất đặc biệt.“Trang phục này cùng mình trải qua nhiều mùa lễ hội Kate và những buổi giao lưu văn hóa, những dịp đặc biệt trong năm của người Chăm. Đây là một kỉ niệm tuổi thanh xuân, cũng là một người bạn của mình” - Thủy chia sẻ.
Với tinh thần tiếp nối thông điệp của quá khứ về việc tự hào và tuyên truyền giá trị bản sắc dân tộc, Thanh Thủy hi vọng rằng: “Việc quyên tặng trang phục của mình có thể góp phần lan tỏa sức trẻ vào việc tuyên truyền đến các bạn trẻ, hãy tự hào vì mình người thuộc một dân tộc thiểu số, vì đã góp phần làm cho nền văn hóa đa dạng và phong phú hơn”.
Bạn Trượng Thị Thanh Thủy cho rằng trang phục thể hiện bản sắc, nét đẹp và là linh hồn cốt cách của các dân tộc - Ảnh: NVCC
Ngoài ra, trong năm 2022, Bảo tàng cũng đã tiếp nhận 215 hiện vật thuộc văn hóa Đông Sơn, Sa Huỳnh, văn hóa Chăm, Mạ, văn hóa Nam Bộ và các hạt chuỗi cổ do nhà sưu tập Nguyễn Ngọc Ẩn (ngụ tại tỉnh Bình Thuận) quyên tặng.
TS. Cao Thu Nga - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa cho biết: "Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa sẽ tiếp tục giữ gìn và phát huy nguồn lực di dản lịch sử, giá trị văn hóa phục vụ cho quá trình đào tạo tại Nhà trường, giúp khách tham quan, nhất là người trẻ trong việc khám phá văn hóa đặc sắc của đất nước thông qua các hiện vật lịch sử. Bên cạnh đó, Bảo tàng cũng sẽ tiếp tục phát triển bảo tàng số, số hóa tài liệu để phục vụ đông đảo các cá nhân quan tâm''.
Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa được đặt tại tầng 5 của Nhà Điều hành Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM (phường Linh Trung, TP Thủ Đức). Hiện nay, Bảo tàng Lịch sử - Văn hóa có các phòng trưng bày: Nghề và làng nghề truyền thống Việt Nam; đời sống văn hóa các tộc người Việt Nam; phòng trưng bày Tiền sử - Lịch sử; nhạc cụ truyền thống các dân tộc Việt Nam; trang phục truyền thống các dân tộc Việt Nam; phòng trưng bày biển đảo và phòng Truyền thống Trường. Ngoài ra, Bảo tàng còn có hệ thống phòng kho và kho mở, phòng chỉnh lý hiện vật và thực hành khảo cổ và đang xây dựng phòng trưng bày các hiện vật được hiến tặng. Bảo tàng phục vụ sinh viên trường miễn phí, khách bên ngoài có thể đăng ký trước để vào tham quan.
NGỌC HUYỀN
