Chiều 27.12.2021, Văn phòng điều phối Nông thôn mới Trung ương và trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG-HCM) tổ chức hội thảo khoa học Giải pháp phát huy giá trị nhân văn trong Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” nhằm đề xuất giải pháp phát huy giá trị nhân văn trong các sản phẩm OCOP.
Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (gọi tắt là sản phẩm “OCOP”) là giải pháp quan trọng trong phát triển sản phẩm, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị, do các tổ chức kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân thực hiện. Xoay quanh nội dung “Nông thôn mới” nói chung và OCOP nói riêng, các nhóm đề tài và báo cáo viên đã đưa ra nhiều bài tham luận để cùng nhau đánh giá thực trạng và đề xuất phương pháp phù hợp giúp quá trình sản xuất của các nhóm dân tộc thiểu số Nam Bộ phát triển hơn. Đồng thời, hội thảo còn đề cập đến hành động tích hợp những giá trị nhân văn vào trong sản phẩm OCOP để biến chúng thành niềm tự hào của văn hóa địa phương, đóng góp vào giá trị bền vững và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế hàng hóa - kinh tế thị trường tại Việt Nam.
Ứng dụng giải pháp OCOP trên thế giới vào sản phẩm Việt Nam
Lấy trải nghiệm thực tế ở Nhật Bản, TS. Phạm Xuân Phú - giảng viên trường ĐH An Giang, chia sẻ trong bài tham luận: “Tại tỉnh Yamaguchi của Nhật Bản, người nông dân tự trồng lúa và đóng gói bao bì, đánh bóng gạo, tự cung cấp và phục vụ. Đặc biệt, trên bao bì in rõ hình ảnh của tỉnh”. Sau khi so sánh giữa quá trình sản xuất sản phẩm OCOP tại Nhật Bản và Việt Nam, thầy đề xuất những giải pháp dựa trên các tiêu chí như (1) Thương hiệu sản phẩm, (2) Chất lượng sản phẩm, (3) Phân phối đa dạng, (4) Chiến lược chuỗi giá trị sản phẩm ngắn hạn, trung hạn, dài hạn. TS. Phạm Xuân Phú đề xuất cấp xã cần có các cán bộ với chức danh chuyên môn để phục vụ công tác phát triển nông thôn, bên cạnh đó cũng cần tập trung quảng bá truyền thông đưa sản phẩm đến cộng đồng người tiêu dùng.
Với tham luận “Ứng dụng lịch sử, văn hóa và văn học nghệ thuật vào lĩnh vực sản xuất quà lưu niệm”, ThS. Đào Thị Diễm Trang - giảng viên trường ĐH Văn Lang đã chia sản phẩm thành 3 nhóm: nhóm sản phẩm “vật chất”, nhóm sản phẩm “tinh thần”, nhóm sản phẩm phối hợp giữa “vật chất” và “tinh thần”. Cụ thể, phương án được đề xuất là ứng dụng lịch sử, văn hóa và văn học nghệ thuật vào sản phẩm qua 2 yếu tố gồm (1) sử dụng biểu tượng và (2) khai thác các câu chuyện lịch sử, giai thoại, truyền thuyết. Ở Canada, lá phong được khai thác triệt để trong quảng bá giá trị văn hóa quê nhà, điều này được thể hiện qua sản phẩm syrup lá phong đựng trong chai thủy tinh hình lá phong, khiến du khách ấn tượng và thích thú.
Không quên lấy ví dụ từ Hàn Quốc, ThS. Đào Thị Diễm Trang chia sẻ: “Hàn Quốc sử dụng những câu chuyện dân gian về sâm, dâu, hồng, gạo và truyền tải vào sản phẩm khiến chúng thu hút và có khả năng bán chạy hơn. Không những thế, người dân Hàn Quốc còn biết cách khai thác truyền thuyết về tảng đá đầu rồng Young Duam và “con đường ma quái” Dokkaebi - đây được cho là tiểu xảo để tạo hiệu ứng khiến cho sản phẩm OCOP tiếp cận khách hàng dễ dàng hơn”. Cuối cùng, bài tham luận kết thúc với những giải pháp thực tiễn sau: (1) Nghiên cứu và quảng bá nguồn tài nguyên lịch sử, văn hóa và văn học nghệ thuật của địa phương, (2) Thiết lập lòng tin và niềm tự hào cho người mua, (3) Giúp người mua nhận thức rõ phân khúc hàng hóa, (4) Đưa ra thông điệp thuyết phục người mua về việc ủng hộ sản phẩm chính hãng.
ThS. Đào Thị Diễm Trang phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Hoàng Yến
Đưa những giá trị tinh thần, văn hóa Việt Nam vào sản phẩm OCOP
TS. Ngô Thị Thu Trang - giảng viên trường ĐH KHXH&NV cho biết, chương trình đang hướng tới mục tiêu khuyến khích người dân nông thôn làm sống lại các giá trị tốt đẹp của quê hương, qua đó làm tăng thu nhập và cải thiện bộ mặt nông thôn. Được biết, các nhóm sản phẩm OCOP bao gồm: (1) Thực phẩm - ẩm thực, (2) Đồ uống, (3) Thảo dược, (4) Vải và may mặc, (5) Trang trí - nội thất - lưu niệm, (6) Dịch vụ du lịch cộng đồng và điểm du lịch. Trong đó, để chuyển tải được giá trị nhân văn vào sản phẩm OCOP, “chúng ta cần đưa cái cốt lõi, cái tinh túy của tri thức, hiểu biết về văn hóa, đời sống vào trong sản phẩm, chuyển tải giá trị vô hình thành một sản phẩm hữu hình”.
Lấy ví dụ thực tế từ sản phẩm chocolate “Erithai”, một thương hiệu chocolate Việt Nam đang được ưa chuộng ở Pháp. Đây là thương hiệu được tạo nên để hỗ trợ cơ hội việc làm cho những người khuyết tật tại tỉnh Bến Tre, đồng thời kích thích khả năng khai thác hạt cacao tại quê nhà. TS. Ngô Thị Thu Trang tổng kết: “Chúng ta phải cố gắng để những sản phẩm OCOP đại diện cho giá trị bản địa của Việt Nam đến với các đối tác quốc tế”.
TS. Ngô Thị Thu Trang giới thiệu sản phẩm OCOP. Ảnh: Hoàng Yến
Nghiên cứu dưới góc nhìn du lịch văn hóa vùng miền kết hợp với văn hóa truyền thông cộng đồng, TS. Hồ Minh Quang và ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Chi đề xuất giải pháp chuyển tải tính nhân văn vào sản phẩm OCOP thông qua việc xây dựng mô hình “trường học văn hóa Triều Châu” ở thị xã Vĩnh Châu. TS. Hồ Minh Quang cho biết: “Mô hình trường học này là nơi tìm hiểu, học tập và đích thân trải nghiệm văn hóa, đây không chỉ là yêu cầu dành cho đội ngũ phục vụ mà còn cho cả người tham dự. Nói cách khác, khi đến với không gian “trường học”, người tham dự sẽ được hóa thân thành một người Triều Châu thực thụ”. Việc gìn giữ và phát huy nét đặc sắc trong văn hóa bản địa sẽ góp phần thúc đẩy khả năng sản xuất sản phẩm OCOP với các giá trị nhân văn tốt đẹp.
TS. Hồ Minh Quang đề xuất giải pháp chuyển tải tính nhân văn vào sản phẩm OCOP. Ảnh: Hoàng Yến
Hiện thực hóa chương trình OCOP bằng những giải pháp thực tế
Để chương trình OCOP đáp ứng được nhu cầu phát triển của Việt Nam nói chung và nông thôn mới nói riêng, hội thảo đã chỉ ra các giải pháp: (1) Tuyên truyền, nâng cao nhận thức, (2) Tổ chức và kiện toàn bộ máy triển khai Chương trình, (3) Tổ chức triển khai Chu trình OCOP linh hoạt và phù hợp, (4) Giải pháp về khoa học công nghệ, đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, đổi mới hoàn thiện công nghệ chế biến, (5) Xây dựng cơ chế chính sách hỗ trợ triển khai Chương trình, (6) Huy động nguồn lực, (7) Tăng cường hợp tác quốc tế, (8) Xây dựng các đề án/ kế hoạch gắn với các giải pháp trọng tâm.
Để chuyển tải tính nhân văn vào trong sản phẩm OCOP, các nhà khoa học nghiên cứu cho rằng nên tiếp cận dựa trên nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, kết hợp hài hòa giá trị truyền thống và văn hóa mới và tạo nên tính đặc thù, riêng biệt để đưa vào sản phẩm OCOP.
THIÊN TRÚC - HOÀNG YẾN
