Đó là chia sẻ của GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, giảng viên cao cấp Khoa Văn hóa học tại buổi lễ sinh hoạt dưới cờ do Khoa Văn hóa học chủ trì sáng ngày 6.3.2023.
GS.TSKH Trần Ngọc Thêm cho biết người ta xem rằng Việt Nam chúng ta nghèo mà vẫn học giỏi, còn chúng ta hỏi nhau rằng tại sao học giỏi mà vẫn nghèo. Đặt bối cảnh so sánh giáo dục Việt Nam và giáo dục thế giới, chúng ta có hai kết quả: Một là kết quả thể hiện qua các điểm số các kỳ thi; Hai là kết quả thể hiện qua sự phát triển chung của đất nước.
Áp lực học tập là một áp lực lớn đối với học sinh. Chúng ta luôn muốn con mình mỗi ngày đi học là một ngày vui nhưng thực tế thì không được. Ở Mỹ, giáo dục phổ thông không áp lực, nhưng lên đại học lại áp lực không phải do nhà trường mà do chính sinh viên tự áp lực với mình. Bởi lúc đó, họ thấy rằng cần phải học, phải nghiên cứu mới có thể thành công. Còn chúng ta, học phổ thông cực kỳ áp lực và đi học đại học thì không, ngược lại so với thế giới.
GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, giảng viên cao cấp khoa Văn hoá học báo cáo tại buổi sinh hoạt chuyên đề - Ảnh: Lý Nguyên
Vậy vấn đề nằm ở đâu? Vấn đề nằm ở Nho giáo và truyền thống coi trọng gia đình, dẫn đến chỗ gia đình rất kì vọng con cái và học hành là để đi thi, để làm quan. Cho nên sinh ra hai vấn đề bệnh thành tích và kì vọng gia đình, áp lực gia đình cao. Con ngoan trò giỏi ở đây tức là biết vâng lời cha mẹ là ngoan, học thuộc bài là ngoan chứ không phải một người trí tuệ và hiểu biết. Người có trí tuệ và hiểu biết là người tự suy nghĩ về công việc của mình, chịu trách nhiệm và tự quyết định về hành động của mình. Chúng ta cần phải thay đổi một cách cơ bản nền giáo dục của mình.
Để thay đổi cơ bản nền giáo dục cần cụ thể hoá 4 nghịch lý như sau:
Một là, Trung thực và Gian dối. Trong khi chúng ta dạy cho các em phải trung thực thì thực tế thể hiện qua hành động gian dối.
Hai là, Thành tích và Hiệu quả. Trong khi chúng ta thấy thành tích rất cao nhưng hiệu quả thì rất tệ.
Ba là, Sâu sắc và Hời hợt. Trong khi thực tế yêu cầu đòi hỏi tư duy phân tích sâu sắc thì thực tế cái gì cũng hời hợt và không có tầm nhìn xa.
Bốn là, Khai phóng và Áp đặt. Trong khi chúng ta hướng đến khai phóng nhưng lại áp đặt các em thành con ngoan trò giỏi.
Cách quản lý giáo dục yếu kém ở phụ huynh đã gây áp lực lên bản thân và con cái. Họ khiến các em mất phương hướng, trở nên thụ động, dẫn dắt dư luận đi sai hướng, tạo ra vị trí trung tâm và sự cố trong giáo dục ngày càng nặng.
"Kết luận lại, để khắc phục bốn nghịch lí trên, chúng ta cần xây dựng bốn giá trị: trung thực, hiệu quả, sâu sắc và khai phóng. Chúng ta cần nhìn thẳng vào sự thật, không thể cứ mơ màng rồi không biết mình là ai, không biết nền giáo dục của mình thực chất như thế nào" - GS.TSKH Trần Ngọc Thêm cho biết.
KIM UYÊN - LÝ NGUYÊN
