Giới thiệu ngành Lưu trữ học

1. Giới thiệu ngành Lưu trữ học – đào tạo theo hướng khai phóng, liên ngành và hiện đại

Lưu trữ học (Archival Science/Archivology) là một ngành khoa học liên ngành, đóng vai trò then chốt trong việc quản lý "vòng đời" của thông tin, từ khi văn bản được hình thành đến khi trở thành tài liệu lưu trữ quốc gia. Ngành học này đào tạo các cử nhân có khả năng thiết lập hệ thống quản trị tài liệu khoa học, đảm bảo tính xác thực và an toàn thông tin cho các tổ chức. Trong kỷ nguyên số, Lưu trữ học không chỉ là bảo quản các văn bản giấy truyền thống mà đã chuyển mình mạnh mẽ thành quản trị dữ liệu số, ứng dụng công nghệ, không chỉ từ khu vực công mà còn mở rộng sang khu vực tư để khai phá giá trị từ các "kho báu" thông tin phục vụ cho quản lý hành chính và phát triển văn hóa - xã hội.

2. Vì sao nên học ngành này

- Sự giao thoa giữa truyền thống và công nghệ: Đây là ngành học hiếm hoi kết hợp được các giá trị lịch sử, nhân văn với kỹ năng công nghệ thông tin hiện đại như AI, Big Data và quản trị hệ thống số.

- Vai trò chiến lược trong chuyển đổi số: Mọi tổ chức đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số đều đối mặt với thách thức quản trị dữ liệu. Cử nhân Lưu trữ học chính là những chuyên gia giải quyết bài toán này thông qua việc xây dựng các hệ thống lưu trữ điện tử, bảo mật và truy xuất dữ liệu thông minh.

- Cơ hội nghề nghiệp bền vững và đa dạng: Với sự bắt buộc về pháp lý trong việc quản lý hồ sơ tại mọi cơ quan nhà nước và nhu cầu tự thân của các doanh nghiệp lớn, nhân sự ngành này luôn có "đất diễn" rộng mở từ khu vực công đến tư nhân – đặc biệt khi Đảng, Nhà nước đang quan tâm, phát triển khu vực kinh tế tư nhân và Luật Lưu trữ năm 2024 mở hướng về mặt pháp lý để phát triển đối với lưu trữ tư.

- Sứ mệnh bảo tồn ký ức: Người làm lưu trữ có vinh dự được tiếp xúc và giữ gìn những tài liệu mang tính lịch sử, từ các di sản của cha ông trong gia đình đến những hồ sơ quan trọng của nhà nước, các tập đoàn kinh tế, giúp định hình bản sắc và duy trì sự phát triển bền vững.

3. Sinh viên sẽ học gì trong chương trình

Thời gian đào tạo linh hoạt từ 3,5 đến 4 năm với khối lượng kiến thức khoảng 122 - 125 tín chỉ. Lộ trình học tập được thiết kế khoa học qua các giai đoạn:

- Kiến thức nền tảng & Kỹ năng bổ trợ: Ngoài lý luận chính trị và pháp luật, sinh viên được học về Kỹ năng số và ứng dụng AI, Tư duy phản biện, Giao tiếp hiệu quả và Ngoại ngữ chuyên ngành.

- Kiến thức cơ sở ngành: Nhập môn khoa học dữ liệu, Quản trị học, Lịch sử nhà nước và pháp luật, Tổng quan về công tác văn thư và Lưu trữ học đại cương.

Khối kiến thức chuyên sâu như kỹ thuật soạn thảo văn bản, tổ chức khoa học tài liệu, bảo quản và tổ chức sử dụng tài liệu lưu trữ; Lưu trữ hiện đại như số hóa và lưu trữ điện tử, quản trị rủi ro, quyền tiếp cận thông tin, bảo mật thông tin, lưu trữ tài liệu nghe nhìn, tài liệu khoa học công nghệ. kiến thức liên ngành như quản trị văn phòng, quản lý thông tin, văn hóa công sở và đạo đức công vụ.

4. Điểm mạnh của chương trình đào tạo

Triết lý giáo dục tiên tiến: Đặc biệt là triết lý Toàn diện - Khai phóng - Đa văn hóa, giúp sinh viên không chỉ giỏi nghề mà còn có tư duy khai mở, độc lập, sáng tạo và khả năng thích ứng cao.

Ứng dụng công nghệ mạnh mẽ: Chương trình luôn cập nhật các xu hướng mới nhất như Chính phủ điện tử, Dữ liệu mở, và các phần mềm quản lý tài liệu tiên tiến.

Tính thực tiễn cao: Tỷ lệ giờ thực hành, thảo luận và kiến tập chiếm tỷ trọng lớn. Sinh viên được tham gia các học phần trải nghiệm thực tế ngay từ những năm đầu.

Đội ngũ giảng viên và tài nguyên của cơ sở đại học trong hệ thống Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh: Giảng viên là các chuyên gia đầu ngành, có trình độ cao, kết hợp với hệ thống thư viện và phòng thực hành hiện đại.

5. Kỹ năng và năng lực sinh viên đạt được

Năng lực chuyên môn: Vận dụng thành thạo các quy trình nghiệp vụ từ khi hình thành văn bản đến khâu thu thập, chỉnh lý, bảo quản và tổ chức khai thác, phát huy giá trị tài liệu lưu trữ.

Kỹ năng số toàn diện: Sử dụng thành thạo phần mềm quản lý văn bản hồ sơ, thực hiện các dự án số hóa dữ liệu và ứng dụng AI để tối ưu hóa công việc.

Kỹ năng mềm & Ngoại ngữ: Năng lực giao tiếp đa văn hóa, làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình và khả năng sử dụng ngoại ngữ (Tiếng Anh) trong công việc chuyên môn đạt chuẩn B1 trở lên.

Tư duy quản lý: Có khả năng tham mưu, xây dựng quy định, quy trình và quản trị rủi ro thông tin cho lãnh đạo cơ quan, doanh nghiệp.

6. Cơ hội nghề nghiệp

Cử nhân Lưu trữ học có lộ trình phát triển nghề nghiệp rất đa dạng:

- Nhóm 1 (Khu vực công): Công chức, viên chức văn thư, lưu trữ tại các bộ, ngành, UBND các cấp; các Trung tâm Lưu trữ quốc gia; hoặc các lưu trữ chuyên ngành (Công an, Quân đội, Ngân hàng, Y tế...).

- Nhóm 2 (Khu vực tư): Chuyên viên quản trị dữ liệu, quản lý hồ sơ dự án, thư ký, trợ lý hành chính tại các tập đoàn đa quốc gia, ngân hàng thương mại và các tổ chức phi chính phủ.

- Nhóm 3 (Dịch vụ & Khởi nghiệp): Chuyên gia tư vấn xây dựng hệ thống quản trị tài liệu số; cung cấp dịch vụ chỉnh lý, số hóa tài liệu hoặc kinh doanh các sản phẩm lưu trữ.

- Nhóm 4 (Nghiên cứu & Giảng dạy): phát triển thành giảng viên tại các trường đại học, cao đẳng hoặc nghiên cứu viên về khoa học thông tin và lưu trữ.

7. Cơ hội thực tập và hợp tác doanh nghiệp

- Hệ thống thực tập bài bản: Sinh viên trải qua ít nhất 2 đợt thực tập thực tế, thường kéo dài khoảng từ 02 đến 03 tháng tại các cơ quan nhà nước, các tổ chức và doanh nghiệp.

- Kết nối mạng lưới chuyên gia: Thường xuyên có các buổi tọa đàm, báo cáo chuyên đề từ các nhà quản lý thực tiễn tại các Cục, Trung tâm Lưu trữ và các doanh nghiệp công nghệ lớn.

Thực hành trên dự án thật: Sinh viên có cơ hội tham gia trực tiếp vào các dự án chỉnh lý hoặc số hóa tài liệu của các đơn vị đối tác ngay trong quá trình học, giúp tích lũy kinh nghiệm thực chiến và mở rộng mạng lưới tuyển dụng./.