Ngày 23.9, PGS.TS Ngô Thị Phương Lan – Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG HCM - đã có hai buổi sinh hoạt chuyên đề Kỹ năng phòng chống thông tin sai lệch trên không gian mạng cho tân sinh viên khóa 2023 tại Hội trường Nhân Văn, cơ sở Thủ Đức.
Sự xuất hiện và phát triển mạnh mẽ của các nền tảng mạng xã hội hiện nay như: Facebook, Instagram, TikTok… đã kết nối thế giới chỉ sau vài thao tác đơn giản. Mạng xã hội trở thành công cụ hữu hiệu nhằm khai thác tối đa những lợi ích mà người dùng đang tìm kiếm. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, mạng xã hội cùng tồn tại những rủi ro ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng nói chung và đối với người dùng mạng xã hội nói riêng. Do đó, việc xây dựng văn hóa ứng xử trên mạng xã hội phù hợp với quy định pháp luật là một vấn đề cần thiết và có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt đối với nhóm người trẻ.
PGS TS. Ngô Thị Phương Lan triển khai các nội dung trong buổi sinh hoạt - Ảnh: Mỹ Hân
Nhiều rủi ro cho sinh viên từ hành vi ứng xử lệch lạc
Tại buổi sinh hoạt, PGS.TS Ngô Thị Phương Lan đã phổ biến đến các bạn sinh viên về chủ đề thực trạng tin giả, tin xấu, độc và hoạt động tuyên truyền, xuyên tạc quan điểm sai trái, thù địch hiện nay trên mạng xã hội.
Chia sẻ về tầm quan trọng của mạng xã hội đối với người trẻ, PGS.TS Ngô Thị Phương Lan cho biết: “Sử dụng mạng xã hội là một nhu cầu tất yếu. Mạng xã hội có rất nhiều ý nghĩa đối với đời sống vật chất và tinh thần: kết nối bạn bè, kinh doanh, giải trí, học tập…”. Tuy nhiên, bên cạnh các lợi ích mà mạng xã hội mang lại, cô cũng chỉ ra các nguy cơ mà sinh viên sẽ phải đối mặt khi trực tiếp tham gia hoặc vô tình trở thành nạn nhân của những hành vi bêu rếu, xúc phạm, lừa đảo qua mạng xã hội như: rơi vào bẫy của các ứng dụng vay tiền phi pháp, tham gia các hình thức kinh doanh ảo, bị dụ dỗ vào các công ty đa cấp... Ngoài ra, những người trực tiếp thực hiện hành vi ứng xử kém văn minh đối với người khác cũng sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc có nguy cơ đối mặt với việc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ ảnh hưởng.
Theo PGS.TS Ngô Thị Phương Lan, những hành vi ứng xử lệch lạc của giới trẻ trên các nền tảng mạng xã hội xuất phát từ nhiều nguyên nhân. “Nguyên nhân quan trọng nhất xuất phát từ trình độ, đạo đức, nhân cách kém văn minh của một bộ phận giới trẻ. Việc thiếu giáo dục của gia đình, định hướng từ nhà trường, hoặc do chính sự thiếu tu dưỡng, rèn luyện của bản thân họ đã dẫn đến việc sử dụng ngôn từ thô tục, phản cảm; thực hiện những hành vi thiếu lành mạnh trên không gian mạng, thậm chí soi mói, bình phẩm về chuyện đời tư của người khác, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhiều cá nhân, gây bức xúc trong dư luận xã hội” - PGS.TS Ngô Thị Phương Lan khẳng định.
Bên cạnh đó, cô cũng đề cập những nguyên nhân gây nên hành vi ứng xử lệch lạc khác như: bản tính tò mò, thích khám phá, thể hiện bản thân một cách thái quá của người trẻ... Vì vậy, họ dễ dàng bị dẫn dắt bởi những thông tin sai lệch, chưa qua kiểm chứng đã vội đăng tải, bình luận. Chính sức ảnh hưởng của mạng xã hội đã đẩy nhanh tốc độ lan truyền của “loại virus” này, đưa câu chuyện về đời tư của những người có tên tuổi trở thành “tin nóng” cho người dùng mạng xã hội. Vấn nạn này đã khiến nhiều người nổi tiếng rơi vào tình trạng khủng hoảng về tâm lý hoặc đánh mất sự nghiệp chỉ trong thời gian ngắn.
Thực tế cho thấy nạn nhân của những hành động kém văn minh trên mạng xã hội không chỉ trong phạm vi những người nổi tiếng mà còn mở rộng ra nhiều nhóm người khác nhau trong xã hội. Hiện nay trên các trang mạng xã hội xuất hiện tình trạng “hiệu ứng đám đông”. Đây là hiện tượng nhiều người cùng nhau đe dọa, xúc phạm một người khi nghe được những thông tin chưa xác thực không hay về họ dẫn đến những hậu quả đau lòng cho nạn nhân.
Sinh viên tham dự chăm chú theo dõi PGS TS. Ngô Thị Phương Lan triển khai chuyên đề - Ảnh: Thùy Trang
Nâng cao ý thức ứng xử trên mạng xã hội
Trước vấn nạn trên, PGS.TS Ngô Thị Phương Lan đã đưa ra “quy tắc 5K” để ngăn chặn hành vi ứng xử lệch lạc trên mạng xã hội cho sinh viên: Không tin ngay - Không kích động - Không vội đăng tải, bình luận - Không vội chia sẻ - Không thêm/bớt. Bên cạnh đó, cô cũng nhấn mạnh việc không tham gia vào những hành vi ứng xử kém văn minh sẽ giúp mỗi người tiết kiệm được thời gian, công sức và tránh những ảnh hưởng tiêu cực về sức khỏe, tâm lý; ứng xử văn minh trên mạng xã hội sẽ giúp người trẻ tránh được nguy cơ vi phạm pháp luật, góp phần lan tỏa những giá trị sống tốt đẹp đến những người xung quanh.
Cuối buổi sinh hoạt, PGS.TS Ngô Thị Phương Lan chia sẻ rằng kiến thức, kỹ năng và thái độ ứng xử là những tiêu chí quyết định cuộc đời sinh viên. Mạng xã hội đem đến cho sinh viên hai mặt: lợi và hại, nhưng lợi hay hại đều phụ thuộc vào thái độ sử dụng mạng xã hội của bản thân mình. “Hãy đăng tải trạng thái có chọn lọc, bày tỏ cảm xúc đúng mực, bình luận phải thể hiện sự thông minh và chia sẻ phải có trách nhiệm” - cô nhắn nhủ.
Bạn Hoàng Thị Kim Ngân - Khoa Nhân học chia sẻ về một số lợi ích và tác hại của mạng xã hội - Ảnh: Mỹ Hân
Buổi sinh hoạt có đông đảo sinh viên tham gia. Xuyên suốt buổi, sinh viên đã có cơ hội đặt câu hỏi, trao đổi và trò chuyện cùng PGS.TS Ngô Thị Phương Lan. Thông qua buổi sinh hoạt, sinh viên được trang bị những kiến thức về nhận biết tin giả; tin xấu, độc và các biện pháp để phòng tránh. Từ đó, mỗi cá nhân góp phần vào việc xây dựng văn hóa ứng xử trên không gian mạng, kiểm soát hành vi, sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh và nhân văn.
PGS.TS Ngô Thị Phương Lan chụp hình lưu niệm cùng sinh viên - Ảnh: Thùy Trang
MỸ HÂN - THÙY TRANG
