TĐKH: HỒ BIỂU CHÁNH VỚI TÁC PHẨM “Ở THEO THỜI” VÀ TOPAZE CỦA MARCEL PAGNOL QUA NGHIÊN CỨU CỦA TS. NGUYỄN ĐỨC HIỆP
Với sự quan tâm đến các đề tài đời sống văn hóa xã hội ở Nam Kỳ, TS. Nguyễn Đức Hiệp dành nhiều thời gian khảo cứu và làm rõ các vấn đề, đối tượng đối với mảnh đất này, và ông có nhiều công trình có giá trị được ghi nhận như: Sài Gòn – Chợ Lớn: Ký ức đô thị và con người, Sài Gòn – Chợ Lớn: Thể thao và báo chí trước 1945, Thiên nhiên kỳ diệu hay thảm họa (2016), Nghệ thuật sân khấu: Hát bội, đờn ca tài tử và cải lương ở Sài Gòn và Nam kỳ cuối thế kỷ XIX đến 1945 (2017), Sài Gòn – Chợ Lớn: đời sống xã hội và chính trị qua tư liệu báo chí (1925-1945), Sài Gòn – Chợ Lớn: Nửa cuối thế kỷ XIX, Lịch sử doanh nghiệp và công nghiệp ở Sài Gòn và Nam kỳ từ giữa thế kỷ XIX đến năm 1945 (2018).v.v.
Đặc biệt quan tâm đến văn học Nam bộ ở giai đoạn cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20, trong quá trình làm tư liệu nghiên cứu. TS. Nguyễn Đức Hiệp không tập trung vào các thủ pháp văn học của tác giả Hồ Biểu Chánh, mà nhấn mạnh đến hoàn cảnh văn hóa xã hội Nam Kỳ ảnh hưởng đến sáng tác “Ở theo thời”. Đây là một truyện có dấu ấn đậm nét văn hóa Nam Bộ và phong tục đưa vào sáng tác của Hồ Biểu Chánh đầy thú vị, phù hợp với hoàn cảnh Nam Kỳ thời thuộc Pháp. Các tác phẩm của Hồ Biểu Chánh được bạn đọc Nam Bộ đón nhận như: Cay đắng mùi đời (1925-1926), Chúa Tàu Kim Qui (1926), Tiền Bạc Bạc Tiền (1926), Chút phận linh dinh (1928), Con nhà nghèo (1930), Khóc thầm (1935), Lạc đường (1938), Từ hôn (1937), Ở theo thời, Tại tôi (1938), Bỏ chồng (1939), Cười gượng (1930-1940).v.v.
Tác phẩm Ở theo thời của tác giả Hồ Biểu Chánh
TS. Nguyễn Đức Hiệp đã dùng tác phẩm “Ở theo thời” của Hồ Biểu Chánh để đối sánh với tác phẩm “Topaze” của Marcel Pagnol để thấy được việc tác giả quan sát phong tục xã hội Nam Kỳ rồi viết ra thấm đẫm đạo đức, tôn trọng thói “chơn chất” và chọn cả thầy giáo Hà Tấn Phát- đối tượng là biểu tượng cho giảng dạy đạo đức để nhìn xã hội rộng lớn hơn, nơi tốt xấu đan xen trong nền luân lý không theo kịp với sự phát triển của xã hội. Lấy vùng Tiểu Cần (Trà Vinh) với nhiều phong tục văn hóa xã hội được miêu thuật một cách rõ ràng, giúp chúng ta hình dung rõ văn hóa của Nam Kỳ vào giai đoạn thuộc Pháp và những ảnh hưởng của nó đến đời sống của con người. Cách tiếp cận văn hóa xã hội từ các phẩm văn chương của Hồ Biểu Chánh đầy thú vị, giúp cho người đọc có thể nhìn lại xã hội Nam Bộ trong thời kỳ thuộc Pháp, nơi xã hội trong trái thái cũ - mới đã xen, đối lập, loại trừ nhau và cả cùng nhau phát triển.
Từ góc nhìn này của TS. Nguyễn Đức Hiệp, ông đã gợi mở thêm cho các nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh, học viên cao học có thể tiếp cận kho tàng văn học Nam Bộ cuối thế kỷ 19 đến thế kỷ 20 làm rõ văn hóa Nam Bộ, nó sẽ luôn là một kho tàng cho các nhà nghiên cứu văn hóa. Bên cạnh đó, ông dành lời khuyên đối với việc lựa chọn đề tài và cách thức thực hiện, quan trọng nhất chính là tình yêu, niềm đam mê với các lựa chọn để có động lực làm việc với chuyên ngành, đề tài của mình.
Buổi tọa đàm có sự tham gia của các học viên cao học, nghiên cứu sinh, các nhà nghiên cứu và giảng viên Khoa Văn hóa học. Đây là sinh hoạt khoa học đầu tiên của năm mới Nhâm Dần – 2022, đầy thú bởi có các ý kiến trao đổi mở rộng nghiên cứu, hữu ích cho đối tượng của Khoa Văn hóa học từ GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm, GS. Phan Thu Hiền, TS. Phan Anh Tú. Thay mặt tập thể Khoa Văn hóa học, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thơ gửi lời cảm ơn TS. Nguyễn Đức Hiệp về bài báo cáo và hy vọng được đón tiếp ông trong các hoạt động khoa học khác.
Tiến Sĩ Nguyễn Đức Hiệp là một chuyên gia khoa học về ô nhiễm môi trường, bảo tồn, ở bang New South Wales (Australia). Qua Úc du học năm 1974, và có nhiều bài viết cho nhật báo, tạp chí như Tia Sáng, Thời báo kinh tế Sài Gòn.v.v.
Tin: Việt Thành
