Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy, việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế mang lại nhiều giá trị thực tiễn sâu sắc. Đón đầu nhu cầu này, Trung tâm Hàn Quốc học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM (Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM), tổ chức Hội thảo khoa học "Mô hình tổ chức chính quyền địa phương của Hàn Quốc và gợi mở cho Việt Nam" vào ngày 14.8.2026. Hội thảo tập trung phân tích thực tiễn vận hành hệ thống tự trị địa phương tại Hàn Quốc, qua đó đề xuất các giải pháp phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và tinh gọn bộ máy hành chính cho Việt Nam.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, cho biết, Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách bộ máy hành chính theo hướng tinh gọn, phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường trách nhiệm giải trình. Trong tiến trình này, việc tham chiếu mô hình từ Hàn Quốc - quốc gia chuyển dịch thành công từ quản trị tập trung sang tự trị địa phương - mang lại giá trị thực tiễn cho Việt Nam.
Đánh giá cao quy mô và tính kết nối của sự kiện, PGS.TS. Lưu Văn Quyết bày tỏ sự tin tưởng rằng, với sự góp mặt của các nhà khoa học, chuyên gia đến từ nhiều cơ quan, viện nghiên cứu và trường đại học lớn, hội thảo sẽ thu nhận được nhiều ý kiến trao đổi thẳng thắn, có hàm lượng khoa học cao. Thầy nhấn mạnh: "Quan điểm của chúng ta khi nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế không phải là 'sao chép máy móc'. Điều quan trọng là lý giải các điều kiện thể chế, xã hội đã tạo nên hiệu quả của mô hình đó ở Hàn Quốc, từ đó rút ra các bài học phù hợp nhất với điều kiện kinh tế - xã hội và thể chế chính trị của Việt Nam".
Trong báo cáo đề dẫn, PGS.TS. Bùi Hải Đăng, Giám đốc Trung tâm Hàn Quốc học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, đề cập đến bước chuyển của Việt Nam khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại một số khu vực đặc thù. Trên cơ sở tổng hợp các bài tham luận, Ban Tổ chức nêu ra 5 nhóm vấn đề chính để hội thảo thảo luận: Trước hết là mối quan hệ giữa trung ương và địa phương nhằm phân định các lĩnh vực bắt buộc quản lý thống nhất từ trung ương và các lĩnh vực trao quyền cho địa phương. Bên cạnh đó, việc phân cấp phải gắn liền với nguồn lực theo nguyên tắc quyền hạn đi đôi với nguồn lực tài chính và trách nhiệm giải trình. Hội thảo cũng tập trung thảo luận về thể chế đặc thù theo địa bàn để xây dựng cơ chế quản trị linh hoạt cho từng loại hình không gian như đô thị, nông thôn, miền núi hay hải đảo. Ngoài ra, nội dung chuyển đổi số và tinh gọn bộ máy được đặt ra nhằm ứng dụng chính quyền điện tử, dữ liệu công và AI để giảm tầng nấc trung gian. Cuối cùng là bài toán thúc đẩy sự tham gia của người dân qua việc tạo cơ chế minh bạch giúp người dân giám sát, phản biện và quyết định các vấn đề tại địa phương.
Mở đầu phiên thảo luận 1, PGS.TS. Nguyễn Anh Cường, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội, cho rằng phân quyền là quá trình tái cấu trúc quyền lực công theo lãnh thổ. Từ thực tiễn Hàn Quốc, thầy chỉ ra 6 cấu phần cần thiết kế đồng bộ gồm thẩm quyền, nguồn lực, năng lực thực thi, phối hợp liên cấp/liên địa phương, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Đối với Việt Nam, bài học đặt ra là đồng bộ hóa quyền hạn - nguồn lực - trách nhiệm và xây dựng bộ chỉ báo đo lường kết quả. Ở góc độ cải cách bộ máy, PGS.TS. Phạm Hồng Thái, Trường ĐH Văn Hiến, phác họa các giai đoạn cải cách chính quyền địa phương Hàn Quốc từ năm 1995 đến nay. Nếu giai đoạn đầu tập trung giảm biên chế và sáp nhập đơn vị hành chính theo hướng tinh giản cơ học, thì từ sau năm 2010, trọng tâm đã chuyển sang tối ưu hóa chức năng, tích hợp dữ liệu và ứng dụng công nghệ để tinh giản thông minh. Tiếp đó, TS. Nguyễn Thành Trung, Đại học Fulbright Việt Nam, phân tích Luật Tự chủ Địa phương 1995 của Hàn Quốc dưới góc nhìn Định lý Oates, chỉ ra sự chuyển đổi cơ chế trách nhiệm giải trình từ chiều dọc (“hướng thượng”) sang trách nhiệm giải trình trước cử tri (“hướng hạ”). Trên cơ sở đó, thầy đề xuất 4 công cụ tài khóa cho chính quyền đô thị Việt Nam bao gồm thuế tài sản, phụ thu thuế thu nhập địa phương, khai thác thặng dư đất đai (TOD) và phí điều tiết đô thị.
Ở phiên làm việc thứ 2, các tham luận xoay quanh nội dung về vận hành thực thi, chính quyền số và hoạt động đối ngoại địa phương. Về phân tích tính tự chủ của chính quyền địa phương Hàn Quốc trên 4 phương diện gồm tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và quản trị số, TS. Lê Tùng Lâm, Trường ĐH Sài Gòn, dựa trên tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII để đề xuất các giải pháp nhằm tăng tính chủ động cho chính quyền địa phương tại Việt Nam. Vận dụng Lý thuyết thể chế mới, PGS.TS. Phạm Thị Kiên, Trường ĐH Kinh tế TP.HCM, phân tích tiến trình chuyển đổi số của Hàn Quốc dựa trên 3 trụ cột thể chế gồm quy định pháp lý, chuẩn hóa dữ liệu liên thông và năng lực thực thi của bộ máy. Bên cạnh đó, TS. Trần Xuân Thủy, Sở Ngoại vụ TP.HCM, trình bày vai trò của đối ngoại địa phương Hàn Quốc trong việc thu hút đầu tư, xúc tiến thương mại và quảng bá văn hóa. Hệ thống văn phòng đại diện cấp thành phố của Hàn Quốc tại nước ngoài được nêu ra như một mô hình tham chiếu cho Việt Nam.
Các phiên thảo luận đã diễn ra trong không khí khoa học và cởi mở, tập trung trao đổi về thực tiễn đổi mới bộ máy chính quyền địa phương tại Việt Nam cũng như tiềm năng tham chiếu kinh nghiệm từ Hàn Quốc. Các đại biểu đã phân tích toàn diện vai trò đi đầu của các đô thị lớn như TP.HCM trong việc thử nghiệm các cơ chế mới, đồng thời chỉ ra những vướng mắc phát sinh cần sự phối hợp giải quyết ở cấp độ hệ thống. Bên cạnh việc ghi nhận những ưu điểm trong mô hình quản trị của Hàn Quốc, hội thảo cũng đi sâu nhận diện các điểm khác biệt căn bản về thể chế chính trị, tiến trình lịch sử và văn hóa quản trị giữa hai quốc gia. Trên cơ sở đó, việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế cần được thực hiện một cách chủ động, thận trọng và có chọn lọc, nhằm điều chỉnh các giải pháp ngoại nhập sao cho phù hợp nhất với nguyên tắc tổ chức và điều kiện thực tế của Việt Nam.
Hội thảo Khoa học "Mô hình tổ chức chính quyền địa phương của Hàn Quốc và gợi mở cho Việt Nam" mang ý nghĩa thiết thực trong việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn từ mô hình tự trị địa phương của Hàn Quốc. Thông qua việc phân tích toàn diện các phương diện thể chế, tài khóa, quản trị số và đối ngoại địa phương, hội thảo cung cấp các luận cứ khoa học tham khảo cho quá trình nghiên cứu, hoạch định chính sách và tổ chức bộ máy chính quyền địa phương tại Việt Nam.
