Khai mạc Hội thảo khoa học quốc tế “Nhân học Việt Nam: Tiếp cận toàn cầu”

Sáng ngày 17.6, Hội thảo khoa học quốc tế “Nhân học Việt Nam: Tiếp cận toàn cầu” khai mạc tại Trường Đại học Đà Lạt. Hội thảo do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM phối hợp cùng Trường Đại học Đà Lạt, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội và Viện Dân tộc học và Tôn giáo học tổ chức.

Hội thảo nhận được sự đồng hành của nhiều quỹ tài trợ và cơ sở học thuật uy tín trên thế giới, gồm Quỹ Nghiên cứu Wenner-Gren (Hoa Kỳ), Đại học Yale (Hoa Kỳ), Đại học Bielefeld (Đức) và Đại học Copenhagen (Đan Mạch), góp phần tăng cường kết nối học thuật quốc tế và nâng cao chất lượng chuyên môn của sự kiện. 

Chương trình quy tụ đông đảo học giả, chuyên gia, nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh, học viên và sinh viên đến từ nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức học thuật trong nước và quốc tế. Các đại biểu đến từ Hoa Kỳ, Đức, Đan Mạch, Canada, Australia, Pháp, Cộng hòa Séc, Cộng hòa Ireland, Hà Lan, Nhật Bản, Israel, Thụy Sĩ và Việt Nam, góp phần tạo nên một diễn đàn học thuật đa dạng, thúc đẩy đối thoại, kết nối và hợp tác nghiên cứu trong lĩnh vực Nhân học. 

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS.TS. Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, bày tỏ sự trân trọng trước sự hiện diện của các học giả, nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế; đồng thời chia sẻ niềm tự hào về những thành tựu của ngành Nhân học Việt Nam cũng như kỳ vọng vào thế hệ các nhà nhân học tương lai.

Hiệu trưởng Nhà trường nhấn mạnh: “Trong nhiều năm, Việt Nam là một địa bàn nghiên cứu quan trọng của nhân học quốc tế. Tuy nhiên, hôm nay chúng ta có quyền kỳ vọng nhiều hơn thế. Chúng ta không chỉ nghiên cứu về Việt Nam, mà còn mong muốn từ những nghiên cứu tại Việt Nam có thể đóng góp vào việc làm phong phú thêm các khái niệm, phương pháp và lý thuyết của nhân học toàn cầu. Nói cách khác, chúng ta không chỉ hướng tới một ‘Nhân học về Việt Nam’, mà còn hướng tới những đóng góp ‘từ Việt Nam cho Nhân học thế giới’. Đó chính là sứ mệnh của thế hệ hiện nay và cũng là khát vọng của thế hệ tương lai.”

Phát biểu chào mừng tại lễ khai mạc, TS. Mai Minh Nhật, Hiệu trưởng Trường Đại học Đà Lạt, khẳng định Hội thảo là diễn đàn học thuật có ý nghĩa đặc biệt, hướng tới kỷ niệm 25 năm hình thành và phát triển ngành Nhân học trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Theo TS. Mai Minh Nhật, sự kiện không chỉ là dịp nhìn lại những thành tựu và quá trình hội nhập quốc tế của Nhân học Việt Nam, mà còn là cơ hội để trao đổi về các cơ hội, thách thức trong bối cảnh quốc tế hóa, từ đó đề xuất những định hướng nhằm nâng cao vị thế của Nhân học Việt Nam trên trường quốc tế.

Tại Hội thảo, NGND.GS.TS. Ngô Văn Lệ, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, một trong những người đặt nền móng cho ngành Nhân học Việt Nam, đã chia sẻ về hành trình 25 năm hình thành và phát triển của ngành. Từ những khó khăn của bối cảnh giáo dục sau năm 1975, bước ngoặt chuyển đổi từ Dân tộc học sang Nhân học, đến quá trình hội nhập quốc tế, thầy nhấn mạnh vai trò quan trọng của sự hợp tác giữa các cơ sở đào tạo trong nước với các tổ chức, học giả quốc tế trong việc xây dựng và phát triển ngành Nhân học tại Việt Nam. 

GS.TS. Lương Văn Hy, Đại học Toronto, Canada, ghi nhận những thành tựu nổi bật của Nhân học Việt Nam sau một phần tư thế kỷ phát triển, từ chất lượng đào tạo, nghiên cứu đến sự đa dạng của các hướng tiếp cận học thuật. Giáo sư đồng thời đề xuất một số định hướng phát triển trong thời gian tới, như thúc đẩy nghiên cứu liên ngành, tăng cường Nhân học khoa học và công nghệ, nâng cao năng lực ngôn ngữ cho các nhà nghiên cứu trẻ, cũng như đẩy mạnh ứng dụng và quảng bá giá trị của Nhân học trong đời sống xã hội đương đại. 

Trong ngày làm việc đầu tiên, Hội thảo tiếp tục với 3 phiên chuyên đề gồm “Kiến tạo tri thức” (Knowledge Production), “Sinh thái và môi sinh” (Ecology and Living Environment) và “Tiếp xúc văn hóa” (Cultural Encounters).

Các tham luận tập trung thảo luận nhiều vấn đề học thuật đáng chú ý như nghiên cứu Việt Nam từ góc nhìn hậu thực dân; vai trò của nhân học trong nghiên cứu di sản và bảo tàng; những giới hạn phương pháp luận của nghiên cứu điền dã; thực hành nghiên cứu liên ngành; mối quan hệ giữa con người với môi trường, đất đai và các thực hành văn hóa; cùng các chủ đề về du lịch, ký ức, tính xác thực và các hình thức tương tác văn hóa trong xã hội đương đại.

Bên cạnh các phiên tham luận, Hội thảo còn tổ chức phiên trưng bày poster nghiên cứu, tạo cơ hội để các tác giả giới thiệu kết quả nghiên cứu, trao đổi trực tiếp với các nhà khoa học, giảng viên và người tham dự. Hoạt động này góp phần thúc đẩy kết nối học thuật, chia sẻ các hướng tiếp cận mới và mở rộng đối thoại nghiên cứu trong lĩnh vực Nhân học.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức cũng giới thiệu hai phim tư liệu, trong đó có “Xa lạ là cái thường ngày”. Những thước phim quý không chỉ tái hiện hành trình nghiên cứu thực địa và những đóng góp nổi bật của các nhà khoa học, mà còn góp phần lưu giữ ký ức học thuật, phản ánh quá trình hình thành và phát triển của ngành Dân tộc học - Nhân học tại Việt Nam.

Một số hình ảnh khác tại Hội thảo: