Lưu trữ học trong thị trường lao động chuyển đổi số

Ngành Lưu trữ học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM và khẳng định được vai trò và vị trí của ngành Lưu trữ học trong việc cung cấp cho xã hội nguồn nhân lực chất lượng cao, làm việc trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.

Để tìm hiểu rõ hơn về ngành Lưu trữ học trong thị trường lao động chuyển đổi số và những vấn đề đặt ra cần thay đổi để đáp ứng được nhu cầu của xã hội. ThS. Trần Bá Hùng - Phó Trưởng khoa Lưu trữ học - Quản trị văn  đã có những chia sẻ gửi đến độc giả có quan tâm đến ngành Lưu trữ học cũng như cơ hội nghề nghiệp của ngành trong tương lai.

          ThS. Trần Bá Hùng - Phó Trưởng Khoa Lưu trữ học - Quản trị văn phòng

1. Giới thiệu về ngành học

PV: Xin thầy hãy giới thiệu về ngành Lưu trữ học hiện đang được đào tạo tại Khoa

ThS. Trần Bá Hùng: Chương trình đào tạo ngành Lưu trữ học hướng đến phát triển đồng bộ kiến thức, kỹ năng và thái độ cho người học sau khi tốt nghiệp, nhất là các yêu cầu gắn với đặc thù của ngành Lưu trữ học. Đồng thời, các chương trình đào tạo cũng xác định mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể. Nhiều môn học được thiết kế có sự tương đồng nhất định. Tuy nhiên việc xác định chuẩn đầu ra, phân bổ các môn học và tổ chức giảng dạy của mỗi cơ sở giáo dục sẽ có những điểm đặc thù nhất định.

Đối với ngành Lưu trữ học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh được tổ chức giảng dạy theo triết lý giáo dục chung của Nhà trường là “Toàn diện - khai phóng - đa văn hóa”.

Chương trình đào tạo ngành Lưu trữ học nhằm mục tiêu trang bị cho sinh viên phẩm chất chính trị tư tưởng vững vàng; kiến thức cốt lõi về khoa học xã hội và nhân văn; kiến thức toàn diện và hệ thống về văn thư, lưu trữ; kỹ năng hành chính, tin học, ngoại ngữ để phân tích, tổng hợp, xử lý công việc linh hoạt và dễ dàng thích ứng với môi trường làm việc mới; có hiểu biết, nắm vững vấn đề, có khả năng; ý thức tuân thủ pháp luật, kỷ luật, kỷ cương, tinh thần trách nhiệm, đạo đức, lối sống lành mạnh, ứng xử có văn hóa trong các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; Sau khi tốt nghiệp sinh viên có thể trực tiếp thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn; tham mưu và giúp lãnh đạo tổ chức thực hiện các nhiệm vụ về công tác văn thư, công tác lưu trữ; nghiên cứu và giảng dạy tại các trường có đào tạo về lĩnh vực văn thư, lưu trữ

Thời gian đào tạo được xác định là 7 học kỳ (3,5 năm) với 120 tín chỉ gồm các khối kiến thức như Khối kiến thức giáo dục đại cương; Khối kiến thức cơ sở ngành; Kiến thức chuyên ngành; Kiến thức bổ trợ; Thực tập, khóa luận tốt nghiệp.

2. Thách thức trong thời kỳ kỷ nguyên số 

PV: Chương trình đào tạo ngành Lưu trữ học đã có những thay đổi, đổi mới như thế nào để đáp ứng nhu cầu thị trường hiện nay? Trong quá trình đổi mới đó, Khoa gặp phải những khó khăn, thách thức như thế nào?

ThS. Trần Bá Hùng: Chương trình đào tạo ngành lưu trữ học luôn hướng đến mục tiêu đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, do đó, Nhà trường và Khoa luôn chú trọng việc cập nhật, điều chỉnh. Theo quy định của Trường, định kỳ 2 năm Khoa sẽ tiến hành rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo. Để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, Khoa cũng tiến hành điều chỉnh CTĐT theo kết quả khảo sát của cựu sinh viên, nhà tuyển dụng, giảng viên, chuyên gia, báo cáo khảo sát thị trường lao động của các cơ quan nhà nước,... Trong đó, đặc biệt Khoa đã bổ sung các nội dung liên quan đến công tác văn thư điện tử, lưu trữ điện tử, lưu trữ số để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số trong công tác lưu trữ. Ngoài ra, thị trường lao động nói chung và ngành lưu trữ nói riêng cũng yêu cầu đòi hỏi đội ngũ nhân sự phải kiêm nhiệm thêm các công việc/lĩnh vực khác (có kiến thức vừa mang tính chuyên môn sâu, vừa am hiểu các lĩnh vực có liên quan), vì vậy chương trình đào tạo ngành lưu trữ học cũng thiết kế theo hướng liên ngành, có các kiến thức bổ trợ cho công việc văn thư, lưu trữ.

Tính năng động của thị trường lao động là rất lớn, vì vậy để đáp ứng kịp thời nhu cầu của thị trường là điều không hề đơn giản. Vì vậy, quá trình điều chỉnh chương trình đào tạo đòi hỏi Khoa phải thu thập nhiều thông tin khác nhau, đặc biệt là thông tin từ các nhà tuyển dụng. Bên cạnh đó, hoạt động điều chỉnh chương trình đào tạo cũng đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, đòi hỏi nhiều thời gian để triển khai thực hiện.

3. Thực hành đi đôi với lý thuyết

PV: Việc thực hành của sinh viên ngành Lưu trữ học được áp dụng và triển khai như thế nào sau những đổi mới của ngành học?

ThS. Trần Bá Hùng: Hoạt động thực hành của sinh viên là một nội dung được Khoa rất quan tâm, chú trọng. Trước và sau khi điều chỉnh chương trình đào tạo, Khoa đều tổ chức nhiều hoạt động thực tập và thực tế cho sinh viên có cơ hội được thực hành. Hiện nay việc thực hành của sinh viên được thực hiện thông qua các phương thức sau: Thực hành trong các môn học: Sinh viên được tham quan thực tế, thực hành các nghiệp vụ, các dự án (do giảng viên phụ trách các môn học thực hiện); Sinh viên được thực hành chuyên môn theo chương trình thực tập của Trường và Khoa tổ chức. Sinh viên được tham gia 2 đợt thực tập chuyên môn (mỗi đợt từ 6 đến 8 tuần) và 1 đợt kiến tập trong toàn khóa học; Sinh viên được giới thiệu tham gia thực hành chuyên môn tại các cơ quan, tổ chức có nhu cầu về lưu trữ.

Hiện nay, việc thực hành của sinh viên ngành lưu trữ đang tiếp tục hoàn thiện theo hướng Tiếp tục đa dạng hóa các hình thức/loại hình thực hành để sinh viên có điều kiện được thực hành nhiều hơn và đa dạng hóa các loại hình đơn vị thực tập, thực tế để sinh viên có điều kiện làm quen với nhiều môi trường làm việc khác nhau.

4. Cơ hội nghề nghiệp và giá trị công tác lưu trữ trong thời đại số

PV: Xin thầy cho biết, mức lương của sinh viên mới ra trường thường dao động trong khoảng bao nhiêu? Cơ hội việc làm của các bạn sinh viên ngành Lưu trữ học là gì?

ThS. Trần Bá Hùng: Mức lương của sinh viên khi mới ra trường của các ngành nói chung và ngành lưu trữ học nói riêng phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như vị trí việc làm của sinh viên, đơn vị công tác cũng như năng lực của sinh viên. Tuy nhiên, từ kết quả khảo sát cựu sinh viên các khóa thì mức lương trung bình của sinh viên ngành lưu trữ khi mới tốt nghiệp dao động từ khoảng 8-10 triệu/tháng.

Hiện nay ngành lưu trữ học là ngành có tỷ lệ có việc làm rất cao. Theo kết quả khảo sát cựu sinh viên hằng năm của Trường, tỷ lệ có việc làm trong thời gian dưới 3 tháng sau khi tốt nghiệp là khoảng 60 - 70%. Theo kết quả khảo sát cựu sinh viên của Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục Sài Gòn vào năm 2022 thì tỷ lệ sinh viên ngành lưu trữ học có việc làm là 100% (năm 2022, ngành Lưu trữ học đã được kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn Moet và đã đạt được giấy chứng nhận kiểm định). Sinh viên sau khi ra trường có thể đảm nhận nhiều vị trí công việc khác nhau, nhiều loại hình tổ chức khác nhau từ khu vực công đến khu vực tư, trong đó như:

Một là, sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể làm việc ở nhiều loại hình tổ chức như doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp ngoài quốc doanh, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, các tổ chức chính trị - xã hội,…

Hai là, sinh viên có thể đảm nhận nhiều vị trí việc làm khác nhau như lưu trữ viên, chuyên viên văn thư, chuyên viên văn phòng, chuyên viên hành chính tổng hợp, giảng viên giảng dạy tại các cơ sở đào tạo về văn thư, lưu trữ, nghiên cứu viên tại các cơ sở nghiên cứu về văn thư, lưu trữ,…

Khoa Lưu trữ học - Quản trị văn phòng