Đó là định hướng ứng dụng của khoa Ngôn ngữ học (trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM) được trình bày tại Hội thảo khoa học cấp Quốc gia “Ngôn ngữ học và những lĩnh vực ứng dụng” lần 2 vào sáng 26.11.2021
Quan niệm về ngôn ngữ học ứng dụng
Phát biểu khai mạc, TS. Lê Hoàng Dũng - Phó hiệu trưởng nhà trường khẳng định Hội thảo khoa học cấp Quốc gia “Ngôn ngữ học và những lĩnh vực ứng dụng” lần 1 (năm 2020) được tổ chức trên tinh thần hướng đến sự chuyển mình để trở thành trung tâm nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng của cả nước, thu hút đông đảo nhà nghiên cứu và chinh phục nhiều lĩnh vực. Các chuyên gia đã ứng dụng thành quả nghiên cứu ngôn ngữ học trong dạy tiếng, xây dựng liệu pháp chữa trị bệnh lý ngôn ngữ, xác định các loại tội phạm hình sự,... Đồng thời ngôn ngữ học còn “giúp” các ngành khoa học như khoa học máy tính, khoa học tự nhiên,... đóng góp vào cuộc kiến tạo của trí tuệ nhân tạo. Hơn tất cả, ngành ngôn ngữ học ứng dụng đã giúp con người có thêm sự chia sẻ, thấu hiểu thông qua việc giao tiếp bằng ngôn ngữ.
TS. Lê Hoàng Dũng cho rằng hội thảo sẽ mở ra môi trường ngôn ngữ học mới cho giới nghiên cứu. Ảnh chụp màn hình
“Những minh chứng trên giúp chúng ta tin rằng khi nghiên cứu về ngôn ngữ, chúng ta sẽ có vô số các định hướng nghiên cứu và cách thức triển khai công trình” - Phó hiệu trưởng gửi gắm.
Tại báo cáo tham luận đề dẫn với chủ đề “Cơ sở của ngôn ngữ học ứng dụng”, TS. Phạm Hồng Hải - Trưởng bộ môn Ngôn ngữ học ứng dụng - trình bày quan niệm Ngôn ngữ học ứng dụng là việc ứng dụng những thành tựu của ngôn ngữ học để nghiên cứu, giải quyết những vấn đề ngôn ngữ của khoa học liên ngành, các ngành khoa học khác hoặc ứng dụng các thành tựu của các khoa học học khác vào Ngôn ngữ học để giải quyết các vấn đề của bản thân Ngôn ngữ học.
Như vậy, tác giả tạm xác định hai hướng đi cho Ngôn ngữ học ứng dụng. Hướng thứ nhất là phối hợp với khoa học liên ngành để giải quyết những vấn đề ứng dụng đang đặt ra. Ví dụ như ngôn ngữ học tâm lý, ngôn ngữ học xã hội, ngôn ngữ học thần kinh,... Hướng thứ hai là chú trọng vào nghiên cứu - giảng dạy những lý thuyết có tính ứng dụng cao, theo xu thế của thế giới, làm nền tảng phát triển những vấn đề ứng dụng. Hướng thứ hai cũng chính là thế mạnh và sự khác biệt của khoa Ngôn ngữ học.
Định hướng ứng dụng của khoa Ngôn ngữ học
Hiện nay, đông đảo giáo viên, học viên, sinh viên quan tâm đến việc ứng dụng lý thuyết trong nghiên cứu và thực tiễn. Cho nên, việc ứng dụng ngôn ngữ học là đòi hỏi bức thiết đối với ngành Ngôn ngữ học (trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) để đáp ứng nhu cầu người học và xu thế phát triển chung của thế giới.
Phiên khai mạc thu hút hơn 120 người tham gia. Ảnh chụp màn hình
Khoa Ngôn ngữ học đã bắt đầu xây dựng đề án mở ngành Ngôn ngữ học ứng dụng trong năm 2022. Tùy vào tình hình thực tế, khoa Ngôn ngữ học thí điểm từng bước để xây dựng chương trình đào tạo, bước đầu dự kiến phát triển 8 môn học:
- Đại cương về ngôn ngữ học ứng dụng;
- Ký hiệu học và ứng dụng;
- Ngữ pháp Chức năng hệ thống và ứng dụng;
- Ứng dụng ngôn ngữ học trong dạy Ngữ văn và Giáo dục học;
- Ngôn ngữ học và ứng dụng trong xã hội học;
- Thực hành phân tích diễn ngôn;
- Ngôn ngữ học khối liệu;
- Ngữ âm học trị liệu;
Giáo trình các môn được biên dịch từ tài liệu nước ngoài, trong đó, 3 môn đầu tiên đã được biên dịch. Đồng thời, khoa Ngôn ngữ học sẽ mời chuyên gia đầu ngành như Jim Martin, Peter White, Len Unsworth, Ngô Thị Bích Thu,... cùng tham gia xây dựng chương trình.
Sau khi lắng nghe vắn tắt cơ sở xây dựng chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ học ứng dụng, TS. Nguyễn Hoàng Trung - Phó trưởng khoa Ngôn ngữ học - đóng góp: “Ban đầu, chúng ta phải xây dựng nền ngôn ngữ học thì người học mới hiểu được những lý thuyết đó sẽ được triển khai như thế nào, dựa trên nền tảng cơ sở nào, đường hướng phát triển ra sao? Lúc đó, chúng ta mới phát triển ngành ngôn ngữ học ứng dụng theo đúng đường hướng, đúng sự quan tâm của người học, người nghiên cứu”.
Tiếp lời, TS. Hồ Minh Quang - Trưởng khoa Đông phương học nhấn mạnh: “Về tính ứng dụng, chúng ta cần đưa ra những lĩnh vực ứng dụng hiện hữu tại trường ĐH KHXH&NV nói riêng và giới giảng dạy ngoại ngữ, đời sống nói chung. Đồng thời, chúng ta nên thêm nội dung sẽ ứng dụng như thế nào và khuyến khích những người sử dụng kết quả này tham gia công tác nghiên cứu để ứng dụng thực sự các cơ sở ngành Ngôn ngữ học ứng dụng đặt ra”.
Hiện nay, Ngôn ngữ học ứng dụng là ngành học chưa có tên trong danh mục mã ngành cấp IV của Bộ Giáo dục và Đào tạo nên việc mở chuyên ngành, môn học, cấp học Ngôn ngữ học ứng dụng theo hướng chuyên biệt là công việc mới mẻ, cần phải cân nhắc, vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Do đó, TS. Huỳnh Thị Hồng Hạnh mong rằng những nhà nghiên cứu tại hội thảo lần này sẽ hỗ trợ, đóng góp ý kiến để khoa Ngôn ngữ học xây dựng thành công đề án mở ngành.
TƯỜNG VI
