Lễ chào cờ và Sinh hoạt dưới cờ tháng 6: Nhấn mạnh vai trò của giảng viên trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo
Sáng ngày 01.6, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM tổ chức Lễ chào cờ và Sinh hoạt dưới cờ tháng 6 do Chi bộ Liên khoa Giáo dục - Liên ngành chủ trì. Trong chương trình, PGS.TS Dương Minh Quang, Trưởng khoa Giáo dục, trình bày chuyên đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong quản lý hoạt động học tập của sinh viên đại học: Những vấn đề đặt ra đối với giảng viên trong bối cảnh chuyển đổi số”.
Tại chuyên đề, PGS.TS Dương Minh Quang nhấn mạnh, trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo đã trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục đại học toàn cầu. Nếu trước đây công nghệ chủ yếu hỗ trợ hoạt động giảng dạy và quản lý hành chính, thì hiện nay AI đang tác động trực tiếp đến cách thức học tập, nghiên cứu, tư duy và sáng tạo của người học. Đối với các trường đại học nói chung và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM nói riêng, AI không còn là xu hướng công nghệ cần quan sát, mà đã trở thành một thực tiễn giáo dục cần được thích ứng, quản trị và khai thác hiệu quả.
Theo PGS.TS Dương Minh Quang, sinh viên hiện nay có trong tay những công cụ hỗ trợ học tập mạnh mẽ. Chỉ với một số câu lệnh, AI có thể hỗ trợ tóm tắt tài liệu, dịch thuật, xây dựng đề cương, phân tích dữ liệu, viết báo cáo, thiết kế bài thuyết trình và hỗ trợ nghiên cứu học thuật ở nhiều cấp độ khác nhau. Điều này đặt ra câu hỏi quan trọng: AI đang làm thay đổi công việc học tập của sinh viên hay đang giúp sinh viên học tập hiệu quả hơn. Câu trả lời phụ thuộc rất lớn vào cách thức nhà trường và đội ngũ giảng viên quản lý hoạt động học tập của người học. Từ góc độ quản lý hoạt động học tập của sinh viên, PGS.TS Dương Minh Quang cho rằng đội ngũ giảng viên cần quan tâm đến ba định hướng quan trọng.
Thứ nhất, cần chuyển từ quản lý kết quả sang quản lý quá trình học tập. Trong bối cảnh AI có thể hỗ trợ sinh viên tạo ra nhiều sản phẩm học tập với chất lượng khá cao, việc chỉ đánh giá sản phẩm cuối cùng sẽ ngày càng bộc lộ hạn chế. Thay vào đó, giảng viên cần chú trọng nhiều hơn đến quá trình hình thành ý tưởng, tìm kiếm tài liệu, phản biện, thảo luận và giải quyết vấn đề của người học.
Thứ hai, cần chuyển từ kiểm soát việc sử dụng AI sang hướng dẫn sinh viên sử dụng AI có trách nhiệm. Việc cấm sử dụng AI trong học tập gần như không còn khả thi. Điều cần thiết hơn là xây dựng văn hóa sử dụng AI minh bạch, có đạo đức và có trách nhiệm. Sinh viên cần hiểu rằng AI có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin nhưng không thay thế việc kiểm chứng thông tin; có thể hỗ trợ viết nhưng không thay thế tư duy học thuật; có thể tạo ra câu trả lời nhưng không thay thế khả năng đặt câu hỏi có giá trị.
Thứ ba, cần phát triển năng lực số và năng lực AI cho chính đội ngũ giảng viên. Trong bối cảnh tốc độ phát triển công nghệ ngày càng nhanh, việc bồi dưỡng năng lực ứng dụng AI cho giảng viên không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là yêu cầu chiến lược đối với sự phát triển của nhà trường. Người thầy trong thời đại số không nhất thiết phải biết mọi công cụ AI, nhưng cần hiểu cách vận hành, nhận diện được cơ hội và rủi ro, đồng thời biết cách tích hợp AI vào hoạt động giảng dạy và đánh giá một cách hiệu quả.
Chuyên đề cũng nhấn mạnh sứ mệnh đặc biệt của một trường đại học hàng đầu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Nếu các ngành kỹ thuật tập trung phát triển công nghệ, thì khoa học xã hội và nhân văn có trách nhiệm định hướng công nghệ phục vụ con người. AI có thể ngày càng thông minh hơn, xử lý dữ liệu nhanh hơn và tạo ra nội dung nhanh hơn, nhưng không thể thay thế sự đồng cảm, tư duy phản biện và các giá trị nhân văn vốn là bản chất của giáo dục.
Thông qua chuyên đề tại Lễ chào cờ và Sinh hoạt dưới cờ tháng 6, Chi bộ Liên khoa Giáo dục - Liên ngành đã gợi mở những vấn đề thiết thực trong quản trị giáo dục đại học trước tác động của trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh chuyển đổi số, vai trò của giảng viên không giảm đi, mà càng trở nên quan trọng trong việc thiết kế trải nghiệm học tập, dẫn dắt tư duy, bảo vệ các giá trị học thuật và nuôi dưỡng nhân cách người học.
