Nội dung kịch bản trở thành một phần không thể thiếu trong các hoạt động truyền thông, đặc biệt là sản phẩm trên nền tảng đa phương tiện. Với mong muốn giúp sinh viên hiểu sâu hơn về lĩnh vực này, khoa Báo chí và Truyền thông đã tổ chức workshop “Sáng tạo nội dung kịch bản” sáng 18.12.2021 trên nền tảng trực tuyến.
Buổi trò chuyện có sự tham gia của nhà báo - nhà biên kịch - dịch giả Nguyễn Thanh Bình (bút danh: Bình Bồng bột, Trần Minh). Anh được nhiều người biết đến với vai trò tác giả kịch bản phim điện ảnh “Tiệc trăng máu”, “Chị 13-3 ngày sinh tử”, “Trạng Tí”...Anh cũng là cựu sinh viên ngành Báo chí, khoa Báo chí và Truyền thông.
Nhà biên kịch Nguyễn Thanh Bình khẳng định một bộ phim hay phải dựa trên chất liệu thật của người làm ra nó. Ảnh chụp màn hình
Đi tìm ước mơ của chính mình
Ước mơ của bạn là gì? Đây là một câu hỏi lớn dành cho các bạn sinh viên khi quyết định theo đuổi một ngành nghề nào đó trong tương lai. Còn ước mơ của anh Nguyễn Thanh Bình là được kể chuyện, chính vì vậy anh quyết định theo học biên kịch để có thể kể câu chuyện của mình. “Bạn nên suy nghĩ thật sự nghiêm túc về việc này. Nếu như bạn có ước mơ thì phải thực hiện ngay hôm nay và phải làm mọi cách để vươn đến ước mơ đó”. - Anh Thanh Bình nhắn nhủ.
Hầu hết các bộ phim đều là cuộc hành trình đi giải quyết một nỗi đau trong quá khứ. Và hành trình đi xa nhất trong cuộc đời của một con người là quay trở về với chính mình để giải quyết nỗi đau đó. Anh Bình cho biết:“Một kịch bản phim là sự thu nhỏ một đoạn đời của con người. Tất cả bộ phim chỉ kể một câu chuyện và nhân vật có một mong muốn”.
Theo anh Thanh Bình, chúng ta cho rằng bộ phim hay vì tin rằng những nhân vật trên phim có thật ngoài đời. Ngược lại, chúng ta cảm thấy chán và không tạo được sự lay động với mình vì đạo diễn cố nhồi nhét thông điệp của họ vào nhân vật khiến nhân vật đó trở nên không đáng tin.“Viết kịch bản phim, tôi chỉ tạo ra nhân vật và để cho những nhân vật đó tự xử lý vấn đề của họ. Tôi chỉ ghi lại những điều nhân vật của mình muốn làm mà không ép nhân vật của mình làm điều gì cả. Hãy cho nhân vật một tính cách, mục tiêu, ước mơ và tự nhân vật sẽ dẫn mình đi” - Anh Bình chia sẻ. Theo đó, chúng ta phải viết những thứ nhân vật muốn nói, chứ không viết những thứ chúng ta muốn. Với anh Bình, lời thoại hay là lời thoại đáng tin chứ không phải là một lời thoại đáng nhớ.
Anh Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh nền điện ảnh của Việt Nam đang phát triển mạnh và cơ hội cho các bạn trẻ vô cùng lớn: “Netflix đã vào Việt Nam, VieON đầu tư rất nhiều cho phim, Galaxy play và các đài truyền hình cần rất nhiều kịch bản hay. Chỉ cần các bạn có khả năng, đam mê và sự chịu khó thì đất dụng võ là bao la. Đây là thời điểm không một ai có thể nói tôi không được trao cơ hội”. Ngày nay, không gian mạng phát triển rất mạnh mẽ, chúng ta có thể tiếp cận những nhà làm phim, đạo diễn, nhà sản xuất hàng đầu rất dễ dàng. Chỉ cần có ý tưởng hay và có khả năng trình bày ý tưởng ngắn gọn chắc chắn kịch bản sẽ được nhận. Bên cạnh đó, anh Bình cũng đặc biệt lưu ý những tố chất và kỹ năng của một nhà biên kịch cần có như khả năng hành văn rành mạch, quan sát nhạy bén, tư duy logic, sự tò mò và chân thành.
Viết kịch bản chưa bao giờ là việc dễ dàng
Anh Thanh Bình cho biết, chuyển từ viết báo sang viết kịch bản sẽ tồn tại những khó khăn nhất định. Theo đó, khi được giao một đề tài báo chí, các bạn dễ dàng mường tượng cấu trúc của bài viết từ đó tư duy được câu hỏi và nhân vật phỏng vấn. Thế nhưng, kịch bản là câu chuyện hoàn toàn khác. Viết kịch bản phải xuất phát từ câu hỏi lớn là “Bạn muốn kể câu chuyện gì?, Tại sao câu chuyện này lại quan trọng với bạn? “Một kịch bản hay là kể câu chuyện của chính bạn. Bạn phải cảm thấy việc đó quan trọng và cần phải kể nó ra”. - Anh Bình khẳng định.
Anh Thanh Bình cho rằng, một kịch bản chỉ thật sự thành hình khi một nhà sản xuất cảm thấy nó có tiềm năng trở thành sản phẩm và ý nghĩa khi được chuyển thành phim. Vì vậy, khả năng trình bày ý tưởng cho nhà sản xuất cần đặc biệt chú trọng. Anh cho biết: “Trình bày ý tưởng cũng quan trọng không kém việc viết. Phải có cách bày làm sao để người ta muốn nghe và muốn làm bộ phim đó với bạn thì bạn thành công”. Bên cạnh đó, tính sáng tạo cũng là một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong kịch bản, anh Thanh Bình nhận định: “Một kịch bản được đánh giá cao luôn đòi hỏi sự sáng tạo. Thế nhưng trong những sáng tạo đó cần có những chất liệu thật của bạn, tức là bạn đã trải qua hoặc chứng kiến chuyện đó thì câu chuyện mới đáng tin”.
Cùng một ý tưởng chúng ta có thể phát triển theo những thể loại phim khác nhau như phim hài, phim bi, phim drama, phim kinh dị,...“Mỗi người trong chúng ta sẽ có thế mạnh về một thể loại phim. Phim hài sẽ đem lại nụ cười, phim kinh dị tạo cảm giác hồi hộp, phim bi khơi gợi những nỗi buồn khiến người ta khóc. Các bạn muốn khán giả có thứ cảm xúc gì khi coi phim của mình là do bạn chọn. Hãy viết thể loại cảm thấy phù hợp và đó là điểm mạnh của mình”. - Anh Bình chia sẻ.
Khi viết kịch bản phim nhiều bạn khá lúng túng với các chi tiết còn rời rạc và chưa có sự kết nối. Về vấn đề này, anh Thanh Bình chia sẻ: “Chi tiết trong kịch bản phim là những mắt xích được xâu chuỗi vào nhau chặt chẽ và logic. Những chi tiết này là hệ quả trước đó hoặc nó là mầm để tạo ra hậu quả sau này và không nên có chi tiết thừa”. Từ đó, anh Bình đưa ra lời khuyên, khi đưa một chi tiết vào kịch bản phim luôn luôn đặt câu hỏi “Tại sao nó ở đây?” thì sẽ tránh việc đưa vào những tình huống phi logic và có kịch bản chặt chẽ.
Anh Thanh Bình quan niệm, một bộ phim phải khác với một cuốn sách. Nếu một bộ phim chỉ đơn thuần tả lại những gì đã có trong sách thì nó là minh họa, và chúng ta đang bắt khán giả trả tiền để chỉ xem một thứ minh họa cho những điều ta đã biết. Thế nên, trong các kịch bản phim của mình, anh Bình chọn cách tả theo cảm nhận của chính mình và sáng tạo những thứ anh cho là phù hợp. “Nghệ thuật là một đám mây, mỗi người sẽ nhìn ra những hình thù khác nhau, điều này còn tùy thuộc cảm nhận của người tiếp nhận”. - Anh Bình bộc bạch.
Ánh Trinh
