Sáng 20.12.2021, khoa Báo chí và Truyền thông tổ chức workshop “Tiếng ta trên báo ta thời nay” dưới hình thức trực tuyến. Chương trình được thực hiện nhằm cung cấp cho sinh viên những kiến thức về sử dụng ngôn ngữ trên báo chí theo đúng chuẩn mực tiếng Việt.
Sự kiện có sự tham gia của nhà báo Dương Thành Truyền - Nguyên phó tổng biên tập báo Tuổi trẻ, nguyên Chủ tịch Hội đồng thành viên Nhà xuất bản Trẻ; TS. Triệu Thanh Lê - Trưởng khoa Báo chí và Truyền thông; ThS. Đoàn Hữu Hoàng Khuyên - Phó trưởng khoa Báo chí và Truyền thông. Bên cạnh đó, chương trình cũng nhận được sự quan tâm theo dõi của gần 100 giảng viên, sinh viên khoa Báo chí và Truyền thông.
Thực tế đáng buồn trên các trang báo
Sử dụng câu nói của chủ tịch Hồ Chí Minh “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý giá của dân tộc” làm lời mở đầu cho buổi trò chuyện, nhà báo Dương Thành Truyền nhấn mạnh vai trò của việc sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt trên báo chí hiện nay. Theo đó, tiếng Việt được xem là phương thức truyền tải thông điệp, là công cụ giao tiếp hữu hiệu giữa tòa soạn với độc giả. “Tuy nhiên, hiện nay chúng ta đang phải chứng kiến một thực tế đáng buồn rằng việc sử dụng ngôn ngữ báo chí trên các phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là ở các trang báo mạng chưa phù hợp với chuẩn mực tiếng Việt”. - Diễn giả chia sẻ.
Nhà báo Dương Thành Truyền là tác giả của công trình nghiên cứu “Di chúc của Bác Hồ - Một giáo trình tiếng Việt độc đáo”. Ảnh chụp màn hình
Qua việc phân tích các title báo, sa-pô, lối diễn đạt trên một số trang báo điện tử, nhà báo Dương Thành Truyền chỉ ra những lỗi sai trong cách sử dụng từ ngữ của nhiều phóng viên, biên tập viên hiện nay: đặt title tối nghĩa, sử dụng sai từ Hán Việt, dùng không đúng nét nghĩa của từ trong câu, lạm dụng tiếng Anh,… Bên cạnh đó, diễn giả cũng chỉ ra tác hại của vấn nạn giật title hiện nay: “Nhiều người có thói quen đặt title báo giật gân nhưng đôi khi chính sự giật gân đó lại gây phản cảm. Họ cho rằng đặt title càng giật gân, càng khó hiểu thì càng thu hút sự chú ý của bạn đọc. Nhưng theo tôi, việc này hoàn toàn không phù hợp với nghề báo”.
Học cách sử dụng tiếng Việt hiệu quả
Hiện nay, tiếng Việt đang dần trở thành ngôn ngữ phổ biến trong đời sống xã hội ở nhiều quốc gia: Mỹ, Hàn Quốc, Đài Loan,… “Theo luật pháp của Mỹ, ở những bang có người Việt sinh sống, quốc hội và các bang, hạt của Mỹ phải phát hành sách tiếng Việt. Ở Hàn Quốc, tiếng Việt trở thành môn điều kiện trong một số kì thi”. - Nhà báo Dương Thành Truyền cho biết. Trong khi đó ở Việt Nam hiện nay, có khá nhiều người bị hạn chế về khả năng sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp hằng ngày. Giải thích cho vấn đề này, diễn giả đã đề cập đến nhiều nguyên nhân: sự bùng nổ thông tin và ảnh hưởng của mạng xã hội, xu hướng gia tăng tương tác trên thế giới ảo, hội chứng FOMO (sợ bị bỏ lỡ), thói quen viết rồi mới suy nghĩ,… Đây cũng chính là những tác nhân tạo ra thế hệ phóng viên, biên tập viên quá xem trọng tiếng Anh, lười chuyển ngữ, sử dụng hư từ kém, phân đoạn tùy tiện,…
Diễn giả giới thiệu những title báo thiếu chuẩn mực. Ảnh chụp màn hình
Từ những thực tế ấy, nhà báo Dương Thành Truyền nhận định: “Phải có luật về ngôn ngữ. Đây chính là chủ quyền quốc gia trong giáo dục”. Ngoài ra, diễn giả cũng đề xuất những giải pháp cần thiết để cải thiện vấn đề sử dụng tiếng Viết trong hoạt động báo chí hiện nay: giáo dục phổ thông, đào tạo về báo chí và truyền thông, vai trò của hội nhà báo/ cơ quan truyền thông, khuyến khích người Việt đọc và viết nhiều hơn. “Sở dĩ người Trung Quốc có văn hóa phát triển là do họ có thói quen ghi chép. Đọc nhiều, viết nhiều là phương pháp hữu hiệu để nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt trên báo chí hiện nay”. - Nhà báo Dương Thành Truyền gửi gắm.
Nguyên An
