Sáng 19.9, thư viện Trường ĐH KHXH&NV phối hợp với Quỹ Hoa Sen tổ chức Talkshow “Nam Bộ quen mà lạ”, thu hút đông đảo sinh viên tham gia.
Talkshow “Nam Bộ quen mà lạ” nằm trong chuỗi chương trình chào đón năm học mới 2023 - 2024 của thư viện Trường. Chương trình hướng đến việc khuyến khích sinh viên tìm hiểu thêm về lịch sử của vùng đất Nam Bộ và văn học dân gian cụ thể là hò vè Nam Bộ.
Toàn cảnh talkshow “Nam Bộ quen mà lạ” tại thư viện Trường ĐH KHXH&NV - Ảnh: Trần Huỳnh
Tham gia chương trình với vai trò là diễn giả có TS. Quách Thu Nguyệt và nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nam Bộ Huỳnh Ngọc Trảng. Ngoài ra, Talkshow còn có sự góp mặt của PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thơ - Nguyên Trưởng khoa Văn hóa học, thầy Vũ Nguyên Anh - Phó Giám đốc thư viện Trường, đại diện Thư viện thành viên trong Hệ thống Thư viện ĐHQG-HCM, cùng các cán bộ thư viện và sinh viên trong và ngoài Trường.
Theo TS. Quách Thu Nguyệt, lý do chọn “Nam Bộ quen mà lạ” làm tên chương trình là vì bản thân cô cũng như những người dân sinh sống ở Nam Bộ vẫn chưa thể có hết mọi hiểu biết về nơi đây. Chương trình được tạo ra để giúp nhiều người dần biết về mảnh đất này. “Phải biết thì họ mới yêu và từ yêu, họ mới ý thức được trách nhiệm xây dựng quê hương mình” - cô chia sẻ.
Thông qua Talkshow “Nam Bộ quen mà lạ”, các diễn giả đã giới thiệu với sinh viên về “Tổng tập Văn học dân gian Nam bộ”. Đây là thành quả từ công trình nghiên cứu lâu năm của nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nam Bộ Huỳnh Ngọc Trảng.
Nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng là tác giả và đồng tác giả của hơn 100 đầu sách, xây dựng trên 100 kịch bản phim truyện và tài liệu về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và tín ngưỡng dân gian, đặc biệt là về Nam Bộ. Quê gốc là ở Quảng Nam nhưng cuộc đời và tình cảm của ông gần như trao hết cho mảnh đất Nam Bộ.
Nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng chia sẻ những câu chuyện liên quan đến “Tổng tập Văn học dân gian Nam Bộ” và công việc nghiên cứu - Ảnh: Trần Huỳnh
Câu chuyện về quá trình soạn thảo “Tổng tập Văn học dân gian Nam Bộ”, những khám phá và thử thách phải trải qua... đã được Nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng thuật lại trong thời gian giao lưu tại Talkshow. Nhiều người có mặt trong buổi nói chuyện đã tỏ ra thích thú và bật cười sau những tâm sự gần gũi của diễn giả.
Nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng nhận định, truyện dân gian Nam Bộ bao gồm nhiều thể loại, hình thành từ buổi khai hoang đến nay. Vì thế, trong văn học dân gian Nam Bộ, những quan niệm về thế giới, sự hình thành vũ trụ và sự sản sinh của muôn loài sẽ không có những yếu tố thần thoại. Thay vào đó, chúng chịu sự chi phối của phong thủy và đạo giáo.
Nhà nghiên cứu đánh giá những chuyện kể về cọp, rắn và cá sấu là đẹp nhất và đặc trưng cho văn học dân gian Nam Bộ. Những câu chuyện này khắc họa đời sống vật chất và tinh thần của con người Nam Bộ. Đó là sự mâu thuẫn giữa đời và đạo. Ông lấy ví dụ: “Ở vùng đất này, người dân sợ cọp nên có tục thờ cọp. Nhưng vì cuộc sống, họ buộc phải đánh con cọp để giành lấy đất đai, cùng với sự bình yên ở nơi đây”.
Các diễn giả cũng bàn thêm về quan điểm làm sao bảo tồn văn hóa dân tộc nói chung, văn hóa Nam Bộ nói riêng. Nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng cho rằng để bảo tồn những giá trị văn hóa, người làm việc trong lĩnh vực này phải tìm ra phương pháp cụ thể, không thể chỉ than vãn hay hô hào “trở lại quá khứ” - một tư tưởng thụt lùi. Hoài niệm quá khứ không phải là cách hiệu quả để lưu truyền văn hóa.
Sinh viên lắng nghe những chia sẻ của các diễn giả - Ảnh: Trần Huỳnh
Tiếp lời Nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng, TS. Quách Thu Nguyệt khuyến khích việc kết hợp các giá trị văn hóa truyền thống với những điều kiện mới của kinh tế - xã hội. Cô chia sẻ: “Mình phải kết hợp được những được kiện mới, để làm sao cho giới trẻ không lãng quên được. Cuộc sống vẫn tiến về phía trước. Thế nhưng, chúng ta phải cố gắng giữ gìn cội nguồn, gốc rễ văn hóa của chúng ta”.
Ngoài ra, chương trình còn mang đến cho các bạn sinh viên thông tin về dự án Thư viện số Nguyễn An Ninh. TS. Quách Thu Nguyệt chia sẻ, Quỹ Hoa Sen đã và đang trong quá trình xây dựng dự án Thư viện Nguyễn An Ninh chuyên đề Nam Bộ. Mà trước hết sẽ bắt đầu từ thư viện số để có thể thu hút bạn đọc trẻ. TS. Quách Thu Nguyệt và các cộng sự hy vọng sinh viên các trường, hay người trẻ nói chung sẽ trở thành các cộng tác viên cùng tham gia đóng góp vào các hoạt động hữu ích cho cộng đồng. Sau đó, chính thế hệ này sẽ tiếp nối và trở thành chủ nhân của các dự án tương tự trong tương lai.
TS. Quách Thu Nguyệt chia sẻ về các dự án của Quỹ Hoa Sen - Ảnh: Trần Huỳnh
Chương trình cũng tạo điều kiện cho sinh viên tham dự đặt câu hỏi, trao đổi với các diễn giả. Thêm vào đó, hoạt động hát hò Nam Bộ do diễn giả đặt ra cho sinh viên cũng được các bạn hưởng ứng tham gia.
Sinh viên đặt câu hỏi cho diễn giả tại Talkshow “Nam Bộ quen mà lạ” - Ảnh: Trần Huỳnh
TS. Quách Thu Nguyệt cho biết, sau chương trình lần này, dự kiến sẽ có thêm loạt Talkshow “Nam Bộ quen mà lạ” diễn ra ở các trường đại học khác, các không gian giao lưu văn hóa khác dưới dạng hình thức trực tiếp lẫn trực tuyến.
TRẦN HUỲNH
