Thu hẹp khoảng cách thực thi quyền tiếp cận cho người khuyết tật
Sáng ngày 18.4, Khoa Công tác xã hội – Nhân học – Xã hội học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã phối hợp cùng Dự án cộng đồng Vượt Sóng (thuộc Nhà Văn hóa Thanh Niên TP.HCM) tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Thực thi quyền tiếp cận cho người khuyết tật: Kinh nghiệm quốc tế cho Việt Nam”.
Hướng đến kỷ niệm 28 năm Ngày Người khuyết tật Việt Nam (18/4/1998 – 18/4/2026) và 20 năm thành lập ngành Công tác xã hội (2006 – 2026), Hội thảo được tổ chức nhằm kết nối tri thức quốc tế với thực tiễn trong nước, thúc đẩy thực thi hiệu quả quyền tiếp cận và hướng đến xây dựng xã hội hòa nhập, bền vững.
Tham dự Hội thảo có ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thành viên Ban Cố vấn Dự án cộng đồng Vượt Sóng; ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Long; BS.CKII Huỳnh Văn Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM; ông Huỳnh Tiến Đạt, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước, Sở Tư pháp TP.HCM.
Về phía Dự án cộng đồng Vượt Sóng có GS.TS Nguyễn Đông Phong, thành viên Ban Cố vấn, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế TP.HCM; PGS.TS Trần Hà Minh Quân, thành viên Ban Cố vấn, Hiệu trưởng Trường Tài năng UEH.ISB; bà Nguyễn Thị Minh Tâm, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thanh niên Vượt Sóng, Nhà Văn hóa Thanh niên TP.HCM.
Về phía Nhà trường có GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng; PGS.TS Huỳnh Ngọc Thu, Trưởng phòng Đối ngoại và Quản lý khoa học; TS. Trần Anh Tiến, Trưởng Khoa Công tác xã hội – Nhân học – Xã hội học; TS. Lê Văn Công, Trưởng ngành Công tác xã hội; cùng PGS.TS.GVCC Lê Minh Công, Giám đốc Chương trình Nghiên cứu và Hỗ trợ sức khỏe tinh thần, Viện Nghiên cứu Khoa học xã hội và Nhân văn.
Hội thảo còn có sự tham dự của các chuyên gia, nhà khoa học; đại diện các ban, ngành, tổ chức chính trị – xã hội; lãnh đạo các cơ sở nghề nghiệp, doanh nghiệp; cùng đông đảo giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và các cá nhân quan tâm đến chủ đề.
Hội thảo thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và người tham dự quan tâm đến quyền tiếp cận của người khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Phát biểu khai mạc, GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Nhà trường, khẳng định Khoa Công tác xã hội – Nhân học – Xã hội học giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng, qua đó góp phần khẳng định uy tín học thuật của Nhà trường, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Trong bối cảnh hiện nay, cô nhấn mạnh quyền tiếp cận của người khuyết tật là quyền nền tảng, không chỉ dừng ở việc xóa bỏ rào cản vật lý mà còn bao hàm khả năng tiếp cận thông tin, giáo dục, việc làm, dịch vụ công, công nghệ và cơ hội phát triển; nếu không được bảo đảm, các quyền khác khó có thể được thực hiện một cách thực chất.
GS.TS Ngô Thị Phương Lan nhấn mạnh quyền tiếp cận là nền tảng bảo đảm các quyền của người khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS Nguyễn Đông Phong, đại diện Ban Cố vấn Dự án Vượt Sóng, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, khẳng định mục tiêu của Dự án Vượt sóng là góp phần thay đổi nhận thức xã hội về người khuyết tật theo hướng tích cực, đúng giá trị, đồng thời nâng cao năng lực cá nhân, từng bước cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người khuyết tật.
GS.TS Nguyễn Đông Phong nhấn mạnh nâng cao nhận thức và hỗ trợ người khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Thúc đẩy hòa nhập và bảo đảm quyền tiếp cận cho người khuyết tật
Trong báo cáo đề dẫn, TS. Lê Văn Công, Trưởng ngành Công tác xã hội, nhận định việc thực thi quyền tiếp cận tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức, với các rào cản trong hạ tầng, giáo dục, công nghệ, dịch vụ công và việc làm, tạo nên khoảng cách đáng kể giữa chính sách và thực tiễn. Trên cơ sở đó, Hội thảo hướng đến kết nối lý luận với thực tiễn, gắn kết kinh nghiệm quốc tế với bối cảnh Việt Nam nhằm thúc đẩy xây dựng một xã hội bao trùm.
TS. Lê Văn Công trình bày báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, nêu rõ những thách thức trong thực thi quyền tiếp cận – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Các tham luận tiếp tục làm rõ mối liên hệ giữa thực thi chính sách, phát triển hòa nhập và bảo đảm quyền, đặc biệt là quyền tiếp cận của người khuyết tật, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các hội, tổ chức đại diện. Tham luận của ThS. Nguyễn Thị Lan Anh, Viện Nghiên cứu châu Á – Thái Bình Dương khẳng định phát triển hòa nhập là xu hướng tất yếu trong chương trình nghị sự toàn cầu, đồng thời ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong xây dựng chính sách và triển khai các mô hình y tế, giáo dục hòa nhập. Tuy nhiên, tham luận cũng chỉ ra những hạn chế về độ bao phủ của mạng lưới đại diện và khoảng cách giữa chính sách với thực tiễn triển khai.
ThS. Nguyễn Thị Lan Anh trình bày tham luận tại Hội thảo – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Tiếp cận từ góc độ bổ trợ, TS. Phan Thị Cẩm Giang, Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn phân tích quyền tiếp cận dưới lăng kính tâm lý học, nhấn mạnh vai trò của trải nghiệm như cảm giác được tôn trọng, an toàn và thuộc về xã hội; từ đó đề xuất tích hợp yếu tố tâm lý trong quá trình thực thi.
TS. Phan Thị Cẩm Giang nhấn mạnh cách tiếp cận quyền tiếp cận dưới góc nhìn tâm lý học tại Hội thảo – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Ở góc nhìn thực tiễn, ThS. Lê Thị Hương Giang, Trường Đại học RMIT tập trung vào hệ thống hỗ trợ sinh viên khuyết tật trong giáo dục đại học theo cách tiếp cận hệ sinh thái, góp phần bảo đảm cơ hội học tập công bằng và thúc đẩy hòa nhập bền vững.
ThS. Lê Thị Hương Giang khẳng định vai trò của hệ thống hỗ trợ trong bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho sinh viên khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Đáng chú ý, tham luận của PGS.TS. Lê Minh Công, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM tiếp cận từ lĩnh vực y tế công cộng và chăm sóc tích hợp, làm rõ thực trạng sức khỏe tâm thần của người khuyết tật với gánh nặng đáng kể nhưng khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế. Nghiên cứu chỉ ra việc sàng lọc, phát hiện sớm và hỗ trợ tâm lý trong cộng đồng chưa đồng bộ, trong khi hệ thống hiện hành còn thiên về điều trị chuyên khoa và thiếu liên kết; từ đó đề xuất mô hình chăm sóc phân tầng, tích hợp, dựa vào cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả can thiệp và bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc.
PGS.TS. Lê Minh Công chỉ ra những hạn chế trong tiếp cận dịch vụ sức khỏe tâm thần của người khuyết tật và đề xuất mô hình chăm sóc tích hợp – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Từ tổng hợp các tham luận, một số vấn đề cốt lõi được nhấn mạnh: quyền tiếp cận là nền tảng của mọi quyền; khoảng cách thực thi là thách thức then chốt; cần cách tiếp cận liên ngành, hệ thống; công nghệ vừa là cơ hội vừa đặt ra nguy cơ bất bình đẳng số; đồng thời công tác xã hội giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa chính sách và người thụ hưởng.
Thảo luận liên ngành: Tăng cường chính sách và giải pháp thúc đẩy quyền tiếp cận cho người khuyết tật
Thảo luận tại Hội thảo, BS.CKII Huỳnh Văn Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, trách nhiệm của ngành y tế đối với người khuyết tật ngày càng lớn, đòi hỏi sự chủ động và tăng cường hơn nữa trong cung ứng dịch vụ. Theo đó, Sở Y tế TP.HCM đang đẩy mạnh phối hợp với các cơ sở và trung tâm bảo trợ xã hội để tổ chức khám bệnh định kỳ, tiếp cận trực tiếp người khuyết tật, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế.
BS.CKII Huỳnh Văn Chín nhấn mạnh tăng cường cung ứng dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe cho người khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Ở lĩnh vực giáo dục, từ thực tiễn triển khai, cô Nguyễn Thị Thân, Hiệu trưởng Trường Chuyên biệt khiếm thính Hy Vọng Bình Thạnh, cho rằng việc chuẩn bị chu đáo ngay từ đầu cùng sự đồng hành của gia đình là yếu tố then chốt để học hòa nhập đạt hiệu quả; ngược lại, thiếu chuẩn bị có thể khiến trẻ dễ bị cô lập và giảm khả năng thích nghi. Bên cạnh đó, bà Vũ Thị Thu Huyền, đại diện Trung tâm Bảo trợ xã hội Nhà May Mắn, cho biết mức hỗ trợ chính sách hiện còn hạn chế, nhất là với người không có khả năng tạo thu nhập; cùng với những bất cập về cơ sở vật chất và phương tiện công cộng, điều này làm giảm cơ hội tiếp cận giáo dục.
Các đại biểu tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến xây dựng giải pháp thúc đẩy quyền tiếp cận cho người khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Văn Tính, Chủ tịch Hội Bảo trợ Trẻ em TP.HCM, nhấn mạnh tầm quan trọng của can thiệp sớm, gắn với việc thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng theo hướng tiếp cận dựa trên quyền con người. Đồng thời, ông cũng chỉ ra những vướng mắc trong công tác đánh giá mức độ khuyết tật, cấp giấy chứng nhận và xét duyệt trợ cấp, cũng như những khó khăn trong quá trình chuyển cấp giáo dục nếu thiếu sự chuẩn bị từ sớm. Từ đó, ông đề xuất cần xem xét nâng mức trợ cấp và hoàn thiện chính sách nhằm bảo đảm tốt hơn điều kiện sống và cơ hội phát triển cho người khuyết tật.
Ông Nguyễn Văn Tính khẳng định tầm quan trọng của can thiệp sớm và hoàn thiện chính sách hỗ trợ người khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Các ý kiến tại Hội thảo góp phần làm rõ những thách thức và gợi mở các hướng tiếp cận thiết thực, từ đó thúc đẩy hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ và tăng cường sự phối hợp liên ngành, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận toàn diện và bền vững cho người khuyết tật.
Ông Bùi Tá Hoàng Vũ phát biểu kết luận, nhấn mạnh hoàn thiện cơ chế thực thi và bảo đảm quyền tiếp cận cho người khuyết tật – ẢNH: LÝ NGUYÊN
Kết luận Hội thảo, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, đại diện Ban Cố vấn Dự án Vượt Sóng, khẳng định sự kiện đã diễn ra thành công, mang lại nhiều nội dung trao đổi có chiều sâu và giá trị thực tiễn. Ông nhấn mạnh ba điểm nổi bật: Hội thảo là diễn đàn ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm Ngày Người khuyết tật Việt Nam; góp phần thúc đẩy nhận thức xã hội và hoàn thiện hạ tầng pháp lý liên quan đến quyền của người khuyết tật; đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường các chính sách hỗ trợ, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục, việc làm và các hoạt động văn hóa, giải trí.
Từ các tham luận và ý kiến trao đổi, Hội thảo đã gợi mở nhiều hướng tiếp cận mới nhằm xây dựng môi trường không rào cản, bảo đảm quyền tiếp cận toàn diện trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục và đời sống xã hội. Trên cơ sở đó, ông đề xuất cần tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời hoàn thiện chính sách và cơ chế thực thi, hướng đến bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận cho người khuyết tật.
Một số hình ảnh khác:
TUẤN VỦ
