Thuỳ Dung. Ấn tượng Indonesia

Cuối tháng 8/2016, sau khi hoàn thành chương trình cử nhân chuyên ngành Văn hóa học tại trường ĐH KHXH&NV - ĐHQG-HCM, tôi lên đường đến với đất nước Indonesia để bắt đầu theo học chuyên ngành Ngôn ngữ và văn hóa Indonesia (theo chương trình học bổng Darmasiswa) trong vòng 1 năm tại trường Ikip Budi Utomo, thành phố Malang, tỉnh Đông Java.  Kết thúc hành trình một năm du học tại Indonesia, hành trang trong ngày trở về Việt Nam của tôi mang theo biết bao dấu ấn về một đảo quốc với nền văn hóa đặc sắc và đa dạng. Cũng như nhiều bạn du học sinh khác, một năm học tập và sinh sống ở đây là khoảng thời gian thú vị với tôi khi tận mắt tìm hiểu về văn hóa của đất nước rộng lớn và xinh đẹp này.

Tác giả chụp tại khu vực núi lửa Bromo (tỉnh Malang) - một trong những ngọn núi lửa còn hoạt động ở Indonesia

1. Đất nước vạn đảo

Indonesia có đến hơn hơn 17.500 hòn đảo, không khó để có hiểu vì sao Indonesia thường được gọi với tên “đất nước vạn đảo”. Ở đất nước này, mỗi hòn đảo mang cho mình những đặc trưng riêng. Nếu đảo Jawa mang đậm văn hóa Hồi Giáo thì hòn đảo du lịch xinh đẹp Bali lại giữ nguyên vẹn những nét văn hóa của đạo Hindu. Thành phố Batu (đảo Java) mát mẻ là thế, nhưng cách đó không xa lại là hòn đảo Madura với cái nắng nóng khắc nghiệt. Kế bên đảo Gili Trawangan nhộn nhịp đông đúc, đảo Gili Meno vẫn còn hoang sơ và bình yên đến lạ. Thậm chí dù cùng một hòn đảo nhưng ở những vùng đất khác nhau đã có những nét văn hóa khác nhau. Đảo Jawa trải dài từ Đông sang Tây được dệt nên từ những sợi chỉ văn hóa đầy màu sắc và không kém phần độc đáo của mỗi vùng miền. Ở đó có Thủ đô Jakarta náo nhiệt và sầm uất với phong cách sống hiện đại; có thiên đường du lịch nghỉ dưỡng Bandung với âm điệu hiền hòa của những vườn dâu, đồi chè; có cố đô Yogyakarta khoác lên mình sự trầm mặc, cổ kính.

2. Hành trình di sản

Đất nước Indonesia là nơi lưu giữ rất nhiều giá trị văn hóa lâu đời và vô cùng độc đáo. Khi bước chân lên từng bậc thang của ngôi đền cổ Borobudur – Ngôi đền Phật giáo lớn nhất trên Thế Giới, tôi thực sự như được đi ngược thời gian để trở về với thuở ban sơ của đạo Phật, cảm phục trước trí tuệ và sự khéo léo của những người đã làm nên di sản vô giá này. 

Đền Prambanan lại là ngôi đền của đạo Hindu gắn liền với một truyền thuyết cổ xưa. Trải qua thời gian dài, công trình đồ sộ này đã bị hủy hoại nhiều, từ 1000 tòa tháp nay chỉ còn lại một số ít, xung quanh là những bãi đá - tàn tích của những tòa tháp đã sụp đổ. Thế nhưng ngôi đền này vẫn là sự kiêu hãnh cho một nền văn hóa cổ xưa.

Thánh đường Hồi giáo lớn nhất Đông Nam Á mang tên Istiqlal nằm ở thủ đô Jakarta là nơi vô cùng thiêng liêng, hằng ngày có đến hàng trăm người đến đây hành lễ, tôi nhìn thấy ở họ niềm vui vì được ở gần với đức tin của mình. Ngoài ra còn rất nhiều những công trình kiến trúc mang hơi thở của thời gian, trải qua biết bao năm tháng nhưng vẫn còn vẹn nguyên những nét tinh hoa. 

3. Thiên nhiên diệu kỳ

Càng đi nhiều nơi, tôi càng cảm thấy thích thú và có lúc bị choáng ngợp trước vẻ đẹp thiên nhiên ở những nơi tôi đến. Có lẽ thiên nhiên đã quá ưu ái với đất nước Indonesia khi trao cho nơi đây những kỳ quan không những hùng vĩ mà còn ẩn chứa cái đẹp đến mê hoặc. Tôi sẽ không thể nào quên được niềm vui khi được nhìn ngắm những tia sáng mặt trời đầu tiên của ngày mới giữa những làn mây bồng bềnh trong tiết trời lạnh buốt trên đỉnh núi cao, hay lúc lặng người thả mình vào hoàng hôn bên bờ biển ở KarimunJawa. Tôi thật sự hào hứng khi tận mắt nhìn thấy cột khói trắng phun lên từ lòng núi lửa Bromo, hay khi lắng tai nghe tiếng sóng biển đập vào vách đá trong một chiều tối ở Tanah Lot. Thế nhưng ẩn chứa đằng sau vẻ đẹp kiêu kỳ đó là những hiểm nguy không thể lường trước. 

Trong một năm ở Indonesia, tôi đã được nếm mùi động đất hai lần. Khi mặt đất rung chuyển, tôi thực sự đã rất sợ, cũng may là khu vực tôi ở không có thiệt hại gì. Sau đó, mọi người bắt đầu hỏi thăm, trấn an nhau và không quên dặn nhau “Nhớ cầu nguyện nhé!” Có lẽ vì sống cùng những mối nguy hiểm không biết sẽ ập tới lúc nào nên những người ở đây đã gửi gắm niềm tin vào đấng tối cao để cầu mong sự bình yên.

Tác giả chụp tại khu vực núi lửa Bromo (tỉnh Malang) - một trong những ngọn núi lửa còn hoạt động ở Indonesia

4. Dấu ấn Hồi giáo

Ở đất nước có hơn 90% dân số theo đạo Hồi này, Thánh đường Hồi giáo có ở khắp nơi, ngoài ra ở bất cứ đâu cũng có nhà cầu nguyện như trường học, bến xe, chợ, quán ăn, khu vui chơi… Người Hồi giáo cầu nguyện ít nhất 5 lần trong một ngày. Thời gian đầu khi mới đến Indonesia, tiếng kinh phát ra từ loa phóng thanh ở những Thánh đường đã làm tôi bối rối. Tiếng kinh vào buổi sáng sớm tinh mơ làm tôi thức giấc còn tiếng kinh vào buổi tối khiến tôi có chút sờ sợ. Thế nhưng dần về sau, tiếng kinh đều đặn 5 lần mỗi ngày ấy lại trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của tôi ở nơi đây. Nhìn cách những tín đồ Hồi giáo kính cẩn hành lễ, tôi cảm nhận được sự thành tâm và thiện tính ở họ. Như tất cả những tôn giáo khác, Hồi giáo luôn dạy tín đồ của mình hướng thiện, và chính vì vậy những tín đồ ngoan đạo của tôn giáo này luôn tốt tính và chất phác, giúp đỡ và sẻ chia với nhau đối với họ được xem là điều dĩ nhiên cần thực hiện. 

Với tôi Hồi giáo ở Indonesia là một tôn giáo văn minh. Tôi đã từng theo cô bạn đạo Hồi đến tham gia một lớp học dành cho nữ giới vào sáng chủ nhật tại Thánh đường, nội dung của buổi học ngày hôm đó là “Giáo dục sức khỏe giới tính”, sau đó mọi người còn được tư vấn về dinh dưỡng và sức khỏe bởi những chuyên gia. Trong khu trọ tôi ở có một Thánh đường nho nhỏ, vào những ngày cuối tuần, đám trẻ con thường đến đây để học hát, múa, chơi nhạc cụ truyền thống; thỉnh thoảng ở đây còn diễn ra những cuộc thi văn nghệ làm nhộn nhịp cả khu xóm nhỏ. Thế nên với tôi Hồi giáo không chỉ là một đức tin mà nó còn mang lại cho cộng đồng tín đồ những giá trị thiết thực, giúp cho cuộc sống của họ trở nên tốt đẹp hơn.

Dấu ấn của Hồi giáo cũng đã làm nên những nét văn hóa độc đáo và riêng biệt cho quốc đảo Indonesia. Tôi thật may mắn khi có cơ hội được hòa mình với con người nơi đây để trải nghiệm những điều thú vị trong cuộc sống hằng ngày. Người Indonesia tắm nhiều lần trong một ngày, ngoài ra trước mỗi lần cầu nguyện họ đều phải rửa sạch sẽ để tỏ lòng tôn kính. Một trong những điều thú vị khi sống ở Indonesia đó là tôi đã tập ăn bằng tay. Người Indonesia cho rằng ăn bằng tay sẽ tạo cảm giác ngon miệng và thoải mái nhất, nhưng họ chỉ sử dụng tay phải thôi nhé. Thế nên ở Indonesia, dù ở trong những nhà hàng sang trọng hay những chuỗi thương hiệu có nguồn gốc từ phương Tây như McDonald’s hay KFC thì việc ăn bằng tay là bình thường. Đừng nghĩ ăn bằng tay là dễ, tôi đã phải học cách làm thế nào để cơm không bị vương vãi hay có thể dùng một tay để xé thức ăn. 

5. Những sắc màu văn hóa

Ngoài học tiếng Indonesia, chúng tôi còn được tìm hiểu về những nét văn hóa truyền thống của đất nước này. Ở lớp học làm vải Batik – loại vải truyền thống đặc trưng của Indonesia, mỗi đứa chúng tôi đã tự làm cho mình một tấm vải và qua đó thấu hiểu được sự khéo léo, kiên trì của những người thợ làm vải. Sau vài giờ cặm cụi vẽ họa tiết vải bằng thứ sáp nến nóng đến bỏng cả tay, cô bạn Hàn Quốc đã phải thốt lên “Giờ thì mình đã biết tại sao vải Batik lại mắc đến thế!”.

Tác giả chụp tại khu vực núi lửa Bromo (tỉnh Malang) - một trong những ngọn núi lửa còn hoạt động ở Indonesia

Thuỳ Dung chụp ảnh lưu niệm với các bạn tại khu vực núi lửa Bromo (tỉnh Malang) - một trong những ngọn núi lửa còn hoạt động ở Indonesia

Là một người thích múa tôi cực kì hứng thú với lớp học múa truyền thống. Phải nói Indonesia có rất nhiều điệu múa truyền thống khác nhau và mỗi điệu múa đều có những nét đặc sắc riêng. Sau một khóa học thì tôi cũng đã có thể trình diễn được điệu múa công “Tari Merak”, dù không thể điêu luyện như những vũ công bản địa. Ở lớp tôi có 8 sinh viên đến từ 6 quốc gia khác nhau: Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Bồ Đào Nha, Madagascar và Việt Nam. Chính vì vậy, ngoài được tìm hiểu những nét văn hóa của đất nước Indonesia, tôi còn được biết đến rất nhiều điều thú vị ở những nước xuất xứ của các bạn cùng lớp. 

Tôi chưa đi hết đất nước Indonesia, những gì tôi biết về đất nước Indonesia cũng chưa phải là tất cả, nhưng giờ đây nếu có ai hỏi “Ở Indonesia có gì hay không?” tôi sẽ tự tin kể cho họ nghe về những điều tôi thấy được, cảm nhận được trong khoảng thời gian tôi sống ở đây. Trong suốt những tháng ngày đó, tôi đã tự gom nhặt cho mình những trải nghiệm thú vị để khi nhìn lại quãng đường đã đi qua tôi thực sự tin rằng ở đâu cũng sẽ có những điều thú vị, việc tìm thấy ý nghĩa của những điều thú vị ấy là do mình có cố gắng đi tìm và cảm nhận nó hay không mà thôi.