Cuối tháng 12 năm 2021, nhà xuất bản Thế giới đã phát hành bản dịch tiếng Anh tác phẩm Tìm về Bản sắc Văn hóa Việt Nam của GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm. Đây được xem là cuốn sách đầu tiên viết về văn hóa Việt Nam theo cách tiếp cận hệ thống - loại hình, bản tiếng Việt xuất bản lần đầu năm 1996.
Sách đã được tái bản vào năm sau (1997), tái bản có sửa chữa và bổ sung vào năm 2001, kèm theo là một Phụ lục gần 20 trang nhan đề “Đối thoại cùng bạn đọc” giải đáp các ý kiến thắc mắc phê bình góp ý. Bản mới này được tái bản tiếp vào năm 2004 và là cơ sở cho các bản dịch ra tiếng nước ngoài. Bản dịch tiếng Pháp ra mắt năm 2001 và tái bản vào các năm 2006, 2008. Bản dịch tiếng Trung ra mắt tại Đài Loan tháng 12-2019. Bản dịch tiếng Anh do NXB Thế giới tổ chức đã được biên tập, chuyển sang Anh ngữ một cách tốt nhất, thực hiện trong nhiều năm bởi công sức của dịch giả Phạm Thị Tuấn Lan cùng nhóm dịch và hiệu đính của GS. Lê Xuân Hy. Lần cuối cùng, công việc được hoàn tất bởi nhóm dịch và hiệu đính do Marc Young lãnh đạo.
Nhóm Marc Young đã làm việc hết sức khoa học và nghiêm túc trong suốt 4 năm (2016-2020). Ngoài việc dịch và biên tập kỹ lưỡng, nhóm đã bổ sung một hệ thống ghi chú tỷ mỷ để giải thích chi tiết cho độc giả quốc tế hiểu rõ hơn những khái niệm xa lạ và phức tạp của văn hóa Việt Nam, giúp người đọc vượt qua sự khác biệt về loại hình ngôn ngữ và văn hóa giữa tiếng Việt và tiếng Anh, cùng sự khác biệt về tính logic trực quan, về ngữ pháp và các sắc thái ý nghĩa linh hoạt phụ thuộc vào ngữ cảnh của hai ngôn ngữ để có được một bản dịch hoàn thiện nhất, giúp bảo tồn và làm tăng tính khoa học của tác phẩm.
Tính mới và sự đóng góp cơ bản của tác phẩm là khai thác tối đa phương pháp hệ thống - loại hình, xem văn hóa như một hệ thống không chứa đựng các mâu thuẫn nội tại. Sách đề xuất một định nghĩa nhấn mạnh vào tính hệ thống của văn hóa, đề xuất cách tiếp cận loại hình mà theo đó văn hóa Việt Nam thuộc loại hình trọng tĩnh, thiên về âm tính và đề xuất một cấu trúc mới gồm văn hóa nhận thức (về vũ trụ và về con người), văn hóa tổ chức (đời sống tập thể và đời sống cá nhân) và văn hóa ứng xử (với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội). Sách đã kế thừa những nghiên cứu liên quan về nhân học, dân tộc học, khảo cổ học, triết học phương Đông, triết học phương Tây, sử học, ngôn ngữ học, văn học… để khắc họa một bức tranh tổng thể về nguồn gốc, sự phát triển và biến động của văn hoá Việt Nam như một đại diện của loại hình văn hóa trọng tĩnh, thiên về âm tính trên các bình diện theo cấu trúc nêu trên, giúp vượt qua “căn bệnh” lấy Trung Hoa làm trung tâm – trở ngại lớn trên con đường tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam. Cuốn sách giúp người đọc yêu văn hóa Việt Nam có thể khám phá thêm các chiều kích bên trong, xâu chuỗi các mắt xích để có được một bức tranh tổng thể về văn hóa Việt Nam.
Công bố sách trong lúc đại dịch Covid-19 đang hoành hành, ngoài Việt Nam, NXB Thế giới đã đưa vào hoạt động một chế độ phát hành sách trên toàn cầu, đến các châu lục Á, Âu, Phi, Mỹ[1]. Khoa Văn hóa học trân trọng giới thiệu để quý độc giả trong và ngoài nước đón đọc.
K.VHH
[1] Xem: www.thegioipublishers.vn/en/books/detail.php?idbooks=909
