Tọa đàm khoa học "Công tác phê duyệt đạo đức nghiên cứu cho hoạt động đào tạo sau đại học tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM"

Sáng ngày 13.1, Phòng Đối ngoại và Quản lý khoa học phối hợp với Phòng Quản lý Đào tạo đã tổ chức Tọa đàm khoa học "Công tác phê duyệt đạo đức nghiên cứu cho hoạt động đào tạo sau đại học tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM". Buổi tọa đàm được tổ chức nhằm thảo luận với các khoa có đào tạo sau đại học về quy trình phê duyệt đạo đức nghiên cứu, áp dụng cho các đề tài nghiên cứu là luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ. 

Phát biểu khai mạc, TS. Phạm Tấn Hạ, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, nhấn mạnh, đạo đức nghiên cứu không chỉ là một vấn đề quan trọng, mà còn đóng vai trò nền tảng trong việc đảm bảo chất lượng và tính minh bạch của các đề tài luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ. Đặc biệt, khi mục tiêu của các nghiên cứu là phục vụ xã hội, việc đảm bảo không vi phạm đạo đức nghiên cứu trở thành yêu cầu cấp thiết. Thầy nhấn mạnh thêm, việc thảo luận về đạo đức trong nghiên cứu luôn đóng vai trò thiết yếu và quan trọng, đồng thời nhấn mạnh đây là nhiệm vụ mà mọi người cần phải thực hiện. 

TS. Phạm Tấn Hạ phát biểu khai mạc tọa đàm - Ảnh: THU THẢO

Với chủ đề "Công tác phê duyệt đạo đức nghiên cứu cho hoạt động đào tạo sau đại học tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM", buổi toạ đàm đã tập trung thảo luận về các vấn đề cốt lõi liên quan đến đạo đức nghiên cứu trong môi trường học thuật. 

GS. Lương Văn Hy, Chủ tịch hội đồng đạo đức nghiên cứu Trường, đã trình bày tham luận thông lệ phê duyệt đạo đức nghiên cứu của thế giới đối với đề tài luận văn và tại sao đạo đức nghiên cứu lại quan trọng. Thầy đã chỉ ra các sai phạm về đạo đức nghiên cứu trong quá khứ để làm rõ mục đích cốt lõi của việc tuân thủ đạo đức nghiên cứu. Theo thầy, mục tiêu quan trọng nhất là: “Làm thế nào để trong quá trình nghiên cứu, chúng ta củng cố niềm tin của xã hội và cộng đồng đối với các nhà khoa học, từ đó thúc đẩy sự hợp tác chân thành và sẵn lòng từ họ”. 

GS. Lương Văn Hy trình bày tham luận tại tọa đàm - Ảnh: THU THẢO

Trong phần báo cáo, GS. Lương Văn Hy đã làm rõ ba nguyên tắc cốt lõi trong đạo đức nghiên cứu, bao gồm: Công bằng, Minh bạch và Không gây hại. Nguyên tắc công bằng yêu cầu người làm nghiên cứu không được lợi dụng hay ép buộc những người yếu thế tham gia vào các nghiên cứu. Nguyên tắc minh bạch đòi hỏi người nghiên cứu phải thông báo đầy đủ về mục đích, lợi ích, cũng như những tác hại có thể phát sinh từ nghiên cứu, đồng thời khẳng định tính tự nguyện của người tham gia. Nguyên tắc không gây hại nhấn mạnh việc bảo vệ quyền riêng tư và phẩm giá của các cá nhân tham gia nghiên cứu, đảm bảo họ không bị tổn hại trong suốt quá trình nghiên cứu. 

Tiếp đó. chia sẻ về quy trình của việc xét duyệt đạo đức nghiên cứu, PGS.TS. Nguyễn Hồng Sinh, Phó Chủ tịch hội đồng đạo đức nghiên cứu Trường, đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu. Cô cho rằng, việc này không chỉ bảo đảm tính liêm chính mà còn củng cố niềm tin của xã hội đối với các nhà khoa học, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công bố quốc tế.  

PGS.TS. Nguyễn Hồng Sinh giải thích về quy trình xét duyệt đạo đức nghiên cứu cũng như vai trò của hội đồng đạo đức nghiên cứu Trường - Ảnh: THU THẢO

Trong phần trình bày, PGS.TS. Nguyễn Hồng Sinh giải thích thêm, quy trình xét duyệt cần hoàn thành trước khi thực hiện thu thập dữ liệu thực tiễn. Cô cũng nhấn mạnh, Hội đồng không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra mà còn hỗ trợ cải thiện công cụ nghiên cứu, như bảng hỏi hoặc kịch bản phỏng vấn, nhằm nâng cao tính chính xác và độ tin cậy của dữ liệu. Trong quá trình thực hiện, các nhà nghiên cứu cần minh bạch thông tin với đối tượng nghiên cứu, thông báo rõ ràng về mục đích, quyền lợi, rủi ro và các cam kết bảo mật. Đối với những nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ các nhóm dễ bị tổn thương, cần có các biện pháp cụ thể để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo quyền lợi của đối tượng nghiên cứu. 

Sau phần trình bày tham luận, buổi toạ đàm bước sang phần thảo luận được điều hành bởi Ban chủ toạ do GS. Lương Văn Hy, Chủ tịch Hội đồng đạo đức nghiên cứu Trường; PGS. TS. Nguyễn Hồng Sinh, Phó Chủ tịch Hội đồng đạo đức nghiên cứu Trường; ThS. Phạm Trường Thọ, Phó trưởng phòng Quản lý đào tạo, chủ trì. 

Tại phần thảo luận, Ban chủ tọa đã trực tiếp giải đáp các thắc mắc và cùng các đại biểu làm rõ những vấn đề trọng tâm liên quan đến đạo đức nghiên cứu và quy trình xét duyệt nghiên cứu. Bên cạnh đó, TS. Trần Anh Tiến, Trưởng phòng Đối ngoại và Quản lý Khoa học, đã tham gia chia sẻ, cung cấp các hướng dẫn chi tiết liên quan đến quy trình, góp phần hỗ trợ hiệu quả cho công tác phê duyệt đạo đức nghiên cứu trong đào tạo sau đại học. 

TS. Trần Anh Tiến, Trưởng phòng ĐN&QLKH hướng dẫn và giải đáp thắc mắc - Ảnh: THU THẢO

Nghiên cứu sinh tham gia hỏi đáp - Ảnh: NGUYÊN KHANG

Buổi tọa đàm không chỉ nhấn mạnh vai trò cốt lõi của đạo đức trong nghiên cứu khoa học mà còn mang đến những hướng dẫn thiết thực, giải đáp thắc mắc và nâng cao nhận thức cho đội ngũ học viên sau đại học tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM. Sự kiện cũng làm nổi bật nhu cầu cấp thiết về việc tích hợp các biện pháp giáo dục đạo đức nghiên cứu vào chương trình đào tạo, đồng thời cũng giúp nhận diện các nội dung cần tiếp tục hoàn thiện cho quy chế của Hội đồng đạo đức nghiên cứu. Với tinh thần cầu thị, Hội đồng sẵn sàng tiếp nhận ý kiến đóng góp để cải thiện và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của cộng đồng nghiên cứu trong thời gian tới. 

HUY MAI