Sáng 05.3, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM), Khoa Lịch sử và Quan hệ quốc tế phối hợp cùng Nhóm nghiên cứu KAKENHI (Nhật Bản) đã tổ chức Tọa đàm khoa học quốc tế “Lịch sử giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam”. Sự kiện là hoạt động học thuật quan trọng nhằm nhìn nhận lại tiến trình hình thành và phát triển của giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam trong bối cảnh quan hệ Việt - Nhật thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Tham dự tọa đàm, về phía đối tác Nhật Bản có GS. Hirata Yoshimi, Đại học Teikyo, Trưởng nhóm nghiên cứu KAKENHI; TS. Yuyama Eiko, Đại học Hokkai Gakuen; TS. Arita Kayoko, Đại học Teikyo cùng các học giả, nhà nghiên cứu đến từ Nhật Bản. Về phía Nhà trường có PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng; đại diện lãnh đạo phòng Đối ngoại và Quản lý khoa học, khoa Lịch sử và Quan hệ quốc tế cùng thầy cô, các nhà khoa học, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên quan tâm đến lĩnh vực Nhật Bản học và quan hệ Việt - Nhật.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Lưu Văn Quyết nhấn mạnh ý nghĩa khoa học và hợp tác quốc tế của sự kiện. Thầy khẳng định: “Việc nhìn nhận lại lịch sử giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh là một hướng tiếp cận vô cùng thú vị và cần thiết. Ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn là chiếc cầu nối văn hóa, phản chiếu các mối quan hệ ngoại giao, chính trị và xã hội qua từng thời kỳ”. Thầy cũng cho rằng các tham luận tại tọa đàm sẽ góp phần tái hiện một cách sinh động mối giao lưu Việt - Nhật trong lịch sử, qua đó tạo nền tảng học thuật quan trọng cho việc củng cố và phát triển quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia trong hiện tại và tương lai.
Tại tọa đàm, các tham luận được trình bày theo hai phiên làm việc, tập trung làm rõ tiến trình hình thành và phát triển của giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam trước năm 1975 từ nhiều góc độ khác nhau. 7 tham luận gồm:
- TS. Yuyama Eiko (Đại học Hokkai Gakuen) trình bày về sự thâm nhập của doanh nghiệp Nhật Bản vào miền Nam Việt Nam giai đoạn 1960-1980 và tác động đến việc học tiếng Nhật.
- GS. Hirata Yoshimi (Đại học Teikyo) phân tích hoạt động giáo dục tiếng Nhật tại Đại học Vạn Hạnh thông qua nguồn tư liệu lưu trữ.
- TS. Arita Kayoko (Đại học Teikyo) làm rõ vai trò của giáo viên tiếng Nhật tại Sài Gòn giai đoạn 1940-1945.
- PGS.TS. Nguyễn Tiến Lực trình bày nghiên cứu về quan hệ Nhật Bản - Việt Nam Cộng hòa, chỉ ra những thành tựu và vấn đề đặt ra trong nghiên cứu hiện nay.
- PGS.TS. Nguyễn Ngọc Dung khái quát quan hệ Việt - Nhật trước năm 1975 trong bối cảnh quốc tế và khu vực.
- PGS.TS. Ngô Minh Oanh (Trường Đại học Sư phạm TP.HCM) phân tích vị trí của Nhật Bản trong chương trình giáo dục Việt Nam Cộng hòa (1955-1975).
- ThS. Nguyễn Thu Hương tiếp cận giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam từ góc nhìn ngành Nhật Bản học.
TS. Yuyama Eiko làm rõ vai trò của “di chuyển con người” trong việc thúc đẩy giao lưu giáo dục và quan hệ Việt - Nhật trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh - Ảnh: NGUYỆT NGÂN
Đại diện phía đối tác Nhật Bản, GS. Hirata Yoshimi đã phát biểu đề dẫn, giới thiệu mục tiêu và định hướng nghiên cứu của nhóm KAKENHI, đồng thời khái quát các nội dung trọng tâm của tọa đàm xoay quanh tiến trình hình thành và phát triển của giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Các học giả Nhật Bản tiếp cận chủ đề từ góc nhìn lịch sử và giáo dục, tập trung làm rõ mối liên hệ giữa sự thâm nhập của doanh nghiệp Nhật Bản vào miền Nam Việt Nam giai đoạn 1960–1980 với sự phát triển của hoạt động dạy, học tiếng Nhật. Bên cạnh đó, các tham luận cũng phân tích vai trò của các cơ sở giáo dục, đội ngũ giáo viên và các chương trình viện trợ trong việc hình thành nền tảng giáo dục tiếng Nhật trước năm 1975.
GS. Hirata Yoshimi nhấn mạnh việc tái nhìn nhận lịch sử giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh - Ảnh: NGUYỆT NGÂN
Các nhà nghiên cứu Việt Nam tiếp cận chủ đề từ góc độ quan hệ quốc tế và lịch sử giáo dục, làm rõ bối cảnh quan hệ Việt - Nhật trước năm 1975 và sự hình thành của giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam. Với tham luận “Tiếp cận giáo dục tiếng Nhật tại miền Nam Việt Nam từ góc nhìn ngành Nhật Bản học”, ThS. Nguyễn Thu Hương đã tập trung phân tích quá trình hình thành và phát triển của hoạt động giảng dạy tiếng Nhật tại miền Nam trước năm 1975, đồng thời tiếp cận vấn đề từ phương diện học thuật của ngành Nhật Bản học. Tham luận không chỉ góp phần bổ sung nguồn tư liệu và cách tiếp cận liên ngành cho nghiên cứu lịch sử giáo dục, mà còn gợi mở những hướng nghiên cứu tiếp theo về vai trò của tiếng Nhật trong bối cảnh giao lưu Việt - Nhật qua các thời kỳ.
ThS. Nguyễn Thu Hương tập trung phân tích quá trình hình thành và phát triển của hoạt động giảng dạy tiếng Nhật tại miền Nam trước năm 1975 - Ảnh: YẾN NHI
Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi từ các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên tham dự. Các đại biểu tập trung làm rõ thêm một số vấn đề liên quan đến nguồn tư liệu lưu trữ, phương pháp tiếp cận lịch sử giáo dục và ý nghĩa của việc nghiên cứu giáo dục tiếng Nhật trong bối cảnh quan hệ Việt - Nhật thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh tiềm năng hợp tác nghiên cứu liên ngành và triển vọng mở rộng kết nối học thuật giữa các cơ sở đào tạo của hai quốc gia trong thời gian tới.
Các đại biểu chia sẻ ý kiến tại phiên thảo luận, góp phần làm sâu sắc thêm nội dung tọa đàm - Ảnh: YẾN NHI
Tọa đàm khép lại trong không khí học thuật nghiêm túc và cởi mở, góp phần làm sáng tỏ tiến trình hình thành và phát triển của giáo dục tiếng Nhật trước năm 1975. Sự kiện khẳng định hiệu quả hợp tác nghiên cứu giữa Nhà trường và các đối tác Nhật Bản trong tương lai.
YẾN NHI - NGUYỆT NGÂN
