Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM ra mắt Hội đồng Đạo đức nghiên cứu mở rộng, thúc đẩy chuẩn mực khoa học nhân văn
Sáng ngày 14/5, tại cơ sở Đinh Tiên Hoàng, Hội đồng Đạo đức nghiên cứu của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã tổ chức phiên họp toàn thể mở rộng năm 2026. Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống xét duyệt đạo đức nghiên cứu (ĐĐNC), hướng đến xây dựng môi trường nghiên cứu chuẩn mực, nhân văn và tiệm cận các thông lệ quốc tế.
Phiên họp có sự tham dự của Thường trực Hội đồng gồm: PGS.TS. Nguyễn Hồng Sinh, Phó Chủ tịch Hội đồng; PGS.TS. Huỳnh Ngọc Thu và TS. Cao Thị Châu Thủy, Thành viên thường trực; TS. Lê Thị Mai Liên, Thư ký khoa học. Đặc biệt, Hội đồng đã chính thức ra mắt 17 thành viên mới thuộc Hội đồng ĐĐNC mở rộng theo Quyết định số 778/QĐ-XHNV-TCCB-PC ngày 20/4/2026. Đây là các lãnh đạo, giảng viên đến từ nhiều khoa chuyên môn, giữ vai trò đầu mối triển khai và lan tỏa nhận thức về đạo đức nghiên cứu tại các đơn vị đào tạo.
Toàn cảnh phiên họp toàn thể mở rộng Hội đồng Đạo đức nghiên cứu năm 2026 – Ảnh: TUẤN VỦ
Tại phiên họp, PGS.TS. Nguyễn Hồng Sinh đã trình bày quy trình xét duyệt theo Quy chế ĐĐNC cập nhật năm 2025. Theo đó, cấp khoa chịu trách nhiệm phê duyệt các hồ sơ phục vụ đào tạo như luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ; trong khi cấp trường phụ trách xét duyệt các đề tài, dự án nghiên cứu do Trường quản lý và các hồ sơ từ đơn vị ngoài trường. Các tiểu ban xét duyệt tại khoa được tinh gọn còn 02 thành viên do Trưởng khoa chỉ định nhằm bảo đảm tính linh hoạt và hiệu quả trong xử lý hồ sơ.
PGS.TS. Nguyễn Hồng Sinh nhấn mạnh các nguyên tắc và quy trình xét duyệt đạo đức nghiên cứu – Ảnh: TUẤN VỦ
Hội đồng đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi trong nghiên cứu khoa học: hồ sơ ĐĐNC bắt buộc phải được phê duyệt trước khi tiến hành thu thập dữ liệu. Những trường hợp khảo sát hoặc thu thập dữ liệu trước khi nộp hồ sơ sẽ bị xem là vi phạm quy trình nghiên cứu.
Báo cáo của TS. Lê Thị Mai Liên cho thấy số lượng hồ sơ gửi về Hội đồng tăng mạnh qua từng năm. Nếu năm 2022 chỉ tiếp nhận 02 hồ sơ thì đến năm 2025 đã tăng lên 78 hồ sơ; riêng quý I năm 2026 đã ghi nhận 82 hồ sơ đăng ký xét duyệt. Không chỉ phục vụ nhu cầu nghiên cứu nội bộ, Hội đồng còn tiếp nhận hồ sơ từ nhiều cơ sở đào tạo và nghiên cứu khác như Đại học Quốc gia Hà Nội, các trường đại học tại Cần Thơ, Thái Nguyên… Điều này cho thấy uy tín, tính minh bạch và sự chuyên nghiệp trong quy trình xét duyệt của Nhà trường ngày càng được khẳng định.
TS. Lê Thị Mai Liên báo cáo tình hình tiếp nhận và xét duyệt hồ sơ đạo đức nghiên cứu của Hội đồng qua các năm – Ảnh: TUẤN VỦ
Trong phần thảo luận chuyên môn, các thành viên Hội đồng đã phân tích nhiều lỗi thực tiễn thường gặp trong quá trình xét duyệt hồ sơ như: sử dụng biểu mẫu chưa cập nhật; nội dung phiếu cung cấp thông tin còn nặng tính học thuật, gây khó hiểu cho khách thể nghiên cứu; phương pháp chọn mẫu chưa phù hợp; hoặc chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro tâm lý đối với người tham gia nghiên cứu. Hội đồng cũng lưu ý việc cần phân biệt rõ giữa đạo đức nghiên cứu – tập trung bảo vệ người tham gia nghiên cứu – và liêm chính học thuật liên quan đến chống đạo văn, gian lận học thuật.
Để tiếp tục hoàn thiện hệ thống ĐĐNC, các thành viên thống nhất nhiều giải pháp trọng tâm như tăng cường triển khai kiểm tra và giám sát công tác phê duyệt tại cấp đơn vị; tích hợp nội dung ĐĐNC vào chuẩn đầu ra và học phần phương pháp nghiên cứu khoa học; đồng thời bổ sung các biểu mẫu tự rà soát nhằm hỗ trợ nhà nghiên cứu hạn chế thiếu sót trong quá trình hoàn thiện hồ sơ.
Các thành viên Hội đồng trao đổi, đóng góp ý kiến và thống nhất nhiều giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện hệ thống đạo đức nghiên cứu của Nhà trường – Ảnh: TUẤN VỦ
Việc kiện toàn Hội đồng Đạo đức nghiên cứu mở rộng được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng và tính đồng bộ trong hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, đồng thời từng bước xây dựng môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp, nhân văn và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
TUẤN VỦ
