Tăng cường vai trò khoa học xã hội và nhân văn theo Nghị quyết Đại hội XIV trong kỷ nguyên chuyển đổi số
Sáng ngày 28.3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Thành ủy TP.HCM và Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới”. Hội thảo thu hút sự tham dự của lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, các nhà khoa học, chuyên gia và đại diện các cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên cả nước.
Chủ trì và điều hành Hội thảo gồm: đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; đồng chí Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; và đồng chí Trần Cao Vinh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Giám đốc ĐHQG-HCM.
Đoàn chủ trì và điều hành Hội thảo - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Hội thảo đã tuyển chọn hơn 80 tham luận khoa học, phản ánh tương đối toàn diện các vấn đề đặt ra đối với khoa học xã hội và nhân văn trong giai đoạn hiện nay. Nội dung các tham luận tập trung vào việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; nâng cao năng lực nghiên cứu và tư vấn chính sách; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy chuyển đổi số; phát huy sức mạnh mềm văn hóa; đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách và khắc phục những điểm nghẽn trong quản lý, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Đại biểu đã lắng nghe nhiều bài tham luận tại Hội thảo - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Phát triển nguồn nhân lực KHXH&NV theo mô hình 3 trụ cột trong bối cảnh chuyển đổi số
Trong tham luận tại Hội thảo, GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Nhà trường, đã tập trung phân tích yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh chuyển đổi số. Theo đó, khoa học xã hội và nhân văn giữ vai trò nền tảng trong việc định hình hệ giá trị, bản sắc văn hóa và cung cấp luận cứ cho hoạch định chính sách, song đang đối mặt với những thách thức khi cơ chế đánh giá còn thiên về định lượng, chưa phản ánh đầy đủ đặc thù của lĩnh vực.
Từ thực tiễn đó, tham luận đề xuất mô hình phát triển nguồn nhân lực dựa trên ba trụ cột liên thông: chuẩn năng lực, cơ chế trọng dụng và mạng lưới chuyên gia. Chuẩn năng lực được xác định không chỉ ở năng lực nghiên cứu mà còn bao gồm năng lực số, tư duy liên ngành và khả năng chuyển hóa tri thức thành sản phẩm phục vụ xã hội. Cơ chế trọng dụng cần chuyển từ đánh giá theo văn bằng sang đánh giá theo năng lực thực chất, tạo điều kiện thu hút và phát huy đội ngũ trí thức. Đồng thời, việc xây dựng và mở rộng mạng lưới chuyên gia được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường kết nối học thuật và nâng cao vị thế của khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.
GS.TS Ngô Thị Phương Lan trình bày tham luận “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh chuyển đổi số dựa trên chuẩn năng lực, cơ chế trọng dụng và mạng lưới chuyên gia” - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Hiệu trưởng đã nhấn mạnh mô hình 3 trụ cột gồm chuẩn năng lực, cơ chế trọng dụng và mạng lưới chuyên gia trong phát triển nguồn nhân lực - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Tham luận cũng chỉ ra khoảng cách giữa tiềm lực và kết quả nghiên cứu khi lực lượng khoa học xã hội và nhân văn chiếm tỷ lệ lớn trong tổng nhân lực nghiên cứu nhưng tỷ lệ công bố quốc tế còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới mô hình đào tạo, nghiên cứu và tổ chức hoạt động khoa học theo hướng gắn với thực tiễn, qua đó nâng cao hiệu quả đóng góp của lĩnh vực đối với sự phát triển đất nước.
Diễn đàn học thuật gắn kết lý luận, chính sách và thực tiễn phát triển
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Hội thảo được xác định là diễn đàn khoa học nhằm làm rõ vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong việc cung cấp luận cứ cho hoạch định chính sách, định hướng phát triển và giải quyết các vấn đề xã hội đặt ra trong kỷ nguyên mới.
GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQG-HCM phát biểu khai mạc Hội thảo - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Các tham luận tại Hội thảo tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ. GS.TS Tạ Ngọc Tấn tập trung phân tích yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; TS. Nguyễn Bùi Nam nhấn mạnh vai trò của lĩnh vực như nền tảng trí tuệ cho phát triển bền vững; ông Trần Quốc Cường đề cập đến định hướng hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý nhà nước; trong khi bà Hoàng Thị Bình phân tích vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong việc xây dựng và phát huy sức mạnh mềm văn hóa quốc gia.
Ở góc độ thực tiễn, tham luận của ông Đinh Vũ Quốc Huy đã cung cấp cách tiếp cận từ doanh nghiệp thông qua mô hình quản trị ESG, cho thấy khả năng ứng dụng của khoa học xã hội và nhân văn trong quản trị và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, ông Nguyễn Việt Long đã đề cập đến việc phát huy vai trò của lĩnh vực này trong chiến lược phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn 2045, nhấn mạnh yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, quản lý và thực tiễn.
GS.TS. Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, trình bày tham luận với chủ đề “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn trong điều kiện đột phá phát triển, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” - Ảnh: LÝ NGUYÊN
TS. Nguyễn Bùi Nam, Phó Chánh Văn phòng Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, trình bày báo cáo “Khoa học xã hội và nhân văn: Nền tảng trí tuệ cho sự nghiệp phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới” - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Trần Quốc Cường, Vụ trưởng Vụ Khoa học Xã hội, Nhân văn và Tự nhiên, trình bày tham luận với chủ đề “Công tác quản lý nhà nước khoa học xã hội và nhân văn và định hướng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đột phá trong giai đoạn mới” - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, bà Hoàng Thị Bình, Phó Viện trưởng Viện Văn hoá, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, trình bày tham luận “Xây dựng và phát huy sức mạnh mềm văn hóa của quốc gia trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam” - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Ông Đinh Vũ Quốc Huy, đại diện Công ty Cổ phần Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS) trình bày tham luận “Thực tiễn quản trị doanh nghiệp theo “Hệ điều hành ESG” tại AgriS - Định hướng, thành tựu và thách thức”- Ảnh: LÝ NGUYÊN
Đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Việt Long, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh trình bày tham luận “Định vị và phát huy vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong chiến lược phát triển nhanh, bền vững Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn 2045 gắn với triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW” - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Nhìn tổng thể, các ý kiến tại Hội thảo đã làm rõ yêu cầu tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời đặt ra nhiệm vụ hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy chuyển giao tri thức nhằm nâng cao hiệu quả đóng góp của khoa học xã hội và nhân văn trong giai đoạn phát triển mới.
Các đại biểu tham gia trao đổi, thảo luận tại Hội thảo - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu kết luận và bế mạc Hội thảo - Ảnh: LÝ NGUYÊN
Từ các tham luận và trao đổi tại Hội thảo, có thể thấy yêu cầu phát triển khoa học xã hội và nhân văn không chỉ dừng lại ở định hướng chiến lược mà đòi hỏi sự chuyển hóa thành năng lực thực thi tại các cơ sở đào tạo và nghiên cứu. Với vai trò là đơn vị nòng cốt trong lĩnh vực này, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đang từng bước tái cấu trúc hoạt động đào tạo – nghiên cứu theo hướng gắn với chuẩn năng lực, cơ chế trọng dụng và mở rộng kết nối học thuật. Trên nền tảng đó, khối ngành khoa học xã hội và nhân văn không chỉ cung cấp nguồn nhân lực mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình nhận diện vấn đề, tham vấn chính sách và kiến tạo hệ giá trị xã hội, qua đó khẳng định vị trí của mình trong chiến lược phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
NGUYÊN QUYÊN
