Ngày 24.10.2021, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM công bố thông tin về đề án đổi mới cơ chế hoạt động theo hướng tự chủ đại học. Như vậy, sau 4 trường thành viên đã được hội đồng Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh phê duyệt đề án tự chủ đại học vào năm học 2022-2023, Trường ĐH KHXH&NV là đơn vị thứ 5 được phép hoạt động theo cơ chế này.
Trường ĐH KHXH&NV cũng xác định việc đổi mới cơ chế hoạt động theo hướng tự chủ là một nhiệm vụ cấp thiết, góp phần tạo nên sự đột phá để thúc đẩy sự phát triển trong giai đoạn mới. Quan điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Trường là tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình đối với người học, xã hội, và các cấp quản lý. Bên cạnh đó, Trường chú trọng đến việc đảm bảo quyền lợi công bằng cho các nhóm đối tượng người học, trong đó đặc biệt chú trọng đến nhóm người học có đủ năng lực nhưng gặp khó khăn về điều kiện kinh tế. Ngoài ra, sự hài hòa giữa các nhóm ngành đào tạo của Trường cũng được cân nhắc thực hiện để vừa đảm bảo phù hợp với nhu cầu việc làm của xã hội, vừa phát triển các ngành học đặc thù được đào tạo theo nhiệm vụ chính trị, phục vụ chiến lược phát triển bền vững của đất nước.
Để thực hiện bước ngoặt này, Trường ĐH KHXH&NV đã chuẩn bị những điều kiện cần thiết để đáp ứng yêu cầu tự chủ theo quy định của pháp luật hiện hành. Theo đó, tháng 9.2020, Trường đã thành lập Hội đồng trường để hoạch định những chiến lược phát triển và quyết định những vấn đề quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của Nhà trường. Các quy chế tổ chức và hoạt động; quy chế tài chính, quy chế dân chủ cơ sở, quy trình, quy định quản lý nội bộ, chính sách bảo đảm chất lượng đáp ứng tiêu chuẩn do Nhà nước quy định,… cũng được ban hành nhằm đảm bảo cơ chế tự chủ được thực hiện theo đúng quy định. Ngoài ra, Nhà trường cũng thực hiện phân quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình đến từng đơn vị, cá nhân trong Nhà trường, công khai điều kiện bảo đảm chất lượng, kết quả kiểm định, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm và các thông tin khác phù hợp với quy định của pháp luật.
Với quá trình tự chủ đại học, Trường ĐH KHXH&NV sẽ có thêm nguồn lực đầu tư cho đội ngũ nhân sự, cơ sở vật chất.
Trên cơ sở Luật Giáo dục đại học sửa đổi bổ sung năm 2018, Trường ĐH KHXH&NV thực hiện đổi mới cơ chế hoạt động theo hướng tự chủ đại học theo 3 nội dung chính: (1) tự chủ về bộ máy và nhân sự, (2) tự chủ về cơ sở vật chất và tài chính, (3) tự chủ về mức học phí. Về bộ máy và nhân sự: thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể các đơn vị thuộc; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cho thôi các chức danh quản lý do Trường quản lý; quyết định các chế độ, chính sách thu hút, đãi ngộ, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng đối với viên chức và người lao động; quyết định về chính sách thu nhập của người lao động; tuyển dụng, ký kết, chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động trong và ngoài nước; bổ nhiệm, sử dụng người lao động quá độ tuổi lao động (theo quy định Nhà nước) để thực hiện nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản lý theo nhu cầu của Nhà trường.
Về cơ sở vật chất và tài chính, Nhà trường có quyền quyết định sử dụng kinh phí từ các nguồn thu hợp pháp để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất; lập kế hoạch đầu tư, vay vốn tín dụng ưu đãi của ngân hàng hoặc huy động các nguồn tài chính khác để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất. Bên cạnh đó, Trường cũng được quyền khai thác các cơ sở vật chất đã đầu tư để liên kết đào tạo, làm các dịch vụ khoa học, liên doanh, liên kết trong các hoạt động phù hợp với chức năng nhiệm vụ của Trường và xây dựng mức học phí theo nguyên tắc tính đúng chi phí đào tạo.
Ngoài những tự chủ về bộ máy và nhân sự, cơ sở vật chất và tài chính, Trường thực hiện quyền tự chủ về quy định mức học phí đối với các ngành học. Theo đó, từ khóa tuyển sinh năm 2022, mức học phí chung của các nhóm ngành đào tạo hệ chính quy dao động từ 16 triệu đồng đến 24 triệu đồng cho mỗi năm học. Các quy định về chênh lệch mức học phí đối với các hệ đào tạo so với hệ chính quy tập trung cũng được quy định rõ: hệ văn bằng 2 chính quy, văn bằng 1 vừa làm vừa học...không vượt quá 1,5 lần, bậc thạc sĩ không vượt quá 1,5 lần, tiến sĩ không vượt quá 2,5 lần và hệ chất lượng cao là 3 lần so với mức trần chương trình đào tạo hệ chuẩn đại học (dự kiến là 60 triệu đồng/sinh viên/năm học). Như vậy, người học thuộc khóa tuyển sinh năm 2021 trở về trước sẽ không áp dụng mức học phí này.
Với mục tiêu trở thành cơ sở giáo dục đại học có nhiều phát triển vượt bậc, sau khi thực hiện cơ chế tự chủ đại học, Nhà trường sẽ triển khai nhiều giải pháp thực hiện hiệu quả đề án tự chủ. Theo đó, nguồn nhân lực của Trường được phát huy tối đa năng lực, hiệu quả, nhiệm vụ quản trị đại học được thực hiện có hiệu quả, chất lượng giáo dục theo chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, Nhà trường chú trọng xây dựng môi trường học tập hiện đại, hội nhập quốc tế cao, tăng tính giải trình, tính chịu trách nhiệm của cá nhân, đơn vị và đầu tư cho nghiên cứu khoa học để đạt được hiệu quả tương xứng. Để đảm bảo mọi sinh viên đều được hưởng chế độ giáo dục công bằng và hiệu quả, đồng thời đảm bảo đầu vào cho các ngành khó tuyển, Trường đã ban hành những quy định về miễn, giảm học phí cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, cấp học bổng khuyến khích học tập. Đồng thời, Trường cũng phối hợp với Quỹ phát triển Đại học Quốc gia thực hiện các chương trình cho vay với lãi suất 0%, ban hành mức học phí phù hợp cho các ngành học và phối hợp với Nhà nước để đảm bảo đầu ra cho sinh viên thuộc các ngành khó tuyển. Hiện nay, chương trình Khuyến học - Khuyến tài do Nhà trường tổ chức đang huy động nguồn lực để chăm lo cho sinh viên khó khăn.
Nói về các giải pháp hỗ trợ sinh viên trong quá trình thực hiện đề án tự chủ, ThS. Trần Nam - Trưởng phòng TT&QHDN - cho biết: "Nhà trường sẽ thực hiện nhiều giải pháp để đảm bảo khả năng tiếp cận cơ hội giáo dục cho các cá nhân mong muốn theo học tại Trường. Nhiều chương trình hỗ trợ sinh viên sẽ được thực hiện từ năm học 2022-2023 để giúp sinh viên khó khăn có thể an tâm theo học. Nhà trường sẽ thành lập một trung tâm có chức năng chuyên biệt về hỗ trợ người học để người học được quan tâm, hỗ trợ tốt nhất".
Nguyên An
