Hội thảo Khoa học cấp Quốc gia với chủ đề “Thúc đẩy nghiên cứu và giáo dục STEAM trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0”

Vào lúc 8g15 ngày 18/12/2021, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM) cùng phối hợp tổ chức Hội thảo Khoa học cấp Quốc gia với chủ đề “Thúc đẩy nghiên cứu và giáo dục STEAM trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0” trên nên tảng hội nghị trực tuyến Google Meet. Hội thảo đã thu hút sự quan tâm và tham dự tích cực của gần 200 đại biểu gồm: các chuyên gia lý luận và ứng dụng giáo dục STEM/STEAM, các nhà nghiên cứu, giảng viên, nhà quản lý, giáo viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và học sinh từ các tổ chức, cơ sở giáo dục các cấp học và cơ quan quản lý Nhà nước về giáo dục của một số địa phương trong cả nước.

Đây là lần đầu tiên hai trường đại diện cho hai nhóm ngành khoa học cơ bản của ĐHQG-HCM cùng phối hợp tổ chức hội thảo khoa học về lĩnh vực giáo dục kết hợp chuyên môn nghiên cứu và giảng dạy của hai trường. Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Phạm Tấn Hạ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã nhấn mạnh:

“[Sự phối hợp này] là một bước đi phù hợp với xu hướng liên-xuyên ngành cũng như chiến lược xây dựng sức mạnh hệ thống của ĐHQG-HCM trong vai trò là một trung tâm nghiên cứu và đào tạo đa ngành quy mô nhất khu vực phía Nam.”

TS. Phạm Tấn Hạ, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, phát biểu khai mạc Hội thảo

Tiếp lời TS. Phạm Tấn Hạ, PGS. TS. Trần Minh Triết, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM trong phát biểu chào mừng cũng khẳng định sự cần thiết kết hợp giữa khoa học công nghệ vốn là nền tảng cho giáo dục STEM với sự sáng tạo và tự do cởi mở của yếu tố nghệ thuật – sáng tạo (Arts), để từ đó:

“trọng tâm của STEAM không chỉ còn là phát triển các kĩ năng và kiến thức khoa học tự nhiên (như STEM), mà còn chuyển sang các ứng dụng vào thực tiễn xã hội, và qua đó, sẽ trở nên nhân văn hơn.”

PGS. TS. Trần Minh Triết, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM phát biểu chào mừng

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Trong quá trình thực hiện công tác chuẩn bị cho Hội thảo, Ban Tổ chức đã nhận được những tham luận có giá trị lý luận và thực tiễn cao từ các chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục STEM/STEAM từ đó chọn lọc ra 06 báo cáo tiêu biểu, bao quát các cấp học, cân bằng giữa lý luận và thực tiễn để trình bày tại Hội thảo. Hội thảo được chủ trì bởi Ban Chủ tọa với thành phần đại diện cho cả hai khối ngành Khoa học xã hội và Nhân văn và Khoa học Tự nhiên, bao gồm: GS.TS. Đặng Đức Trọng (Giám đốc Trung tâm Khoa học Toán học, Trường ĐH KHTN), TS. Hoàng Mai Khanh (Trưởng Khoa Giáo dục, Trường ĐH KHXH&NV), PGS.TS. Dương Minh Quang (Phó Trưởng Khoa Giáo dục, Trường ĐH KHXH&NV) và ThS. Phan Nguyễn Ái Nhi (Trưởng nhóm nghiên cứu SL-STEAM, Trường ĐH KHTN).

Mở đầu phần báo cáo, TS. Vũ Quang Tuyên (Khoa Vật lý, Trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM) đã khái quát những cơ sở lý luận từ đó khái quát khung khái niệm cho giáo dục STEM/STEAM trong nhiều chiều kích từ con người, triết lý, phương pháp, mô hình và thiết kết bài giảng cho STEM/STEAM. Tiếp nối là báo cáo của PGS. TS. Nguyễn Thị Kim Anh (Viện Khoa học giáo dục & Đào tạo giáo viên, Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng) chia sẻ những kết quả khảo sát năng lực và nhận thức về giáo dục STEAM của giáo viên mầm non từ đó đưa ra một số nhận định về thực trạng ứng dụng STEAM trong giáo dục mầm non trên địa bàn TPHCM. Báo cáo thứ 03 của ThS. Phan Nguyễn Ái Nhi đại diện nhóm nghiên SL-STEAM trình bày về nhu cầu thực hiện sách giáo khoa khoa học tự nhiên cho trẻ em khiếm thị cũng như quá trình và các kỹ thuật cần có để thực hiện sách giáo khoa hình và chữ nổi Braille cho các em. Đối với ứng dụng STEM trong chương trình sách giáo khoa phổ thông, báo cáo của HVCH Trương Minh Khải và Lê Thái Minh Long (Trường Quốc tế Bắc Mỹ) đã trình bày quá trình “xử lý nước thải bằng thực vật” của môn Sinh học 12. Tiếp theo, NCS. Phạm Thị Huệ (Trường ĐH FPT Cần Thơ) đã chia sẻ kinh nghiệm giáo dục ý thức chủ quyền biển đảo, biên giới quốc gia cho học sinh trung học phổ thông thông qua dạy học dự án STEAM. Báo cáo cuối cùng của Hội thảo của TS. Hoàng Mai Khanh (Khoa Giáo dục, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) tập trung phân tích các yếu tố thúc đẩy động cơ học tập của chính người học thông qua hoạt động giáo dục STEM/STEAM và xem đây chính là chìa khóa để duy trì hứng thú cho cả người dạy và học sinh.

TS. Vũ Quang Tuyên, Trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM báo cáo tại Hội thảo

ThS. Phan Nguyễn Ái Nhi, Trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM đại diện nhóm SL-STEAM báo cáo tại Hội thảo

NCS. Nguyễn Thị Huệ, Trường ĐH FPT Cần Thơ báo cáo tại Hội thảo

Trong suốt quá trình diễn ra Hội thảo, mặc dù trên không gian trực tuyến nhưng các đại biểu tham dự và báo cáo viên đã tương tác hết sức sôi nổi. Những lời cảm ơn, trao đổi và câu hỏi với mong muốn tìm hiểu thêm những nội dung mà các báo cáo viên trình bày liên tục, đã cho thấy sự quan tâm của đại biểu tham dự đối với giáo dục STEAM nói chung và đối với các nội dung báo cáo nói riêng. Hội thảo kết thúc thành công tốt đẹp vào lúc 11g45 cùng ngày.

Bài và ảnh: Phòng ĐN&QLKH