Chiều 16.5, khoa Văn hoá học đã tổ chức chương trình giao lưu Nghệ thuật Văn hóa học tại Hội trường Nhân văn. Chương trình có sự tham dự của các vị khách mời đặc biệt từ đến Thái Lan. Nhằm góp phần vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị độc đáo của nghệ thuật truyền thống dân tộc nói chung và Đờn ca tài tử Nam Bộ nói riêng, cũng như tạo điều kiện để sinh viên hiểu rõ hơn về nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ, khoa Văn hóa học đã tổ chức chương trình giao lưu nghệ thuật văn hoá. Chương trình có sự góp mặt của nhiều diễn giả khách mời, phóng viên báo chí, truyền hình, các lãnh đạo khoa Văn hoá học và hơn 300 sinh viên đến từ nhiều trường đại học trong và ngoài nước. Đặc biệt, chương trình có sự tham dự của các đại diện từ Đại học Burapha (Thái Lan).
Sự ra đời và phát triển của Đờn ca tài tử Nam Bộ
ThS. Phạm Thái Bình - Trung tâm Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh - chia sẻ: “Đờn ca tài tử Nam Bộ hiện nay đã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể vào năm 2013. Trải qua hơn 100 năm hình thành và phát triển, đây là một loại hình nghệ thuật được sản sinh ra từ vùng đất phương Nam đóng góp nhiều giá trị độc đáo”. Cho đến nay, đờn ca tài tử vẫn hiện tồn và phổ biến trên 21 tỉnh thành ở vùng đất phương Nam.
TS. Mai Mỹ Duyên - Đại học Trà Vinh - cũng cho biết: “Đờn ca tài tử hình thành và phát triển từ cuối thế kỷ 19, bắt nguồn từ nhạc lễ, Nhã nhạc cung đình Huế và văn học dân gian. Vốn gọi là đờn ca tài tử là vì khí nhạc có trước, thanh nhạc có sau, nghĩa là có âm nhạc trước rồi giọng hát theo sau”. Cô cũng nhấn mạnh, để hát được nghệ thuật đờn ca tài tử là chuyện không hề đơn giản.
Diễn giả chia sẻ về sự ra đời của đờn ca tài tử Nam Bộ - Ảnh: Thục Trang
Sau những lời chia sẻ bổ ích của diễn giả, tiết mục “Điệu khúc tri âm - Điệu Ngựa ô Bắc” được soạn lời bởi nữ soạn nhạc tài hoa Tô Thiên Kiều được trình bày bởi hai tài tử ca đến từ Ban Đờn ca tài tử Cội Xưa: Diệp Duy và Kim Xuân và nhạc phẩm “Kiều Du Thanh Minh” Lưu thủy trường, được soạn lời bởi nhạc sĩ Cao Hoài Sang, trình bày bởi tài tử ca Hạ Nắng.
Tiết mục “Điệu khúc tri âm - Điệu Ngựa ô Bắc” được trình bày bởi Diệp Duy và Kim Xuân - Ảnh: Thục Trang
Nhạc phẩm “Kiều Du Thanh Minh” được trình bày bởi Tài tử ca Hạ Nắng - Ảnh: Thục Trang
Ca ra bộ
Ca ra bộ tức là ca theo lối kể chuyện, lấy lời ca làm lời để kể cho khán thính giả nghe. Nội dung của Ca ra bộ thường lấy tích trong các truyện thơ Việt Nam hoặc một số truyện phổ biến trong dân gian.
Để có thể hiểu rõ hơn về Ca ra bộ, khán giả sẽ được thưởng thức bài Tổ dùng hơi Oán sẽ được trình diễn qua vở “Bùi Kiệm thi rớt trở về” với phần trình bày của: NSƯT Minh Đức trong vai Bùi Ông Tô, Trường Vinh trong vai Bùi Kiệm, Lâm Mỹ Duyên trong vai Kiều Nguyệt Nga.
Vở diễn “Bùi Kiệm thi rớt trở về” - Ảnh: Thục Trang
Sơ lược sự ra đời và phát triển của “Dạ cổ hoài lang”
Đi cùng dòng chảy của thời đại, nét âm hưởng đờn ca tài tử vẫn luôn chảy mãi trong lòng những người yêu thích bộ môn nghệ thuật này. Đặc biệt khi nhắc đến đờn ca tài tử, ta không thể nào không nhắc đến một tác phẩm nổi tiếng mang tên “Dạ cổ hoài lang” của nhạc sĩ Cao Văn Lầu. Bài vọng cổ chứa đựng câu chuyện và nỗi niềm sâu lắng mà tác giả đã thổ lộ với người bạn tri âm của mình.
TS. Mai Mỹ Duyên chia sẻ về tác phẩm nổi tiếng “Dạ cổ hoài lang" - Ảnh: Thục Trang
Vào những ngày đầu tiên của bộ môn nghệ thuật Đờn ca tài tử, các nhà soạn nhạc dùng câu nhịp đôi để chấp bút viết lời. Tuy nhiên, theo dòng chảy thời gian, nhịp đôi không còn đủ thỏa mãn nhu cầu sáng tác của họ. Vì vậy, các nhà soạn nhạc đã sáng tạo nên nhịp tư, nhịp 8, nhịp 16, và nhịp 32. Đó là cả một quá trình phát triển của bộ môn nghệ thuật dân tộc đậm chất bình dị, mộc mạc miền Nam này. Các nhà soạn nhạc có nhiều sự lựa chọn hơn trong sáng tác nhưng phổ biến nhất vẫn là nhịp 32. Để hiểu rõ cái hay, cái đẹp của vọng cổ 32 nhịp, tác phẩm “Vọng cổ nhịp 32” được soạn lời mới và trình bày bởi TS. Lê Hồng Phước - Phó Trưởng khoa Ngữ văn Pháp.
Nghệ nhân ưu tú Phan Minh Đức biểu diễn tác phẩm “Vọng cổ nhịp 32” - Ảnh: Thục Trang
Ngoài những phần giao lưu vừa rồi của các diễn giả, trên sân khấu còn có nhạc phẩm Tân Cổ Giao Duyên “Thương quá Việt Nam ơi” được trình bày bởi Tài tử ca Hồng Bảo Ngọc. Tiết mục Hòa đờn ca “Khúc hát mùa xuân” với sự trình bày của Ban Đờn ca tài tử Cội Xưa. Tác phẩm "Cung Đàn Xuân” được trình bày bởi Ban đờn ca tài tử Cội Xưa. Đặc biệt, chương trình còn có phần giao lưu của CLB Nhạc cụ truyền thống Đại học FPT với tiết mục “Tùy hứng Lý ngựa ô”.
Giao lưu của CLB Nhạc cụ truyền thống Đại học FPT - Ảnh: Thục Trang
Trước thềm kết thúc chương trình là phần giao lưu của Đại học Burapha (Thái Lan).
Các bạn sinh viên trường Đại học Burapha cùng lên sân khấu giao lưu - Ảnh: Thục Trang
Chương trình đã tạo điều kiện cho sinh viên trong và ngoài nước được học hỏi và khám phá về văn hóa Việt, giúp khán giả hiểu rõ hơn về nghệ thuật truyền thống dân tộc nói chung và Đờn ca tài tử Nam Bộ nói riêng.
THỤC TRANG
