Kinh nghiệm xây dựng, ứng tuyển học bổng của Viện Harvard Yenching và câu chuyện từ thực địa đến in sách theo phương pháp dân tộc chí do GS.TS. Michael Herzfeld trình bày

Sáng ngày 02/01/2024, Khoa Văn hoá học đã đón tiếp GS.TS. Michael Herzfeld, hiện là giảng viên của Khoa Nhân học, Đại học Harvard (Mỹ) đến nói chuyện tại buổi sinh hoạt khoa học "Về kinh nghiệm xây dựng và ứng tuyển học bổng của Viện Harvard Yenching và câu chuyện từ thực địa đến in sách theo phương pháp dân tộc chí: Tạo vật vụng về: Nghệ nhân và kỹ xảo trong thang bậc giá trị toàn cầu".

GS.TS. Michael Herzfeld (bìa phải) tại buổi toạ đàm.

TS. Phan Anh Tú - Trưởng khoa Văn hoá học đã gửi lời cảm ơn đến GS.TS. Michael Herzfeld đã dành thời gian đến Khoa nói chuyện và BGH Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM đã chấp nhận và cho phép, hỗ trợ tổ chức buổi sinh hoạt khoa học hết sức ý nghĩa này. GS.TS. Michael Herzfeld cũng gửi lời cảm ơn BGH nhà trường, các đồng nghiệp và học trò đã làm việc với tại ĐH Harvard đã tiếp đón và tổ chức buổi sinh hoạt khoa học hết sức thú vị, nhân dịp đến TP.HCM công tác.

TS. Phan Anh Tú - Trưởng khoa Văn hoá học phát biểu chào mừng GS.TS. Michael Herzfeld đến nói chuyện.

Tại buổi tọa đàm, GS.TS. Michael Herzfeld đã trình bày sơ lược các thông tin liên quan đến Viện Harvard Yenching cũng như các hỗ trợ và mong muốn mà Viện tạo ra cho các nhà nghiên cứu ở Châu Á đến Đại học Harvard học tập và nghiên cứu. Ứng viên phải thuộc hệ thống đối tác của Viện và phải chuẩn bị kỹ đề cương nghiên cứu, tính mới thì mới đạt yêu cầu. Như vậy, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh đều có thể ứng tuyển các chương trình phù hợp mà Viện Harvard Yenching đưa ra. Các ứng viên của Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM đã đáp ứng rất tốt các yêu cầu đặt ra và nhiều người đã đến ĐH Harvard học tập và nghiên cứu liên tục trong thời gian qua, vì vậy Ông hy vọng được thấy nhiều ứng viên của nhà trường đến Mỹ học tập trong thời gian tới.

GS.TS. Michael Herzfeld trình bày các thông tin cần thiết về Viện và học bổng Harvard Yenching.

Nhiều thông tin hữu ích cho sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên quan tâm đến học bổng đã được GS.TS. Michael Herzfeld trình bày.

GS.TS. Michael Herzfeld đã có kinh nghiệm điền dã ở nhiều quốc gia như Hy Lạp, Italia, Thái Lan, Trung Quốc để nghiên cứu và có nhiều công bố trên các tạp chí Nhân học hàng đầu và sách được các nhà xuất bản nổi tiếng như Harvard in ấn và phát hành.

Nghiên cứu sinh đặt câu hỏi cho GS.TS. Michael Herzfeld chi tiết của việc viết một đề cương nghiên cứu xin học bổng của Viện Harvard Yenching như thế nào.

Các học viên Cao học, Nghiên cứu sinh Khoa Văn hoá học đã đến tham dự buổi sinh hoạt khoa học.

Tác phẩm nổi tiếng Tạo vật vụng về: Nghệ nhân và kỹ xảo trong thang bậc giá trị toàn cầu (The Body Impolitic: Artisans and Artifice in the Global Hierarchy of Value) được xuất bản năm 2004, một trong những cuốn sách được từ nghiên cứu điền dã của ông tại Hy Lạp. PGS. Đinh Hồng Hải, Chủ nhiệm bộ môn Nhân học văn hóa, trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện chuyển ngữ và giới thiệu đến đông đảo bạn đọc Việt Nam trong năm 2021,

Tạo vật vụng về, có thể nói, là một nghiên cứu mới mẻ mang tính chất phản biện về truyền thống, coi truyền thống không đơn thuần chỉ là một “khảm nạm” tô điểm cho di sản địa phương và quốc gia, mà còn như là một cối xay với những nghệ nhân tạo ra nó lao động nhọc nhằn ở bên trong. Michael Herzfeld dẫn dắt người đọc đến với thị trấn nhỏ Rethemnos ở bờ biển phía bắc Crete, là nơi giao thoa giữa nghệ thuật chế tác của văn hóa Tây Âu/Venice thế kỷ XIII – XVII với đế chế Ottoman hậu Byzantine. 

Cuốn sách này là một công trình nhân học kinh tế, nghiên cứu chủ thể của hoạt động kinh tế, tức con người, từ góc độ văn hóa, chứ không phải là xã hội học kinh tế, vốn chỉ nghiên cứu mối quan hệ xã hội giữa các hoạt động kinh tế, hay là sự hợp thể giữa xã hội học thị trường và tiêu dùng. Tác giả nghiên cứu tất cả các khía cạnh trong một xã hội sản xuất xoay quanh người nghệ nhân và cơ chế kinh tế thị trường gắn liền, cũng như những quy luật và cấu trúc vận hành của nó. 

GSTS. Michael Herzfeld nói đến “thang bậc giá trị toàn cầu,” là khép tội các di tích cổ và nghề thủ công truyền thống của Hy Lạp như một bằng chứng về sự lạc hậu thủ cựu không thể khắc phục, hay nói khác, những tàn dư sót lại. Trong thang bậc toàn cầu, văn hóa đã đạt đến mức độ như một giá trị phổ quát toàn nhân loại hiện nay, nhưng không phải là nó không có hệ thống phân biệt cấp bậc của riêng mình. Với những người dân đảo Crete, văn hóa và vị thế toàn cầu của họ phụ thuộc vào nghề thủ công. Sản phẩm thủ công chủ yếu của họ là đồ gốm, gỗ, da, dệt nhạc cụ, dao và komboloi (tràng hạt Hy Lạp cổ truyền làm từ ngà voi, hổ phách, bạc, thủy tinh hoặc gỗ).

Những quan sát nhạy bén của Herzfeld, một nhà nhân học tối ưu phương pháp điền dã trong vài thập kỷ tại Hy Lạp đã cung cấp một mô tả dày đặc và cách hiểu sâu sắc về tác động của toàn cầu hóa cũng như một trong những phân nhánh dễ thấy nhất của nó, ngành công nghiệp di sản, đến cuộc sống của người dân ở nhiều nơi trên thế giới ngày nay. Và Việt Nam cũng là một quốc gia tiêu biểu với nghề thủ công truyền thống và hệ thống làng nghề lâu đời đã trở thành một phần của Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, với nhiều nét tương đồng với cộng đồng thủ công ở Hy Lạp, cần học hỏi các kinh nghiệm từ nghiên cứu này.

Tại buổi sinh hoạt, TS. Phan Anh Tú, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thơ - Khoa Văn hoá học, TS. Nguyễn Quang Dũng - Khoa Báo chí và Truyền thông đa phương tiện đã có thêm những chia sẻ về thời gian học tập, nghiên cứu, giảng dạy tại ĐH Harvard giúp cho sinh viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh có thêm những góc nhìn về học thuật và cách thức xây dựng hồ sơ, dự án nghiên cứu để ứng tuyển.

TS. Phan Anh Tú tặng hoa và quà lưu niệm đến GS.TS. Michael Herzfeld.

GS.TS. Michael Herzfeld chụp hình lưu niệm với các đại biểu tham dự.

Buổi sinh hoạt khoa học đã có hơn 60 sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, giảng viên Khoa Văn hoá học, Nhân học, Báo chí và Truyền thông đa phương tiện, Hàn Quốc Học đến tham dự.

Hoạt động mở màn thành công của năm mới 2024 sẽ được tiếp tục với các chuỗi sinh hoạt khoa học sắp đến giúp người học của K.VHH và các giảng viên tiếp cận thêm các phương pháp, bố mới nhằm nâng cao việc học và giảng dạy theo yêu cầu của nhà trường.

Đôi nét về GS.TS. Michael Herzfeld 

Michael Herzfeld là Giáo sư tại khoa Nhân học, Đại học Harvard, Mỹ. Ông sinh năm 1947 tại London, Anh và tốt nghiệp đại học chuyên ngành Khảo cổ và Nhân học năm 1969, thạc sĩ rồi tiến sĩ văn học chuyên ngành Nghiên cứu Hy lạp lần lượt vào các năm 1972, 1976 và tiến sĩ chuyên ngành Nhân học xã hội năm 1976. Ông là tác giả của nhiều chuyên khảo nhân học xoay quanh các vấn đề hiện đại như kiến tạo bản sắc, chủ nghĩa dân tộc, quan liêu, sản xuất thủ công và học nghề, chính trị tri thức, bảo tồn di sản và tác động xã hội của nó.

Tin, ảnh: Việt Thành