Tọa đàm Khoa học "Cùng làm cha mẹ: tiếp cận chăm sóc trẻ mồ côi dựa vào gia đình, cộng đồng và mạng lưới thân tộc"

Sáng ngày 07.9, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM phối hợp cùng Quỹ Khởi sự Từ Tâm tổ chức thành công Tọa đàm Khoa học "Cùng làm cha mẹ: tiếp cận chăm sóc trẻ mồ côi dựa vào gia đình, cộng đồng và mạng lưới thân tộc". Chương trình do Khoa Xã hội học đăng cai tổ chức.

Tham dự buổi tọa đàm, về phía Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Hội đồng Nhân dân TP.HCM, có bà Võ Phượng Liên, đại diện Ban công tác phía Nam của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; TS. Nguyễn Minh Nhật, Phó Trưởng ban Công tác xã hội, Hội đồng Nhân dân TP.HCM; bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung, đại diện Hội Liên hiệp phụ nữ TP.HCM. Về phía các nhà khoa học, các chuyên gia trong nước, có PGS.TS Lê Thanh Sang, nguyên Viện trưởng Viện KHXH vùng Nam Bộ; PGS.TS Nguyễn Minh Hoà, chuyên gia Xã hội học; PGS.TS Phan Thị Yến Tuyết, chuyên gia Nhân học. Về phía Quỹ Khởi sự Từ Tâm có, ông Nguyễn Phú Đức, Giám đốc Quỹ; ông Bùi Tiến Huân, Trưởng bộ phận Phát triển nguồn lực Quỹ.

Về phía Nhà trường, có sự hiện diện của TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng; TS. Nguyễn Nữ Nguyệt Anh, Trưởng khoa Xã hội học; TS. Lê Thị Mai Liên, Trưởng khoa Tâm lý học; TS. Trần Thị Anh Thư, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Dân số và Phát triển cùng các giảng viên của Khoa, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên. 

Phát biểu khai mạc, TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, nhấn mạnh sứ mệnh quan trọng của các khoa trong việc nghiên cứu, giảng dạy và phục vụ cộng đồng. Thầy khẳng định, việc tiếp cận và chăm sóc trẻ mồ côi là một vấn đề xã hội cần được quan tâm sâu sắc hơn, bởi đây là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và cần sự hỗ trợ đặc biệt. Mục tiêu của tọa đàm là chia sẻ kinh nghiệm, đúc kết các bài tham luận để hình thành và phát triển những chương trình, ý tưởng mới, mang lại giá trị và tác động tích cực cho cộng đồng, đặc biệt là đối với trẻ mồ côi. TS. Lê Hoàng Dũng cũng đề cao sự hợp tác giữa Nhà trường và Quỹ Khởi sự Từ Tâm, giúp mở ra nhiều cơ hội phát triển hơn nữa cho các dự án phục vụ cộng đồng trong tương lai.

TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, phát biểu tại buổi tọa đàm - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Tọa đàm Khoa học "Cùng làm cha mẹ: tiếp cận chăm sóc trẻ mồ côi dựa vào gia đình, cộng đồng và mạng lưới thân tộc" được chia thành 02 phiên với 04 bài tham luận. Ở phiên một, có chủ đề “Chăm sóc trẻ mồ côi: Từ áp lực gia đình đến phúc lợi xã hội”, ThS. Tống Thị Hương, từ Học viện Cán bộ TP.HCM, trình bày tham luận đầu tiên, nghiên cứu về thách thức mà các gia đình phải đối mặt trong việc nuôi dưỡng trẻ em mồ côi, đặc biệt là những gia đình mất đi người thân do đại dịch COVID-19. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người chăm sóc phải đối diện với nhiều khó khăn từ vai trò mới, áp lực tài chính đến vấn đề tinh thần, và vai trò của cộng đồng trong việc hỗ trợ họ vượt qua thử thách.

Ban chủ tọa tại Tọa đàm Khoa học "Cùng làm cha mẹ: tiếp cận chăm sóc trẻ mồ côi dựa vào gia đình, cộng đồng và mạng lưới thân tộc" - Ảnh: LÝ NGUYÊN

ThS. Tống Thị Hương, Học viện Cán bộ TP.HCM, trình bày tham luận “Thách thức trong nuôi dưỡng trẻ em: Nghiên cứu khám phá tại gia đình có người thân mất tại TP.HCM” - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Bài tham luận thứ hai do TS. Nguyễn Minh Nhựt, Phó Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội, Hội đồng Nhân dân TP.HCM, báo cáo về chính sách và phúc lợi xã hội dành cho trẻ em mồ côi tại TP.HCM. Bài tham luận chỉ ra rằng, với những thách thức hiện tại, đặc biệt là việc gia tăng số lượng trẻ em mồ côi sau đại dịch, đòi hỏi cần phải có những giải pháp mới nhằm đảm bảo quyền lợi về sức khỏe, giáo dục và phúc lợi xã hội cho các em. Ông nhấn mạnh, Chính phủ và chính quyền TP. HCM đã có nhiều quyết sách hỗ trợ xã hội nhằm cải thiện cuộc sống cho trẻ mồ côi.

TS. Nguyễn Minh Nhựt, Phó Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội, Hội đồng Nhân dân TP.HCM, báo cáo về hiện trạng chính sách và phúc lợi xã hội dành cho trẻ em mồ côi tại TP.HCM - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Trong phần thảo luận, các đại biểu đã nêu lên nhiều trăn trở về chính sách dành cho trẻ mồ côi, đặc biệt là sự khác biệt trong việc hỗ trợ giữa trẻ mồ côi nói chung và trẻ mồ côi sau đại dịch COVID-19. Một số ý kiến cũng bày tỏ lo ngại về các trường hợp bạo hành trẻ em tại các trung tâm bảo trợ xã hội tư nhân hoặc trong môi trường nuôi dưỡng tại gia đình, đồng thời nhấn mạnh rằng mặc dù đã có chính sách hỗ trợ, nhiều trẻ em vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ, đặc biệt là về sức khỏe tinh thần. 

PGS.TS Phan Thị Yến Tuyết, chuyên gia Nhân học trao đổi tại phần thảo luận phiên 01 - Ảnh: LÝ NGUYÊN

PGS.TS Nguyễn Minh Hoà, chuyên gia Xã hội học, chia sẻ về ưu điểm và hạn chế của các mô hình chăm sóc trẻ mồ côi ở Việt Nam hiện nay tại phần thảo luận phiên 01 - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Ở phiên hai, ThS. Phạm Thị Minh Nguyệt từ tổ chức Planète Enfants & Développement (PE&D) đã chia sẻ về kinh nghiệm thực tiễn trong việc đồng hành cùng các gia đình có trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Bà nhấn mạnh rằng hỗ trợ trẻ em trong môi trường gia đình thay vì trại trẻ mồ côi sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện hơn, giảm thiểu các hậu quả tiêu cực về tinh thần và cảm xúc. Phương pháp đồng hành cùng gia đình mà PE&D áp dụng đã đạt được những thành công trong việc hỗ trợ trẻ em mồ côi tại nhiều địa phương trên thế giới. 

Trong bài tham luận cuối cùng, ThS. Nguyễn Văn Bình của Quỹ Khởi sự Từ Tâm, nêu rõ, dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, trẻ mồ côi và người nuôi dưỡng vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc tiếp cận các hỗ trợ về tinh thần và xã hội. Các hoạt động của Dự án "Cùng làm cha mẹ" đã góp phần cải thiện điều kiện sống của trẻ mồ côi và gia đình thông qua các chương trình tập huấn kỹ năng, nâng cao đời sống tinh thần cho cả trẻ và người nuôi dưỡng. Những kết quả tích cực từ dự án cho thấy sự cần thiết của việc hỗ trợ gia đình trong quá trình chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ mồ côi, đồng thời đưa ra các gợi ý về chính sách để tăng cường phúc lợi cho trẻ em dựa trên nền tảng gia đình.

ThS. Nguyễn Văn Bình, Quỹ Khởi sự Từ Tâm, trình bày tham luận “Cùng làm cha mẹ: Quỹ Khởi sự Từ Tâm đồng hành chăm sóc trẻ em mồ côi dựa trên nền tảng gia đình” - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Kết thúc hai phiên, PGS.TS Lê Thanh Sang, nguyên Viện trưởng Viện KHXH vùng Nam Bộ, chia sẻ, các tham luận đã chỉ ra rằng vẫn có nhiều trẻ em đang gặp phải hoàn cảnh bất hạnh và cần sự quan tâm, cần sự hỗ trợ từ nhiều phía. Dù đã có nhiều tổ chức và cá nhân nỗ lực trong việc chăm sóc và giúp đỡ, nhưng các thách thức như hạn chế về chính sách, nguồn lực, và sự thiếu phối hợp giữa các bên vẫn còn tồn tại. Để đạt được mục tiêu giúp trẻ em phát triển toàn diện, các cá nhân, đơn vị, tổ chức cần có những cách tiếp cận mới trong việc hỗ trợ trẻ em mồ côi, đặc biệt là phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng và các nguồn lực xã hội trong quá trình hỗ trợ. Thầy cũng nhấn mạnh, các ý kiến và đề xuất từ tọa đàm không chỉ góp phần xây dựng chính sách hỗ trợ trẻ mồ côi mà còn đặt nền móng cho các nghiên cứu tiếp theo về gia đình và cộng đồng trong việc chăm sóc và phát triển trẻ em mồ côi tại Việt Nam.

PGS.TS Lê Thanh Sang, nguyên Viện trưởng Viện KHXH vùng Nam Bộ, phát biểu tổng kết tọa đàm - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Các đại biểu và diễn giả chụp ảnh lưu niệm tại buổi tọa đàm - Ảnh: LÝ NGUYÊN

LÝ NGUYÊN - THU THẢO