Hiện thực hóa tinh thần “bình dân học vụ số”: lấy con người làm trung tâm, tri thức làm nền tảng

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”; Kế hoạch số 01-KH/BCĐTW ngày 21/03/2025 của Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số về triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số”; Kế hoạch số 02/KH-BCĐ ngày 15/4/2025 của Ban Chỉ đạo Chương trình hành động 57 của ĐHQG-HCM, sáng ngày 14.05, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã khai mạc lớp bồi dưỡng chuyên đề “Cập nhật kiến thức AI cho viên chức và người lao động năm 2025”. Đây không chỉ là một chương trình đào tạo kỹ năng ứng dụng công nghệ mà còn là bước khởi đầu trong việc hiện thực hóa tinh thần “bình dân học vụ số”. 

“Bình dân học vụ số” – nền tảng mới cho giáo dục trong thời đại số

Phát biểu khai mạc lớp bồi dưỡng, GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Nhà trường, Trưởng Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số, khẳng định, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ vào quy trình quản trị hay giảng dạy, mà là một cuộc đổi mới căn bản về tư duy, phương thức và con người. Trong tiến trình đó, con người giữ vai trò trung tâm, và việc “làm chủ công nghệ” cần được nhìn nhận như một năng lực thiết yếu, không thể gói gọn trong phạm vi của các chuyên gia kỹ thuật.

"Chương trình bồi dưỡng nhằm phổ cập tri thức cơ bản về chuyển đổi số, kỹ năng số cho viên chức và người lao động của Trường, hưởng ứng tinh thần cách mạng: “toàn dân, toàn diện, không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số; mọi người dân đều được trang bị kiến thức, kỹ năng số cần thiết để áp dụng trong cuộc sống hàng ngày nhằm nắm bắt, tận dụng, khai thác, thụ hưởng những thành quả của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mang lại”; Trang bị và nâng cao kiến thức, kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho đội ngũ viên chức và người lao động nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới phương pháp làm việc, giảng dạy và quản trị trong bối cảnh phát triển khoa học – công nghệ và hội nhập quốc tế".

Hiệu trưởng nhấn mạnh, việc phổ cập năng lực số cho toàn thể đội ngũ viên chức và người lao động là một yêu cầu bắt buộc nếu muốn chuyển đổi số diễn ra một cách thực chất. Trong bối cảnh đó, tinh thần “bình dân học vụ số” – phong trào được Tổng Bí thư Tô Lâm phát động, đã được Hiệu trưởng Nhà trường chọn làm định hướng chủ đạo, vừa mang tính biểu trưng, vừa thể hiện quyết tâm chính trị trong triển khai chuyển đổi số tại một cơ sở đào tạo khoa học xã hội nhân văn.

Nếu phong trào “bình dân học vụ” trong quá khứ từng giúp cả một dân tộc thoát khỏi nạn mù chữ, thì trong thời đại mới, tinh thần “bình dân học vụ số” được xem như lời hiệu triệu cho một phong trào phổ cập tri thức công nghệ – không phân biệt chuyên môn, lứa tuổi hay vị trí công tác. Theo GS.TS. Ngô Thị Phương Lan, đây không phải là một khẩu hiệu hình thức, mà là nền tảng để thiết kế các chương trình bồi dưỡng thực tiễn, linh hoạt, vừa sức – nhưng vẫn đủ sâu – để từng viên chức có thể ứng dụng được ngay vào công việc thường ngày.

Chính từ tinh thần ấy, các lớp đào tạo nội bộ không đơn thuần là khóa huấn luyện kỹ năng, mà là hành động cụ thể nhằm thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời xây dựng văn hóa học tập suốt đời và nâng cao năng lực đội ngũ một cách bền vững. Trong đó, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM xác định rõ sứ mệnh: không chạy theo công nghệ, mà kiến tạo một môi trường học thuật – quản trị biết làm chủ công nghệ, lấy con người làm gốc và tri thức làm nền.

GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Nhà trường, Trưởng Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số, khẳng định, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ vào quy trình quản trị hay giảng dạy, mà là một cuộc đổi mới căn bản về tư duy, phương thức và con người - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Ứng dụng AI trong công tác hành chính, quản trị: Không chỉ ứng dụng công nghệ, mà còn là chuyển đổi tư duy

Là một trong những hoạt động mở đầu cho chuỗi triển khai chuyển đổi số, lớp bồi dưỡng chuyên đề “Ứng dụng AI hiệu quả trong công tác hành chính, quản trị” được thiết kế như một mô hình học tập thực tiễn, đặt người học vào trung tâm và công việc thực tế làm điểm khởi phát. Lớp bồi dưỡng do PGS.TS. Nguyễn Thanh Bình, Trưởng bộ môn Ứng dụng Tin học tại Khoa Toán -Tin học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM trực tiếp giảng dạy, thu hút sự tham gia đông đảo của viên chức và người lao động đến từ các phòng, ban, trung tâm của Trường.

PGS.TS. Nguyễn Thanh Bình, Trưởng bộ môn Ứng dụng Tin học tại Khoa Toán -Tin học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM trực tiếp giảng dạy lớp bồi dưỡng chuyên đề “Ứng dụng AI hiệu quả trong công tác hành chính, quản trị” dành cho viên chức và người lao động - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Thay vì đi sâu vào kỹ thuật công nghệ hay thuật ngữ hàn lâm, chương trình lựa chọn cách tiếp cận gần gũi: bắt đầu từ những nghiệp vụ hành chính thường nhật như soạn thảo công văn, viết email, lập kế hoạch, thiết kế slide… để từng bước giới thiệu cách AI có thể hỗ trợ, thay vì thay thế, con người trong công việc. Sự thực hành không nằm ở công cụ, mà ở cách tư duy lại công việc dưới góc nhìn của người làm chủ công nghệ.

Phần lý thuyết nền tảng giúp người học hiểu rõ bản chất của AI, nguyên lý hoạt động, lợi ích và giới hạn, từ đó hình thành góc nhìn khách quan và có trách nhiệm khi đưa AI vào môi trường công vụ. Đặc biệt, kỹ năng viết prompt – phương thức giao tiếp cốt lõi với các công cụ AI, được phân tích theo cấu trúc từng thành phần, với các ví dụ thực tiễn gắn liền với ngữ cảnh của Trường, giúp học viên không chỉ hiểu mà còn có thể tự sáng tạo trong áp dụng.

Đặc biệt, tại lớp học bồi dưỡng, phần thảo luận chuyên sâu về đạo đức, bảo mật và rủi ro khi ứng dụng AI trong môi trường hành chính cũng được thảo luận sôi nổi.  Không chỉ dừng lại ở lý thuyết cảnh báo, phần thảo luận được triển khai sâu sắc với nhiều tình huống thực tế, phản ánh rõ những thách thức mà viên chức có thể gặp phải khi làm việc với các công cụ AI. Các vấn đề như sai lệch thông tin, xử lý dữ liệu nhạy cảm, trách nhiệm cá nhân và giới hạn sử dụng AI trong công vụ được đặt ra nghiêm túc, thu hút sự trao đổi sôi nổi từ các học viên. Qua đó, lớp học không chỉ trang bị công cụ, mà còn hình thành tư duy sử dụng công nghệ một cách cẩn trọng, minh bạch và có trách nhiệm.

Không gian lớp học, do đó, không đơn thuần là nơi tiếp thu kiến thức, mà trở thành diễn đàn chia sẻ – nơi các viên chức và người lao động có thể phản ánh thực trạng công việc, đặt vấn đề và cùng nhau tìm lời giải bằng chính những công cụ mới mà họ đang được tiếp cận. Đó cũng là minh chứng rõ ràng cho tinh thần “bình dân học vụ số” - học cái cần cho công việc, học để thay đổi, học để làm chủ.

Hoạt động bồi dưỡng lần này được tổ chức thành hai lớp, thiết kế riêng biệt theo nhóm đối tượng để đảm bảo tính phù hợp và khả năng ứng dụng thực tiễn. Một lớp dành cho viên chức hành chính và người lao động không chuyên công nghệ, tập trung vào việc khai thác AI nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản trị, vận hành và xử lý nghiệp vụ hành chính. Lớp còn lại dành cho giảng viên khối ngành khoa học xã hội và nhân văn, với nội dung chú trọng vào ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng, nghiên cứu khoa học và đánh giá học thuật. Cách phân tách theo chức năng công việc không chỉ thể hiện tư duy triển khai có chiều sâu, mà còn khẳng định định hướng cá thể hóa việc đào tạo, lấy người học làm trung tâm trong tiến trình chuyển đổi số của Nhà trường.

Lớp bồi dưỡng chuyên đề “Ứng dụng AI hiệu quả trong công tác hành chính, quản trị” thu hút nhiều viên chức, người lao động tham gia - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Với cách tiếp cận thực tiễn, phân tầng rõ ràng theo đối tượng và bám sát định hướng phát triển đội ngũ, hoạt động bồi dưỡng kiến thức AI tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM không chỉ là bước khởi động cho lộ trình chuyển đổi số, mà còn là minh chứng cho một tư duy hành động kiên quyết, lấy con người làm trung tâm. Tinh thần “bình dân học vụ số” khi được cụ thể hóa bằng những chương trình đào tạo sát thực như thế này, đang dần trở thành động lực chuyển hóa nhận thức và năng lực trong từng vị trí công việc tại một trường đại học nhân văn giữa thời đại số.

THU THẢO - LÝ NGUYÊN