Tọa đàm khoa học “Nâng cao hiệu quả đào tạo sau đại học trong thời đại công nghệ số”

Sáng 19.09, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) đã diễn ra buổi Tọa đàm khoa học với chủ đề “Nâng cao hiệu quả đào tạo sau đại học trong thời đại công nghệ số”. Tọa đàm đã thu hút sự tham gia của đông đảo nhà quản lý, giảng viên, học viên và nghiên cứu sinh, mở ra những góc nhìn mới về các định hướng chiến lược và giải pháp cụ thể nhằm hiện đại hóa công tác đào tạo sau đại học.

Mở đầu buổi tọa đàm, TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, khẳng định tầm quan trọng của việc chuyển đổi số trong giáo dục sau đại học. Thầy cho rằng, trong bối cảnh công nghệ phát triển, việc đổi mới và nâng cao chất lượng giảng dạy cùng phương thức quản lý là cần thiết trong việc gia tăng giá trị, uy tín của chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ, từ đó đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của xã hội. 

TS. Lê Hoàng Dũng phát biểu trình bày quan điểm về tầm quan trọng của chuyển đổi số trong giáo dục sau đại học - Ảnh: NHẬT VY

“Những cá nhân tham gia đào tạo sau đại học được xem là nguồn lực quan trọng của đất nước. Hiệu quả đào tạo sau đại học được đánh giá qua trải nghiệm học tập thuận lợi và thành tích tối ưu của người học, cùng với việc người hướng dẫn đạt các mục tiêu nghiên cứu và công bố khoa học” - TS. Lê Hoàng Dũng nhấn mạnh.

Với tham luận “Thúc đẩy thực hiện chuyển đổi số trong quản lý đào tạo sau đại học tại Trường Đại học Mở TP.HCM”, PGS.TS. Lê Thanh Tùng, Trưởng khoa Kinh tế và Quản lý công, Trường Đại học Mở TP.HCM, đã tập trung vào việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào công tác quản lý đào tạo sau đại học. Trong phần trình bày, thầy đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của Trường Đại học Mở trong việc ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu thủ tục hành chính và cải thiện sự hài lòng của người học. Các giải pháp cụ thể bao gồm thiết kế website thân thiện, thường xuyên cập nhật quy định và văn bản hướng dẫn để người học dễ dàng tra cứu. Ngoài ra, Trường Đại học Mở còn xây dựng một fanpage tương tác tích cực với cộng đồng người học, đồng thời sử dụng các phần mềm chuyên biệt như Edusoft để quản lý đào tạo và e-Library để quản lý thư viện. Việc áp dụng những công nghệ này đã giúp giảm thời gian ký duyệt văn bản nhờ tích hợp tính năng ký số và chuyển phần lớn tài liệu từ dạng giấy sang dạng số hóa, tiết kiệm không gian lưu trữ.

PGS.TS. Lê Thanh Tùng (Trường Đại học Mở TP.HCM) chia sẻ các kinh nghiệm và giải pháp ứng dụng công nghệ trong tham luận "Thúc đẩy thực hiện chuyển đổi số trong quản lý đào tạo sau đại học" - Ảnh: NHẬT VY

PGS.TS. Ngô Thị Huyền, Trưởng khoa Thư viện - Thông tin học đã trình bày tham luận về "Hệ sinh thái tri thức số: Định hình chuyển đổi đào tạo sau đại học" với những góc nhìn thực tiễn. Cô nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công cụ công nghệ đơn thuần mà phải được nhìn nhận như một quá trình toàn diện, xây dựng một hệ sinh thái tri thức tích hợp và bền vững. Hệ sinh thái này được cấu thành từ ba yếu tố chính: hạ tầng công nghệ, năng lực số của các cá nhân, và chính sách quản trị tri thức. Tham luận chỉ ra rằng nếu thiếu sự gắn kết giữa ba yếu tố này, các hoạt động số hóa sẽ trở nên rời rạc và khó đạt được hiệu quả lâu dài. Ngoài ra, PGS.TS. Ngô Thị Huyền cũng phân tích một số thách thức còn tồn tại ở Việt Nam, bao gồm sự chênh lệch về hạ tầng, hạn chế về năng lực số của giảng viên và người học, cũng như thiếu một cơ chế thống nhất trong việc chia sẻ dữ liệu khoa học.

PGS.TS. Ngô Thị Huyền đề xuất cách tiếp cận toàn diện bao gồm hạ tầng công nghệ, năng lực số và chính sách quản trị tri thức trong tham luận "Hệ sinh thái tri thức số: Định hình chuyển đổi đào tạo sau đại học" - Ảnh: NHẬT VY

Tham luận của TS. Nguyễn Nữ Nguyệt Anh, Trưởng khoa Xã hội học, đi sâu vào việc “Phát triển năng lực nghiên cứu và công bố quốc tế của học viên sau đại học trong bối cảnh chuyển đổi số”. Bài trình bày nêu bật các cơ hội mà công nghệ mang lại, như việc học viên dễ dàng tiếp cận các cơ sở dữ liệu học thuật quốc tế như Scopus và Web of Science, cùng các kho dữ liệu mở (open data). Việc sử dụng các công cụ số như phần mềm phân tích dữ liệu (SPSS, R, Python) và quản lý tài liệu (Zotero, Mendeley) cũng giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu. Tuy nhiên, tham luận cũng chỉ ra những thách thức đáng chú ý, như việc thiếu các khóa học về kỹ năng số trong chương trình đào tạo, áp lực công bố dẫn đến việc lựa chọn các tạp chí chất lượng thấp, và rủi ro đạo văn khi lạm dụng các công cụ AI.

TS. Nguyễn Nữ Nguyệt Anh với tham luận "Phát triển năng lực nghiên cứu và công bố quốc tế của học viên sau đại học trong bối cảnh chuyển đổi số" đã phân tích các cơ hội từ tài nguyên số hóa và công cụ số - Ảnh: NHẬT VY

Cuối cùng, TS. Nguyễn Thị Hạ Ni, Giảng viên khoa Giáo dục, đã có phần trình bày về "Tư duy lại mô hình hướng dẫn và giám sát nghiên cứu sinh trong đào tạo tiến sĩ tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh". Tham luận này nhấn mạnh rằng mối quan hệ giữa người hướng dẫn và nghiên cứu sinh là yếu tố then chốt quyết định chất lượng đào tạo tiến sĩ. Cô đưa ra những đề xuất về việc chuyên nghiệp hóa vai trò người hướng dẫn bằng cách xây dựng khung năng lực và yêu cầu đào tạo bắt buộc, thay vì chỉ dựa vào học hàm, học vị. Tham luận cũng đề xuất các mô hình hướng dẫn đa dạng hơn, như mô hình đồng hướng dẫn, để phân bổ công việc và tăng cường sự hỗ trợ cho nghiên cứu sinh. Đặc biệt, TS. Nguyễn Thị Hạ Ni cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo liêm chính học thuật, đặc biệt trong kỷ nguyên số, khi các công cụ AI có thể làm gia tăng nguy cơ đạo văn. Từ đó đề xuất việc sử dụng các phần mềm kiểm tra đạo văn và ban hành quy định rõ ràng về việc sử dụng công cụ số trong nghiên cứu.

TS. Nguyễn Thị Hạ Ni trình bày tham luận "Tư duy lại mô hình hướng dẫn và giám sát nghiên cứu sinh trong đào tạo tiến sĩ tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh", tập trung vào việc chuyên nghiệp hóa vai trò người hướng dẫn - Ảnh: NHẬT VY

Trong phần Thảo luận, người tham gia đã nêu ra nhiều vấn đề quan trọng liên quan tới công tác đào tạo sau đại học, đặc biệt là đối với nghiên cứu sinh, như: các giải pháp nhằm nâng cao chuẩn mực đào tạo, chính sách hỗ trợ người học, nâng cao vai trò của người hướng dẫn và cải thiện công tác quản lý, tổ chức. Các đề xuất này sẽ là cơ sở quan trọng để Nhà trường xem xét và triển khai các biện pháp thúc đẩy sự phát triển của hệ thống sau đại học trong thời gian tới.

Các lãnh đạo, giảng viên và nghiên cứu sinh tham dự buổi tọa đàm đóng góp ý kiến - ẢNH: NHẬT VY

Tọa đàm khoa học “Nâng cao hiệu quả đào tạo sau đại học trong thời đại công nghệ số” không chỉ cung cấp những kiến thức chuyên sâu mà còn mở ra những định hướng chiến lược, khẳng định quyết tâm của các đơn vị đào tạo bậc đại học trong việc tiên phong đổi mới, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế trong giáo dục. Từ đó góp phần kiến tạo một thế hệ nghiên cứu sinh chất lượng cao và những giá trị tri thức bền vững cho cộng đồng.

NHẬT VY - MINH THƯ