Khoa Địa lý – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM trân trọng giới thiệu bài báo mới của TS. Hà Thị Minh Phúc, giảng viên Bộ môn Địa lý Môi trường, được đăng trên tạp chí Atmospheric Chemistry and Physics (ACP), một tạp chí quốc tế uy tín có phạm vi ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực khoa học khí quyển (tạp chí xếp hạng Q1 liệt kê trong danh sách WoS, Scopus, Google Scholar..., qua nhiều năm số lượng tác giả là nữ chỉ đạt khoảng 1/3).
Bài báo mang tên “Assessing BC and CO emissions from China using EMeRGe aircraft observations and WRF/CMAQ modelling” là kết quả hợp tác giữa các nhà khoa học Việt Nam, Nhật Bản và châu Âu trong khuôn khổ chiến dịch quan trắc EMeRGe tại Đông Á. Công trình tập trung vào việc đánh giá phát thải carbon đen (BC) và carbon monoxide (CO) từ Trung Quốc bằng cách kết hợp dữ liệu quan sát trực tiếp từ máy bay HALO với mô hình khí quyển – chất lượng không khí WRF/CMAQ.
Thông qua việc đối chiếu giữa số liệu đo được trên máy bay và kết quả mô phỏng, nhóm nghiên cứu xác định mức độ sai lệch của các bộ dữ liệu phát thải (emission inventories) hiện đang được sử dụng rộng rãi. Đây là bước quan trọng nhằm hiểu rõ hơn sự không chắc chắn trong đánh giá phát thải, vốn là một trong những nguyên nhân lớn khiến mô phỏng chất lượng không khí và các đánh giá khí hậu khu vực còn nhiều khác biệt.
Kết quả chính của nghiên cứu cho thấy các bộ dữ liệu hiện hành đã có những sai lệch đáng kể. Cụ thể, phát thải carbon đen ở Trung Quốc bị đánh giá quá cao so với thực tế quan sát; trong khi đó, phát thải CO lại bị đánh giá thấp. Điều này dẫn đến việc mô hình khí quyển có xu hướng dự báo nồng độ BC cao hơn và CO thấp hơn so với các giá trị đo được trên máy bay. Dựa trên phân tích từ nhiều đường bay khác nhau và dưới nhiều điều kiện khí tượng, nhóm nghiên cứu đã ước lượng được mức hiệu chỉnh phù hợp cho từng chất ô nhiễm: kết quả cho thấy lượng phát thải BC từ Trung Quốc đang bị tính cao hơn so với thực tế khoảng 50% nên cần giảm xuống, còn CO lại bị tính thấp 20% nên cần được điều chỉnh tăng lên để phản ánh sát hơn tình trạng phát thải thực tế.
Những hiệu chỉnh này góp phần thu hẹp đáng kể mức bất định trong đánh giá phát thải và cải thiện chất lượng mô phỏng khí quyển, đặc biệt trong các nghiên cứu liên quan đến lan truyền ô nhiễm xuyên biên giới, tác động khí hậu của các chất ô nhiễm vòng đời ngắn, cũng như đánh giá rủi ro môi trường ở khu vực Đông Á. Mô hình sau khi được hiệu chỉnh sẽ tái hiện tốt hơn quan trắc trong nhiều điều kiện khí tượng khác nhau, cho thấy tính khả dụng của phương pháp trong các nghiên cứu tương lai.
Đối với hoạt động đào tạo và nghiên cứu của Khoa Địa lý, bài báo của TS. Hà Thị Minh Phúc là ví dụ tiêu biểu cho hướng tiếp cận khoa học liên ngành hiện đại, kết hợp quan trắc thực nghiệm, mô hình hóa và phân tích dữ liệu lớn. Công trình góp phần thúc đẩy hiểu biết về phát thải khu vực, hỗ trợ xây dựng chính sách môi trường và mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khí quyển – môi trường.
Thông tin xuất bản:
Ha, P. T. M., Kanaya, Y., Yamaji, K., et al. (2025). Assessing BC and CO emissions from China using EMeRGe aircraft observations and WRF/CMAQ modelling. Atmospheric Chemistry and Physics, 25, 13429–13452.
DOI: https://doi.org/10.5194/acp-25-13429-2025
HP
