“Trót mê văn hoá Việt Nam, và chọn nghiên cứu so sánh Nho giáo Việt Nam - Trung Hoa”: Nữ nghiên cứu sinh người Trung Quốc Trương Linh (Zhang Linh) bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp trường

Chiều ngày 25/11/2025, tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP.HCM, NCS. Zhang Linh (Trương Linh) đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp Trường với đề tài “Nghiên cứu so sánh ứng xử với Nho giáo của trí thức Việt Nam và Trung Quốc giai đoạn đầu thế kỷ XX”. Buổi bảo vệ diễn ra trang trọng, thu hút sự tham dự của nhiều giảng viên, nghiên cứu sinh và các đồng nghiệp của NCS.

NCS Zhang Linh nhận hoa chúc mừng của BCN Khoa Văn hóa học

Hội đồng đã đánh giá cao luận án của NCS Zhang Linh, và có những nhận xét xác đáng về năng lực nghiên cứu, chất lượng.

Đề tài học thuật giàu chiều sâu và mang tính thách thức cao

Trong phần trình bày, NCS. Zhang Linh nhấn mạnh Nho giáo là hệ tư tưởng có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống chính trị, xã hội và văn hoá của hai quốc gia: Trung Quốc là nơi sản sinh ra học thuyết, và Việt Nam là nơi tiếp thu và biến đổi Nho giáo qua nhiều thế kỷ. Không chỉ tạo dựng hệ thống đạo đức và các thiết chế văn hóa truyền thống, Nho giáo còn góp phần định hình bản sắc dân tộc, mô hình tư duy và cấu trúc xã hội của mỗi nước.

Giai đoạn cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX được xác định là thời điểm bản lề khi cả Việt Nam và Trung Quốc cùng trải qua nhiều biến động, Trung Quốc đối diện với áp lực từ nội loạn và các cường quốc phương Tây, thì Việt Nam bị đặt dưới ách cai trị của thực dân Pháp.

Trước những thách thức của quá trình hiện đại hoá, tầng lớp trí thức, gồm cả cựu Nho và tân Tây học buộc phải lựa chọn cách ứng xử với di sản Nho giáo, như duy trì, cải cách hay đoạn tuyệt để hướng tới mô hình phương Tây. Việc đối chiếu cách người trí thức của hai nước phản ứng cùng trước một biến động lịch sử giúp NCS soi chiếu quá trình chuyển đổi tư tưởng, sự hình thành bản sắc dân tộc và những mô hình tiếp biến văn hoá trong bối cảnh giao thoa Đông – Tây.

Từ góc nhìn hiện đại, nghiên cứu của  Zhang Linh cũng gợi mở nhiều câu hỏi, như Làm sao vừa hiện đại hóa vừa bảo tồn truyền thống? Ứng xử thế nào với di sản tư tưởng cổ điển để tránh hai thái cực bài xích hoặc tôn thờ một chiều? Bài học quá khứ có thể soi chiếu ra sao trước các vấn đề đương đại như khủng hoảng bản sắc, toàn cầu hóa văn hoá hay sự nổi lên của trí tuệ nhân tạo?

Cách tiếp cận so sánh xuyên quốc gia – điểm sáng của luận án

Hội đồng đã đánh giá cao việc NCS áp dụng phương pháp so sánh xuyên văn hoá. Đây là hướng nghiên cứu khó, đòi hỏi sự am hiểu ngôn ngữ, tư tưởng và bối cảnh lịch sử của cả hai nước. Trong khi phần lớn các công trình về Nho giáo thường khảo sát trong phạm vi một quốc gia, luận án đặt Việt Nam và Trung Quốc trong cùng khung thời gian để nhận diện tương đồng văn hoá Nho giáo; phân tích những dị biệt trong lựa chọn tư tưởng của trí thức mỗi nước; mở rộng hướng tiếp cận liên ngành cho ngành Văn hoá học, Đông phương học và khoa học xã hội nói chung.

NCS Zhang Linh (bìa phải) - chụp hình lưu niệm với phản biện hội đồng

Hội đồng nhận xét luận án có tính mới, chặt chẽ, đặc biệt đáng trân trọng khi được thực hiện bởi một NCS người Trung Quốc nhưng dành nhiều tâm huyết cho văn hoá Việt Nam.

Hành trình nghiên cứu 6 năm: bền bỉ và nghiêm túc

Trước khi theo học chương trình tiến sĩ Văn hóa học, Zhang Linh đã hoàn thành chương trình thạc sĩ liên kết tại Việt Nam. Cô chia sẻ rằng vì “trót mê văn hoá Việt Nam”, nên quyết định tiếp tục nghiên cứu sâu, dù biết căng thẳng và khó khăn khi lựa chọn một đề tài so sánh Việt Nam – Trung Hoa.

Trong 6 năm thực hiện luận án, NCS. Zhang Linh đã công bố hơn 6 bài viết trên các tạp chí chuyên ngành, hội thảo quốc tế, cho thấy sự nỗ lực, tinh thần cầu thị và khả năng làm việc độc lập.

Sự ghi nhận từ Hội đồng và người hướng dẫn

Hội đồng chấm luận án đánh giá cao chất lượng nghiên cứu, đồng thời yêu cầu bổ sung một số chỉnh sửa về thuật ngữ chuyên môn để hoàn thiện văn bản chính thức. PGS.TS. Lê Quang Trường, người hướng dẫn khoa học đã nhận xét rằng, Zhang Linh là nghiên cứu sinh có tinh thần học thuật nghiêm túc, luôn học hỏi và tiến bộ rõ rệt, đặc biệt là việc có nhiều công bố khoa học trước khi bảo vệ. TS. Nguyễn Văn Hiệu, người đồng hướng dẫn cũng đánh giá cao năng lực ngôn ngữ, sự hiểu biết về văn hoá Việt Nam và khả năng xử lý tư liệu của NCS.

PGS.TS. Lê Quang Trường thay mặt tập thể hướng dẫn, gửi tặng hoa cho NCS Zhang Linh

Đại diện Khoa Văn hóa học, TS. Nguyễn Thanh Phong, Thư ký Hội đồng đã trao hoa chúc mừng và gửi lời chúc từ Khoa, và bày tỏ mong muốn NCS. Zhang Linh sẽ trở thành cầu nối văn hoá tích cực giữa Việt Nam và Trung Quốc trong tương lai.

PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH. KHXH&NV, ĐHQG-HCM, Phản biện 2 đã gửi lời chúc mừng và ghi nhận sự tính khoa học của luận án mà NCS, Zhang Ling đã thực hiện, đồng thời hy vọng sau khi trở về đơn vị công tác (Viện HLKHXH Vân Nam – Trung Quốc), Zhang Ling vẫn dành thời gian nghiên cứu mở rộng về mối quan hệ Việt Nam – Trung Quốc.

Niềm vui sau buổi bảo vệ

Kết thúc buổi bảo vệ, Zhang Linh nhận được nhiều lời chúc mừng từ bạn bè cùng nghiên cứu sinh các khóa và những người bạn đồng hương Trung Quốc đang học tập và làm việc tại Việt Nam. Những bó hoa và lời chúc thể hiện sự tự hào dành cho hành trình học thuật kiên trì của cô.

Tập thể Khoa Văn hoá học hân hạnh gửi lời chúc mừng đến tân Tiến sĩ Zhang Linh, đồng thời ghi nhận những đóng góp học thuật ý nghĩa của cô. Thành công của cô hôm nay không chỉ là kết quả của nỗ lực cá nhân mà còn cầu nối cho sự giao lưu văn hoá giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Tin – ảnh: Việt Thành, Quang Linh