Từ nghiên cứu liên ngành đến chính sách gia đình: Góc nhìn học thuật tại Hội thảo khoa học về gia đình hạnh phúc TP.HCM

 

TP. Hồ Chí Minh. Ngày 30/12/2025, tại trụ sở Hội đồng nhân dân TP.HCM, Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao và Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQG-HCM tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Nâng cao hiệu quả thực hiện Bộ tiêu chí xây dựng gia đình hạnh phúc tại Thành phố Hồ Chí Minh”.

Chủ tọa đoàn điều hành hội thảo

Hội thảo thu hút sự tham dự của gần 150 đại biểu là lãnh đạo Thành phố; đại diện các sở, ban, ngành, đoàn thể; các giáo sư, nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý trong các lĩnh vực văn hóa học, xã hội học, tâm lý học, gia đình và phát triển con người; cùng đại diện chính quyền cơ sở và các gia đình tiêu biểu trên địa bàn Thành phố.

Hội thảo được tổ chức nhằm tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án “Nghiên cứu xây dựng tiêu chí đánh giá gia đình hạnh phúc giai đoạn 2021–2030” và Kế hoạch thực hiện Bộ tiêu chí gia đình hạnh phúc giai đoạn 2025–2026 của Thành phố. Trong định hướng phát triển toàn diện con người, xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình, gia đình hạnh phúc được xác định là nền tảng quan trọng, gắn liền với mục tiêu xây dựng “Thành phố Hạnh phúc”.

GS.TS. Ngô Thị Phương Lan – Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, phát biểu tổng kết hội thảo

Tiên phong xây dựng Bộ tiêu chí gia đình hạnh phúc

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Huỳnh Thanh Nhân – Phó Chủ tịch HĐND TP.HCM cho biết, năm 2021, UBND Thành phố đã phê duyệt Đề án xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá gia đình hạnh phúc với 05 tiêu chí cốt lõi gồm ứng xử trong gia đình; điều kiện vật chất; điều kiện tinh thần; giáo dục; y tế và chăm sóc sức khỏe. TP.HCM là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai Bộ tiêu chí này, thể hiện tư duy đổi mới trong quản lý xã hội và phát triển con người.

Sau gần 5 năm triển khai, Bộ tiêu chí từng bước đi vào đời sống, góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy những thay đổi tích cực trong hành vi, lối sống và mối quan hệ gia đình – cộng đồng. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội đô thị biến đổi nhanh, việc triển khai Bộ tiêu chí cũng bộc lộ những hạn chế nhất định, đặc biệt là sự thiếu hụt các công cụ đo lường định lượng khoa học và các cách tiếp cận phù hợp với sự đa dạng ngày càng gia tăng của các mô hình gia đình.

Góc nhìn học thuật và tiếp cận liên ngành trong đo lường hạnh phúc gia đình

Tại Hội thảo, Ban Tổ chức mời trình bày 05 tham luận chuyên sâu, tập trung vào các nhóm nội dung:
(1) nhất quán chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng gia đình hạnh phúc;
(2) cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành hệ thống chỉ số đo lường Bộ tiêu chí;
(3) kinh nghiệm quốc tế và khả năng vận dụng vào thực tiễn Việt Nam;
(4) đo lường văn hóa gia đình trong bối cảnh hội nhập;
(5) đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện Bộ tiêu chí tại Thành phố Hồ Chí Minh.

TS. Nguyễn Minh Nhựt - Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố trình bày tham luận
 

Nhiều tham luận và ý kiến thảo luận đã chỉ ra những thách thức nổi bật như quy mô hộ gia đình thu nhỏ, mức sinh thấp, kết hôn muộn, tỷ lệ ly hôn gia tăng, sự đa dạng văn hóa do nhập cư và tác động mạnh mẽ của công nghệ số. Các đại biểu thống nhất cho rằng, việc hoàn thiện Bộ tiêu chí gia đình hạnh phúc cần được tiếp cận theo hướng khoa học, đo lường được, chuẩn hóa công cụ đánh giá, ứng dụng công nghệ số, đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa các giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam và các giá trị tiến bộ của xã hội hiện đại.
Từ “đếm tiêu chí” đến kiến tạo chính sách gia đình

Đóng góp ý kiến tại Hội thảo, PGS.TS. Đỗ Ngọc Anh – Nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Văn hoá TP.HCM nhấn mạnh vai trò của Bộ tiêu chí như một công cụ không chỉ để đánh giá khách quan mức độ hạnh phúc gia đình, mà còn có ý nghĩa định hướng hành vi, giúp các thành viên cùng điều chỉnh và rèn luyện trong đời sống chung.

PGS.TS. Phan Anh Tú - Trưởng khoa  - Khoa Văn hóa học - Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM trình bày tham luận

TS. Trương Thị Lam Hà  - P. Trưởng khoa  - Khoa Văn hóa học - Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM phát biểu.

 

Trong khi đó, PGS.TS. Phan Anh Tú – Trưởng khoa Văn hoá học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM cho rằng, Bộ tiêu chí cần được xây dựng theo hướng tinh gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện và gắn với công tác tuyên truyền, giáo dục, đặc biệt trong nhà trường; đồng thời cần có đội ngũ cán bộ đủ năng lực và sự hỗ trợ của công nghệ trong theo dõi, đánh giá.

Phát biểu tại Hội thảo, GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm – Giảng viên cao cấp Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM đề xuất chuyển trọng tâm từ việc “đếm tiêu chí” sang xây dựng chính sách và phát triển hệ sinh thái dịch vụ, phúc lợi xã hội, tạo điều kiện để mỗi gia đình chủ động kiến tạo hạnh phúc phù hợp với hoàn cảnh và lựa chọn riêng.

GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm - Giảng viên cao cấp K.VHH phát biểu ý kiến

PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân  - Viện trưởng  Viện NCKHXH&NV, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM phát biểu tại hội thảo.

Hội thảo cũng ghi nhận ý kiến tổng kết của GS.TS. Ngô Thị Phương Lan – Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, đặc biệt nhấn mạnh giá trị khoa học và thực tiễn của các tham luận, ý kiến phản biện được trình bày tại Hội thảo.
 

Vai trò của Trường ĐH KHXH&NV trong tư vấn chính sách

Bên cạnh các tham luận trình bày trực tiếp, Ban Tổ chức đã tiếp nhận 73 bài viết toàn văn, phản ánh sự đa dạng của các tiếp cận nghiên cứu liên ngành cũng như thực tiễn triển khai Bộ tiêu chí tại cơ sở. Thông qua việc đồng tổ chức và tham gia chuyên môn tại Hội thảo, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM đã đóng góp nhiều luận cứ khoa học, góc nhìn học thuật và khuyến nghị thực tiễn nhằm hoàn thiện Bộ tiêu chí gia đình hạnh phúc, phục vụ công tác hoạch định chính sách và phát triển con người tại TP.HCM trong bối cảnh đô thị đặc thù.

Kết quả Hội thảo là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để các cơ quan chức năng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả thực hiện Bộ tiêu chí xây dựng gia đình hạnh phúc; qua đó góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững – nền tảng của cộng đồng văn minh và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng TP.HCM trở thành “Thành phố Hạnh phúc” trong giai đoạn phát triển mới.

Đoàn giảng viên - nghiên cứu viên Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM chụp hình lưu niệm tại hội thảo

 

Tin: Việt Thành
Ảnh: Tuấn Vũ