Trong kho tàng tri thức nhân loại, khoa học cơ bản luôn giữ vị trí nền tảng, nơi con người không chỉ tích lũy tri thức về thế giới, mà còn từng bước kiến tạo, giải thích và định hướng hành động của mình. Khoa học cơ bản không chỉ là điểm khởi đầu của khoa học ứng dụng, mà còn là không gian của tư duy khoa học, nơi những câu hỏi căn bản về tự nhiên, xã hội và con người.
Trên cơ sở nhận thức ấy, chiều ngày 19/12/2025, tại Trường Đại học Đà Lạt, Hội thảo quốc gia với chủ đề “Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển khoa học cơ bản trong kỷ nguyên phồn vinh, thịnh vượng của dân tộc” đã được tổ chức với sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, nhà quản lý và đại diện nhiều cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên cả nước. Hội thảo là diễn đàn học thuật quan trọng nhằm đối thoại, phản tư và làm rõ những vấn đề cốt lõi của khoa học cơ bản trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.
Các tham luận trình bày tại Hội thảo đã tiếp cận vấn đề khoa học cơ bản từ nhiều bình diện khác nhau. Một mặt, các nhà khoa học tập trung phân tích mô hình đào tạo và nghiên cứu theo định hướng đại học nghiên cứu, trong đó khoa học xã hội và nhân văn giữ vai trò đặc biệt trong việc hình thành năng lực tư duy phản biện, tư duy khái quát và ý thức phản tỉnh của người học. Mặt khác, các tham luận về khoa học tự nhiên nhấn mạnh yêu cầu củng cố tri thức nền tảng như điều kiện tất yếu để khoa học ứng dụng và công nghệ có thể phát triển một cách bền vững và có chiều sâu.
Đáng chú ý, nhiều tham luận đã gợi mở cách nhìn khoa học cơ bản không chỉ như một lĩnh vực tri thức chuyên biệt, gắn với lý tưởng khai phóng và khát vọng tự cường của dân tộc. Từ góc nhìn này, đầu tư cho khoa học cơ bản chính là đầu tư cho năng lực lý giải thế giới bằng lý tính, cho khả năng đặt câu hỏi đúng trước khi tìm kiếm lời giải nhanh và cho sự hình thành những chủ thể khoa học có bản lĩnh trí tuệ.
Phần trao đổi và thảo luận học thuật của hội thảo diễn ra trong không khí đối thoại cởi mở, tập trung vào các vấn đề mang tính nền tảng như: cơ chế, chính sách phát triển khoa học cơ bản trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; mối quan hệ giữa khoa học cơ bản với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giáo dục khai phóng. Có thể nhận thấy rằng, Hội thảo không chỉ dừng lại ở việc trao đổi các vấn đề chuyên môn, mà còn hàm chứa chiều sâu về con đường phát triển của nền khoa học nước nhà. Đặc biệt, về phía Khoa Triết học, Khoa cũng đại diện trường trình bày tham luận tại Hội thảo.
Phần trao đổi và thảo luận học thuật diễn ra sôi nổi, tập trung vào các vấn đề then chốt như: cơ chế, chính sách đầu tư cho khoa học cơ bản; vai trò của Nhà nước trong việc kiến tạo không gian học thuật lành mạnh; cũng như mối quan hệ biện chứng giữa khoa học cơ bản, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Những chia sẻ về chính sách tài trợ nghiên cứu, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, đã góp phần làm rõ hơn điều kiện để khoa học cơ bản có thể phát triển đúng với bản chất lâu dài và bền vững của nó.
Có thể nhận thấy, hội thảo không chỉ dừng lại ở việc trao đổi các giải pháp kỹ thuật hay cơ chế quản lý, mà còn gợi mở những suy tư mang tính triết luận về con đường phát triển của nền khoa học nước nhà. Trong bối cảnh đó, việc đầu tư cho khoa học cơ bản được nhìn nhận như một lựa chọn chiến lược, thể hiện niềm tin vào sức mạnh của tri thức nền tảng và vào khả năng tự định hướng của con người bằng lý tính khoa học. Hội thảo khép lại, nhưng những vấn đề được đặt ra vẫn tiếp tục vang vọng như những câu hỏi mang tính gợi mở, những câu hỏi ấy chính là một phần của hành trình xây dựng nền khoa học Việt Nam phát triển, nhân văn và bền vững, hướng tới mục tiêu phồn vinh và thịnh vượng của dân tộc.
Bài viết liên quan
