Buổi giao lưu nhà văn người Áo Altmann

ĐỐI THOẠI CÙNG NHÀ VĂN PETER SIMON ALTMANN VỚI TÁC PHẨM “DAS ANDERE”: CUỘC VIỄN DU ĐI TÌM “CÁI KHÁC” GIỮA ĐỜI THỰC VÀ TRANG VĂN

Ngày 16/5/2026, không gian cơ sở Sài Gòn của Trường ĐH KHXH&NV đã trở thành nơi gặp gỡ đầy chất triết học và suy tưởng giữa thầy cô giáo và các bạn sinh viên ngành Ngôn ngữ Đức cùng với nhà văn người Áo Peter Simon Altmann nhân dịp ông giới thiệu tác phẩm “Das Andere” (Cái Khác). Trong hơn hai tiếng đồng hồ, nhà văn đã mở cánh cửa bước vào thế giới quan độc đáo của mình: Đó là nơi ngôn ngữ, những chuyến du hành và những khoảng lặng cuộc đời đan cài vào nhau, trở thành những sợi tơ để ông dệt nên các tác phẩm văn chương của đời mình.

 

Ngôn ngữ và những chiều kích văn hóa mới

Mở đầu buổi giao lưu, Peter Simon Altmann gây ấn tượng mạnh khi chia sẻ ông có thể sử dụng tới 4-5 ngôn ngữ. Đối với ông, học một ngôn ngữ mới không thuần túy là tiếp thu công cụ giao tiếp, mà là mở ra một nền văn hóa mới. Tác giả đặc biệt bị thu hút bởi tiếng Hàn và tiếng Nhật - những ngôn ngữ nằm hoàn toàn ngoài vùng an toàn văn hóa phương Tây của ông. Ông nhận định, việc học ngôn ngữ giúp đầu óc phát triển linh hoạt hơn, nhất là với một nhà văn thì luôn cần sự uyển chuyển trong tư duy ngôn từ. Thú vị hơn, ông nhận ra các ngôn ngữ như tiếng Việt, tiếng Hàn, tiếng Nhật đều có sự thừa hưởng, giao thoa từ chữ Hán (tiếng Trung). Hiện tại, nhà văn vẫn đang ấp ủ dự định học thêm tiếng Pháp. Sự kết nối với tiếng Pháp và tầm ảnh hưởng của văn hóa Pháp tại Việt Nam cũng chính là một trong những lý do ông lựa chọn dấn thân và tổ chức buổi đọc sách tại đây.

Giải mã “Das Andere”: Khi triết học viễn xứ soi bóng văn chương

Khi được hỏi về tựa đề tác phẩm, Peter Simon Altmann đã có những chia sẻ sâu sắc về mặt ngôn từ. Ông lựa chọn “Das Andere” chứ không phải “Das Fremde” (Cái xa lạ) vì cho rằng “Das Andere” mang một vẻ đẹp triết học đặc trưng của tiếng Đức mà khi dịch sang tiếng Anh là "The Other", nó vô tình bị giảm bớt sắc thái.

Góc nhìn triết học của nhà văn còn được thể hiện rõ nét khi ông so sánh hai biểu tượng văn hóa: Nếu ở châu Âu, mặt trời (Sonne) là biểu tượng của nhận thức, thì ở châu Á, mặt trăng (Mond) lại mang dáng dấp của sự suy tư. Đồng thời, qua việc gợi mở đến tư tưởng của triết gia Emmanuel Levinas về triết học vị tha và bản thể luận về "Cái Khác", chính việc đọc và kết hợp những trải nghiệm viễn xứ đã giúp ông làm dày thêm các tầng ý nghĩa cho tác phẩm.

Trải nghiệm Thượng Hải và hạt nhân câu chuyện

Tại buổi giao lưu, nhà văn đã đọc một phân đoạn đặc biệt về nhân vật chính Jakob. Đó là câu chuyện về một người đàn ông muốn thay đổi số phận, hướng tầm mắt về Trung Quốc để đi tìm "Cái Khác". Jakob vốn là một doanh nhân giàu có, nhưng anh không muốn cuộc đời mình mãi mãi bị đóng khung và dừng lại ở những con số khô khan; vì vậy, anh đã chọn Thượng Hải làm điểm đến cho hành trình của mình. Sự xuất hiện của tòa tháp Shanghai Tower trên bìa sách không đơn thuần là một cảnh quan địa lý, mà là một chỉ dấu nghệ thuật đầy ám ảnh về hành trình đi tìm ý nghĩa cuộc sống của nhân vật.

Bật mí về cách đặt tên nhân vật, Altmann cho biết cái tên Jakob Waltz được lấy cảm hứng từ chính những người họ hàng, tổ tiên của ông. Trong lịch sử gia đình tác giả, người chú Jakob đời thực từng rời bỏ gia đình để sang Mỹ tìm vàng. Nhưng trong tác phẩm, hành trình đi xa của nhân vật Jakob không phải là cuộc tìm vàng về mặt vật chất, mà là cuộc tìm kiếm về mặt tinh thần. Chi tiết Jakob muốn bán đi ngôi nhà kỷ niệm được xây dựng từ chính suy nghĩ của nhân vật: anh tin rằng ngôi nhà là sợi dây kết nối cuối cùng với cuộc đời cũ, muốn bước đi thì phải buông bỏ.

Điểm chạm giữa tác giả và nhân vật

Peter Simon Altmann thừa nhận có những đoạn nhân vật suy nghĩ về cuộc đời, đặc biệt là khi ngồi ngắm nhìn thiên nhiên, mang đậm dấu ấn tư duy Đạo giáo (mối quan hệ giữa con người và tự nhiên). Giữa tác phẩm, có một phân đoạn Jakob cô độc một mình trong vườn: anh phân vân không biết có nên quay về Áo để thừa kế, giữ khách sạn lại như dấu ấn cuối cùng của gia đình hay bán đi vì bản thân cũng không ở đó. Tác giả hóm hỉnh chia sẻ, chi tiết này được truyền cảm hứng từ chính bối cảnh của cuộc đời mình.

Nhà văn gửi gắm những thông điệp sống đầy tính buông bỏ và tự do qua các câu nói mang tính suy niệm: "Du musst das nicht können können" (Bạn không cần phải lúc nào cũng phải tỏ ra giỏi giang, thấu suốt mọi điều) hay triết lý về sự ẩn danh "Man soll nicht jemand sein, man soll niemand sein" (Sống vô danh để tìm lại bản ngã), gợi nhắc đến tiểu sử của Đức Phật (Buddha) - người cũng xuất thân từ một gia đình giàu có nhưng từ bỏ tất cả để đi tìm Đại đạo (Daoismus).

5 năm thai nghén và những dự án tương lai

Để hoàn thành “Das Andere”, Altmann đã mất khoảng 5 năm. Ông nhen nhóm những trang viết đầu tiên vào năm 2017 khi đang ở một trại sáng tác kéo dài 3 tháng tại Thượng Hải. Đối với ông, mỗi tác phẩm là một kết cấu nghệ thuật riêng biệt chứ không có bất kỳ công thức cố định nào.

Bàn về xung lực sáng tác, Peter Simon Altmann xúc động hồi tưởng những cuộc gặp gỡ với các đồng nghiệp bên tách cà phê đời thường. Đó là câu chuyện về một nhà văn dù mang bạo bệnh, hôn nhân đổ vỡ, vẫn chọn dấn thân đến những vùng đất Đông Âu để chăm sóc, nấu ăn cho 3.000 đứa trẻ khuyết tật ở Romania. Việc họ làm hoàn toàn vô vụ lợi, tất cả chỉ được dẫn dắt bởi tình yêu cuộc sống thuần túy. Đối với Altmann, đó chính là nguồn cảm hứng lớn lao và chân thực nhất, thứ cứu rỗi và định hình nên giá trị nhân văn trong các tác phẩm của ông.

Hiện tại, trong chuyến công tác 2 tuần khắp Việt Nam, Peter Simon Altmann bày tỏ sự yêu thích đặc biệt dành cho TP. Hồ Chí Minh và mong muốn sẽ sớm trở lại nơi đây. Ông cũng tiết lộ mình đang bắt tay vào 3 dự án mới, trong đó có một tác phẩm được đặt tên theo tiếng Latinh là Vademecum (Tiếng Đức: Geh mit mir! - Hãy đi cùng tôi) - tác phẩm này sẽ lại về những câu chuyện và chiêm nghiệm cuộc đời của chính tác giả.

Buổi giao lưu khép lại trong không gian ấm cúng, để lại nhiều dư âm trong lòng các thầy cô giáo và bạn sinh viên của ngành Ngôn ngữ Đức về một tinh thần xê dịch không ngừng nghỉ để thấu suốt bản ngã và “Cái Khác” trong mỗi con người.