Giao lưu học thuật quốc tế: góc nhìn Hàn Quốc, Trung Quốc về quản trị đa văn hóa và quan hệ tộc người ở châu Á

Sáng ngày 08 tháng 8 năm 2026, Khoa Đông phương học đã tổ chức buổi sinh hoạt khoa học quốc tế với chủ đề: “Đa dạng dân tộc, xung đột và đa văn hóa ở Hàn Quốc đương đại: Góc nhìn từ châu Á” (Ethnic Diversity, Conflict, and Multiculturalism in Contemporary Korea: Perspectives from Asia). Chương trình nằm trong khuôn khổ học phần “Xung đột tộc người trong các xã hội châu Á”.

Chương trình do PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân, Trưởng Khoa Đông phương học, chủ trì, với sự tham gia trao đổi chuyên môn của TS. Dương Hiền Hạnh, các học giả đến từ Hàn Quốc và Trung Quốc cùng các học viên cao học ngành Châu Á học, Khoa Đông phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM. Đây là hoạt động học thuật góp phần đưa những vấn đề thực tiễn của khu vực vào lớp học, tạo điều kiện để học viên tiếp cận trực tiếp với các học giả quốc tế và mở rộng cách nhìn so sánh về quản trị đa văn hóa, quan hệ tộc người và những biến đổi xã hội đang diễn ra tại châu Á.

Góc nhìn từ Hàn Quốc: Đa văn hóa và những chuyển biến trong quan hệ tộc người

Mở đầu chương trình, GS. Yun Hyang Hee, nghiên cứu viên liên kết tại Viện Nghiên cứu Chungnam, học giả có nền tảng chuyên môn liên ngành với hai bằng Tiến sĩ về Nghiên cứu Đa văn hóa Quốc tế tại Đại học Dongguk và Giáo dục Tiếng Hàn tại Đại học Mokwon, trình bày chuyên đề “Multiculturalism and Ethnic Relations in Contemporary Korea”.

Từ những nghiên cứu và quan sát thực tiễn tại Hàn Quốc, GS. Yun Hyang Hee phân tích những chuyển biến đáng chú ý của xã hội Hàn Quốc trong bối cảnh gia tăng di cư và đa dạng văn hóa. Những thay đổi về cấu trúc dân số và thành phần xã hội đang đặt ra nhiều vấn đề mới liên quan đến hội nhập, giáo dục, bản sắc, sự thích nghi văn hóa và quan hệ giữa các nhóm xã hội.

Phần trình bày giúp học viên nhận diện Hàn Quốc không chỉ từ hình ảnh của một xã hội tương đối đồng nhất về văn hóa trong lịch sử, mà còn như một trường hợp nghiên cứu đáng chú ý về quá trình chuyển đổi sang một xã hội ngày càng đa dạng. Qua đó, người học có thêm cơ sở để suy nghĩ về mối quan hệ giữa biến đổi nhân khẩu học, chính sách xã hội, giáo dục đa văn hóa và quản trị sự khác biệt.

Góc nhìn từ Trung Quốc: Chính sách, thực tiễn và thách thức trong quản trị đa văn hóa

Tiếp nối chương trình, TS. Hou Zhe, Trợ lý Giáo sư tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc (SASS), từng là giảng viên thỉnh giảng tại Viện Harvard-Yenching, trình bày chuyên đề “Multicultural Governance in Contemporary China: Policies, Practices, and Challenges”.

Từ trường hợp Trung Quốc – một quốc gia có quy mô dân số lớn và sự đa dạng về tộc người, văn hóa và không gian xã hội – TS. Hou Zhe tập trung phân tích các cách tiếp cận trong hoạch định chính sách, thực tiễn quản trị đa văn hóa cũng như những thách thức đặt ra trong bối cảnh xã hội đương đại.

Bài trình bày cung cấp thêm một trường hợp so sánh quan trọng để học viên xem xét mối quan hệ giữa đa dạng văn hóa – chính sách nhà nước – quản trị xã hội – quan hệ tộc người. Qua đó, học viên có điều kiện nhìn nhận quản trị đa văn hóa không chỉ là câu chuyện về sự tồn tại của nhiều nhóm văn hóa trong cùng một xã hội, mà còn liên quan trực tiếp đến cơ chế quản trị, khả năng dung hòa khác biệt và việc duy trì sự gắn kết xã hội.

Từ hai trường hợp quốc gia đến cách tiếp cận so sánh về châu Á

Một trong những giá trị nổi bật của chương trình là việc đặt hai trường hợp Hàn Quốc và Trung Quốc trong cùng một không gian đối thoại học thuật. Những khác biệt về lịch sử, quy mô dân số, cấu trúc xã hội và chính sách tạo điều kiện để học viên nhận diện tính đa dạng của các mô hình và cách thức quản trị đa văn hóa tại châu Á.

Phần trao đổi càng trở nên sinh động với những ý kiến chuyên môn của TS. Dương Hiền Hạnh và các câu hỏi trực tiếp từ học viên dành cho hai học giả quốc tế. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức theo hình thức bài giảng, học viên được đặt vấn đề, trao đổi và đối chiếu giữa lý thuyết với những trường hợp thực tiễn cụ thể.

Thông qua đối thoại trực tiếp với các chuyên gia, học viên có cơ hội củng cố tư duy phản biện và vận dụng những cách tiếp cận liên ngành để phân tích các vấn đề về bản sắc, tộc người, đa văn hóa, hội nhập xã hội và chính sách công. Đây cũng là cơ hội để người học nhận thức rõ hơn rằng các vấn đề về tộc người cần được xem xét trong những bối cảnh lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội cụ thể, thay vì được giải thích bằng một nguyên nhân đơn nhất.

Đa dạng và khác biệt không tất yếu dẫn đến xung đột

Kết luận buổi giao lưu, PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân đánh giá cao những chia sẻ của hai học giả quốc tế, đặc biệt là việc mang đến cho học viên hai trường hợp có giá trị so sánh về những biến đổi của xã hội đa văn hóa và thực tiễn quản trị quan hệ tộc người tại châu Á.

Từ các nội dung trao đổi, PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân nhấn mạnh một nhận thức quan trọng đối với học phần: đa dạng và khác biệt không tất yếu dẫn đến xung đột; vấn đề cốt lõi nằm ở cách xã hội nhận diện, điều tiết và quản trị sự khác biệt. Chính sách phù hợp, giáo dục, đối thoại, sự công nhận lẫn nhau và những cơ chế bảo đảm sự tham gia của các nhóm xã hội có ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển hóa sự đa dạng thành nguồn lực cho phát triển thay vì trở thành nguyên nhân của chia rẽ.

PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân cũng đề nghị học viên không dừng lại ở việc ghi nhận những đặc điểm riêng của từng quốc gia, mà cần đặt các trường hợp Hàn Quốc và Trung Quốc trong cách tiếp cận so sánh, vận dụng các lý thuyết đã học để lý giải vì sao cùng tồn tại sự đa dạng nhưng mỗi xã hội lại có những cách thức quản trị và những vấn đề đặt ra khác nhau.

Từ đó, học viên cần tiếp tục đặt câu hỏi: Điều gì khiến sự khác biệt trở thành nguồn lực cho xã hội và trong những điều kiện nào sự khác biệt có thể chuyển hóa thành xung đột? Nhà nước, pháp luật, giáo dục, truyền thông và xã hội có vai trò như thế nào trong quá trình này? Quan trọng hơn, những kinh nghiệm quốc tế cần được tiếp nhận có chọn lọc để suy nghĩ về các vấn đề của Việt Nam và ASEAN trong bối cảnh ngày càng gia tăng giao lưu, di chuyển dân cư và tương tác xuyên văn hóa.

Buổi giao lưu học thuật quốc tế vì vậy không chỉ bổ sung kiến thức cho học phần “Xung đột tộc người trong các xã hội Châu Á”, mà còn mở rộng không gian học thuật của chương trình đào tạo sau đại học ngành Châu Á học. Việc đưa các học giả quốc tế và các trường hợp nghiên cứu thực tiễn vào lớp học góp phần tăng cường tính liên ngành, so sánh và quốc tế hóa trong đào tạo của Khoa Đông phương học.

Quan trọng hơn, từ những góc nhìn khác nhau của Hàn Quốc, Trung Quốc và Việt Nam, chương trình góp phần hình thành ở học viên một cách tiếp cận cởi mở hơn đối với sự đa dạng: hiểu khác biệt để đối thoại, quản trị khác biệt để cùng tồn tại và phát huy đa dạng như một nguồn lực cho sự phát triển bền vững của các xã hội châu Á.

Một số hình ảnh khác: