Lời tri ân sâu sắc đến Giáo sư Jacques-Gregoire-Đại học Louvain-Bỉ / Plus que les mots de reconnaissance… au Professeur Jacques Grégoire

Nhân ngày khai giảng năm học mới tại Vương quốc Bỉ, 1/9/2021, trường Đại học Louvain – Louvain-la-Neuve (UCLouvain) tổ chức lễ vinh danh Giáo Sư Jacques Grégoire để tri ân những đóng góp của Giáo Sư cho ngành Tâm lý học nói chung và cho trường UCLouvain nói riêng trong hơn 3 thập kỷ qua. Nhân dịp này, Khoa Tâm lý ĐH KHXH&NV chúng tôi cũng rất vinh dự được viết đôi điều về Giáo Sư Jacques Grégoire và dành lời tri ân sâu sắc đến Thầy cho những đóng góp cho Việt Nam trong suốt 16 năm qua, cho Khoa Tâm lý học trong chương trình dự án “Nhận diện, lượng giá và can thiệp tâm lý cho trẻ em gặp rối loạn chuyên biệt học tập trong bối cảnh học đường” Bỉ-Việt diễn ra trong 5 năm (2016-2021).

Chúng tôi mạn phép gọi Giáo Sư là Thầy Jacques theo truyền thống người Việt, và cũng là cách chúng tôi xưng hô với Thầy những năm qua.

A l’occasion de la rentrée de l’année académique 2021-2022, l’Université catholique de Louvain (UCLouvain) organise la cérémonie de passage en éméritat pour le Prof. Jacques Grégoire dans le but de reconnaitre d’énormes contributions pour l’UCLouvain pendant les trois dernières décennies. A cette même occasion, la faculté de Psychologie de l’Université Nationale du Vietnam (UNV) à Ho Chi Minh ville voudrait également lui dédier quelques mots.

Thầy Jacques đến Việt Nam lần đầu tiên vào năm 2005, trong khuôn khổ dự án hợp tác liên đạị học/PIC “Xây dựng bộ phận đào tạo, nghiên cứu và tư vấn chuyên về khó khăn trong học tập” giữa trường ĐH Sư Phạm TPHCM, ĐH Libre de Bruxelles và UCLouvain với sự điều phối của Thầy Trần Quốc Duy. Bên cạnh các GS đầu ngành trong lĩnh vực tâm lý học ngôn ngữ như GS Alain Content, GS Jesus Alegria, GS Jacqueline Leybaert, GS Phillipe Mousty, GS Marie-Anne Schelstraete, GS Marie-Pascale Noel, GS Michel Hupet, các Giảng viên ĐH Sư phạm và các anh chị học viên dự án PIC được biết đến Thầy Jacques như một chuyên gia trong lĩnh vực chẩn đoán tâm lý - đặc biệt là vể trí tuệ - và thích nghi công cụ chẩn đoán các rối loạn học tập. Trước đó, Thầy Jacques đã cùng với hai đồng nghiệp khác là Cô Marie-Pascale Noel và Catherine Van Nieuwenhoven xây dựng bộ công cụ TEDI-Math để lượng giá năng lực số học và tính toán ở trẻ em. Trong khuôn khổ dự án PIC, bộ công cụ này đã được thích nghi và bước đầu định chuẩn ở trẻ Việt Nam[1]. Đó là một đóng góp ý nghĩa trong hoàn cảnh chưa có công cụ lượng giá lĩnh vực phát triển số học ở nước ta.

On se souvient la première visite de Jacques au Vietnam, datée de 2005, dans le cadre du projet interuniversitaire PIC intitulé « Etablissement du corpus de formation, de recherche et de consultation spécialisé en difficultés d’apprentissage » entre l’Université de pédagogie de Ho Chi Minh ville, l’Université libre de Bruxelles et l’UCLouvain avec la coordination du Prof. Trần Quốc Duy. A côté de la participation active d’une multitude d’experts en psycholinguistique comme les Prof. Alain Content, Jesus Alegria, Jacqueline Leybaert, Phillipe Mousty, Marie-Anne Schelstraete, Marie-Pascale Noël, Michel Hupet, celle de Jacques en tant que spécialiste en psychométrie était vivement accueillie par tous les bénéficiaires du projet. L’outil TEDI-Math que Jacques, Marie-Pascale Noël et Catherine Van Nieuwenhoven avaient élaboré a été adapté et étalonné au Vietnam à travers le projet PIC. Il s’agissait d’une grande évolution au Vietnam, puisqu’il n’existait pas d’outil d’évaluation du développement numérique pour les enfants vietnamiens.  

Hình 1. Thầy Jacques và các cộng sự tại chương trình của ĐH Sư phạm

Thầy Jacques et les collaborateurs du projet PIC-UP-HCMV

Vào giữa năm 2014, thông qua Cô Hoàng Vân, người vừa hoàn tất chương trình đào tạo Tâm lý ở ĐH UCLouvain dưới sự hướng dẫn của GS Marie-Anne Schelstraete, Khoa Tâm lý chúng tôi đã gởi đến Cô Marie-Anne và Thầy Jacques lời để nghị xây dựng chương trình hợp tác đào tạo lĩnh vực Tâm lý học đường tại trường ĐH KHXH&NV TPHCM. Chúng tôi rất vui khi các Thầy Cô hoan nghênh ý tưởng này và sẵn sàng hỗ trợ chúng tôi xây dựng chương trình đào tạo nói riêng và thiết kế dự án nói chung. Trong vòng 2 năm, những buổi họp gián tiếp từ xa và trực tiếp khi các Thầy Cô về Việt Nam đã diễn ra mà qua đó chúng tôi được học rất nhiều điều thú vị từ cách nhìn nhận, đánh giá vấn đề, xây dựng kế hoạch… trên cả góc độ vi mô lẫn vĩ mô. Điều này thật sự ý nghĩa với Khoa Tâm lý còn khá non trẻ vào thời điểm đó và nó cũng là nền tảng quan trọng để chúng tôi tiếp tục xây dựng các dự án với các đối tác khác trong những năm vừa qua.

En 2014, par la correspondance de la Dr. Hoàng Vân, bénéficiaire directe du projet PIC et docteure en science psychologique à l’UCLouvain sous la direction de la Prof. Marie-Anne Schelstraete, notre Faculté de Psychologie a décidé d’envoyer aux Prof. Marie-Anne Schelstraete et Jacques Grégoire une proposition de construire un nouveau projet de collaboration autour des difficultés scolaires des élèves vietnamiens. On était vraiment ravi lorsque cette idée a été chaleureusement accueillie par les deux professeurs. Pendant les deux années qui suivent, les réunions directes et à distance avec les deux Professeurs nous étaient des expériences de collaboration très riches, notamment pour une jeune faculté qui venait d’être établie et qui n’avait que très peu de partenaire international à l’époque.

Hình 2. Xây dựng dự án đào tạo Rối loạn chuyên biệt học tập với khoa Tâm lý học

Réunion au Vietnam pendant la construction du projet avec la faculté de Psychologie-USSH-UNV

Với sự nhiệt huyết đáng quý, với tinh thần cởi mở và hợp tác, với tầm ảnh hưởng nhất định của Thầy Jacques, người đã làm việc trên vai trò Trưởng Khoa Tâm lý ĐH UCLouvain, là Phó Hiệu trưởng về Nguồn nhân lực, Phó Hiệu trưởng về lĩnh vực Khoa học Nhân văn… dự án của chúng tôi đã trải qua 2 kỳ trình bày và bảo vệ và được cấp kinh phí bởi viện Académie de recherche et d'enseignement supérieur/ARES. Vào tháng 10/2016, dự án « Nhận diện, lượng giá và can thiệp tâm lý cho trẻ em gặp rối loạn chuyên biệt học tập trong bối cảnh học đường » chính thức khai giảng khóa đào tạo đầu tiên. Bên cạnh đội ngũ giảng viên UCLouvain, dự án liên ĐH này còn có sự tham gia của các GS, GV đến từ ĐH Liège, Vương Quốc Bỉ, trong đó GS Christelle Maillart là người đại diện phía trường ĐH này. Điều chúng tôi rất tự hào trong chương trình đào tạo này, đó là từ hai phía Bỉ và Việt Nam, đặc biệt là đội ngũ GV Bỉ, các GV tham gia đều có kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu và thực hành. Điều này giúp các môn học có sự gắn kết nhất định giữa lý thuyết và thực hành mà mọi học viên đều thấy hứng thú khi tham gia khóa học.

En tant que spécialiste dans le domaine, doyen de la faculté puis vice-recteur des ressources humaines et du secteur des sciences sociales de l’UCLouvain, Jacques nous a montré le modèle de « comment travailler à la fois avec efficacité et enthousiasme ». Le résultat de cette façon de travail était plus que pertinent : le nouveau projet de collaboration « Identification, évaluation et prise en charge pour les enfants qui rencontrent des difficultés d’apprentissage dans le contexte scolaire » a été retenu et mis en exerce en 2016. Cette fois, on a non seulement l’opportunité de travailler avec les collègues de l’UCLouvain, mais aussi les nouveaux collègues venant de l’ULiège. Tous les spécialistes engagés dans le projet sont tous dotés de nombreuses expériences dans la recherche et dans la pratique, ce qui nous constitue une richesse précieuse et incomparable.

Trở lại vai trò của Thầy Jacques, Thầy luôn đánh giá cao sự hợp tác hai bên chứ không chỉ một chiều, như vậy mỗi đối tác đều có trách nhiệm riêng và chung cho dự án. Chính vì thế, chương trình dự án này không chỉ hướng đến việc đào tạo cho học viên mà quan trọng còn có sự chuyển giao kiến thức chuyên môn cho đội ngũ GV tham gia, bao gồm GV khoa Tâm lý và các GV thỉnh giảng để hướng đến việc đội ngũ GV Việt Nam sẽ có thể đảm nhận chương trình đào tạo tiếp theo khi dự án kết thúc. Trong 5 năm qua, một khóa học viên đã hoàn thành (2016-2019) và khóa thứ hai (2018-nay) đang ở giai đoạn thực tâp. Các GV và học viên đã và đang đóng góp đáng kể cho chuyên ngành tâm lý học đường trên nhiều tỉnh thành khác nhau. Khoa Tâm lý cũng sắp tuyển sinh khóa tiếp theo.

Hình 3. Thầy Jacques giảng dạy tại Việt Nam

Enseignement de Jacques au Vietnam

Không chỉ hướng đến việc đào tạo GV trong nước, hai GV của Khoa Tâm lý là ThS Lê Thi Mai Liên và ThS Lê Hoàng Thế Huy cũng đã được tham gia chương trình NCS tại ĐH UCLouvain dưới sự hướng dẫn của Cô Marie-Pascale và Thầy Jacques. Hai GV trẻ này đã có cơ hội cọ sát, học tập và nghiên cứu trong hai lĩnh vực chuyên sâu về phát triển số học (Mai Liên) và về các giá trị liên quan đến cảm xúc (Thế Huy), đều là các yếu tố nền tảng ảnh hưởng đến quá trình học tập. Cơ hội làm việc trực tiếp và gián tiếp với Thầy Jacques đã giúp các em trưởng thành hơn rõ rệt trên nhiều phương diện cá nhân và nghề nghiệp, đặc biệt là góc độ quản lý và nhân văn.

Dans la collaboration, Jacques nous incite toujours à parler de nos opinions et non seulement suivre les décisions d’un seul côté. Ceci nous fait sentir qu’on est aussi responsable du travail ensemble et qu’on est une partie à part entière dans le projet. Il met une attention particulière à la transmission des connaissances, des savoir-faire et des outils dans les deux sens, notamment dans le but de former de nouveaux spécialistes locaux qui seront maitres des compétences acquises. En réalité, cette vision commence à porter des fruits. Les premiers bénéficiaires des cohortes de formation inclues dans le projet s’aboutissent à mieux travailler dans leurs activités quotidiennes auprès des élèves en difficultés et par conséquent, ces derniers commencent à vivre des changements dans un meilleur sens.

Hình 4. GS. Christelle Maillart (ULiege), TS. Hoàng Vân, GS.Grégoire, TS. Mai Liên

Prof. Christelle Maillart (ULiege), Dr. Hoàng Vân, Prof Grégoire, Dr. Mai Liên

Bên cạnh hình ảnh một Giáo sư đầu ngành về Tâm lý học và môt Phó Hiệu trưởng của một trường ĐH lớn - người thường đưa ra các nhận xét giá trị và các quyết định rõ ràng, dứt khoát và quan trọng - Thầy Jacques còn được biết đến bởi tính hài hước, với giọng cười sảng khoái và tràn ngập năng lượng tích cực. Thầy Jacques cũng là người thích tìm tòi, khám phá và sẵn sàng len lỏi các ngóc ngách khác nhau của Sài Gòn để tận mắt thấy cuộc sống của người dân nơi đây, tự mình khám phá các quán ăn không chỉ là món Việt mà có thể của các nước khác – và với cái mũi đặc biệt – dường như Thầy luôn chọn được những quán ăn đặc sắc và độc đáo.

Une autre activité de Jacques dans le projet, d’ailleurs plus concrète et académique, s’agit de participer à promouvoir les thèses de recherche de deux doctorants vietnamiens. Pour Mai Liên, Jacques était membre de la commission d’accompagnement de thèse et pour Thế Huy, il est le promoteur principal de sa thèse. Quelle que soit sa position pour les deux doctorants, son expertise et son esprit critique dans le domaine de recherche ont largement aidé nos deux jeunes apprentis-chercheurs à se murir dans leur propre démarche.

Hình 5 & 6. Thầy Jacques và các cộng sự, sinh viên tại Việt Nam

Jacques avec ses collegues et etudiants au Vietnam

Là một người năng động, nhiệt huyết nên dù Thầy Jacques sắp chính thức về hưu, nhưng sự kiện này không ngăn cản Thầy tiếp tục cống hiến năng lực của mình cho ngành Khoa học Tâm lý – Nhân văn. Thầy vẫn tiếp tục một số hoạt động chuyên môn trong đào tạo, nghiên cứu và tham vấn trị liệu tại trường và ở các nước khác. Khoa Tâm lý chúng tôi may mắn được là một trong những đối tác mà Thầy tiếp tục hướng đến trong thời gian tới. Cũng như Thầy Jacques, chúng tôi cũng quan điểm rằng, một dự án chỉ kết thúc về mặt hình thức, nó sẽ mở ra cánh cửa mới cho những dự án khác với triển vọng xa hơn và có chiều sâu hơn.

Tels statuts et responsabilités peuvent facilement faire allusion à l’image d’un professeur trop sérieux, distant, voire intouchable. En revanche, ce ne sont jamais des qualificatifs qui correspondent à Jacques. On lui connait comme quelqu’un de très humoristique et bourré d’énergies positives. Il s’agit d’un homme qui aime la découverte, qui est toujours prêt à se promener dans les coins les moins touristiques de Saigon pour voir comment les vrais saïgonnais vivent au quotidien, et qui est doté d’un gout sélectif pour la bonne gastronomie vietnamienne. Ceci est vrai : il connait exactement où se trouvent les bonnes adresses à Saigon pour avoir un excellent repas.

Dynamique et enthousiaste, Jacques ne s’arrêtera pas après le passage à l’éméritat. On est certain qu’il continuera à travailler bien, voire mieux, dans ses activités de recherche, de consultation et notamment dans la collaboration avec nous. Il s’agit là d’une grande chance pour notre jeune faculté. Ici, on se souvient toujours ce que Jacques nous a dit une fois, dans une réunion qu’on ne se rappelle plus de la date exacte : « un vrai projet de collaboration ne s’arrête pas à sa fin, car il ouvrera les portes pour d’autres projets qui seront plus prometteurs dans l’avenir ». En ce moment-ci, on est tout à fait d’accord avec lui.

Hình 7. Cảm ơn Thầy Jacques với tất cả đóng góp ý nghĩa cho Khoa Tâm lý học

Un grand merci Jacques pour tout!

Với tất cả những đóng góp của Thầy Jacques Gregoire hơn 16 năm qua cho phía Việt Nam nói chung, và cho tập thể Khoa Tâm lý ĐH KHXH&NV nói riêng, chúng tôi gởi đến Thầy lời tri ân chân thành và sâu sắc nhất. Chúng tôi mong tình hình sớm ổn định để có thể đón tiếp Thầy tại trường, tại Khoa và cùng nhau thảo luận những bước tiếp của dự án hiện tại cũng như các kế hoạch hợp tác quan trọng mới. Trong khi chờ đợi, tập thể Khoa Tâm lý chúng tôi gởi đến Thầy lời chúc sức khỏe và nhiều niềm vui trong chương mới, được đánh dấu bởi ngày Thầy trở thành Giáo sư ưu tú /Professeur Emérite Jacques Grégoire của UCLouvain.

Khoa Tâm lý học-ĐH KHXH & NV

En résumé, pour tout ce que Jacques a fait pour le Vietnam en général et pour notre jeune faculté de psychologie en particulier, on aimerait lui envoyer un très grand merci et une plus haute reconnaissance. Ici, on espère que les complications causées par la pandémie seront terminées bientôt, pour qu’on puisse se voir en vrai et en personne le plus tôt possible. Dans l’attente de cette journée, on voudrait te souhaiter une très bonne continuation dans ton prochain chapitre de ta vie professionnelle et personnelle. On a hâte ici de te revoir.

La faculté de psychologie-

Université des Sciences Sociales et Humaines (UNV-HCMV)