Sách chuyên khảo: Cấu trúc sự tình và ý nghĩa thể tiếng Việt của TS. Nguyễn Hoàng Trung

Khoa Ngôn ngữ học trân trọng giới thiệu đến quý nhà nghiên cứu, anh chị nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và quý độc giả “sách chuyên khảo: Cấu trúc sự tình và ý nghĩa thể tiếng Việt” của TS. Nguyễn Hoàng Trung (xuất bản năm 2023). Đây là tài liệu giá trị cho những ai quan tâm đến việc nghiên cứu Thể và cấu trúc sự tình trong tiếng Việt theo quan điểm của Ngữ pháp Tri nhận.

Dưới đây, chúng tôi xin trích dẫn một số đoạn trong phần Lời nói đầu của cuốn Cấu trúc sự tình và ý nghĩa thể tiếng Việt để quý vị có thể hình dung khái quát những nội dung chính của công trình này.

“Cấu trúc sự tình và ý nghĩa thể là hai mảng nội dung quan yếu của phạm trù thể (aspect) theo nghĩa rộng trong ngôn ngữ học. Cấu trúc sự tình thuộc bình diện ngữ nghĩa, song không phải ngữ nghĩa của bất kỳ thành tố riêng lẻ nào thuộc về sự tình, mà đó là ngữ nghĩa của tất cả tham tố cấu thành sự tình. Nói cách khác, ngữ nghĩa sự tình vừa là mối quan hệ phóng chiếu giữa cấu trúc ngữ nghĩa tham tố vừa là nội dung mà người nói lựa chọn để biểu thị bằng ngôn ngữ.

Trong cấu trúc câu miêu tả sự tình, ngoài đặc trưng ngữ nghĩa của vị từ, cấu trúc ngữ nghĩa của danh ngữ hoặc giới ngữ có vai trò quan trọng trong việc xác định cấu trúc sự tình. Đặc trưng ngữ nghĩa của ngữ đoạn chức năng (gồm danh ngữ và giới ngữ) biểu thị các thành tố của sự tình hành chức như một tham tố quyết định cấu trúc và kiểu loại sự tình. Chẳng hạn, danh ngữ biểu thị thực thể hạn định về mặt không gian hoặc thời gian, hay nói cách khác, đó là danh ngữ hạn định, sẽ hạn định hay đóng khung sự tình liên quan, còn danh ngữ biểu thị thực thể không hạn định về mặt không gian hay thời gian sẽ không hạn định sự tình.

Phạm trù THỂ trong tiếng Việt từ trước đến nay chưa được khảo tả một cách toàn diện và hệ thống, và mới chỉ xoay quanh vị từ và các từ có thể kết hợp với vị từ như: đã, đang, rồi,...Công trình này khảo sát phạm trù thể trên cơ sở xác định các mối quan hệ tương tác giữa tham tố xuất hiện chung quanh vị từ như danh ngữ, giới ngữ, ….Ngoài ra, các thuộc tính tình thái khác cũng được xét đến, chẳng hạn như phó từ chỉ mức độ và vai trò của nó trong việc xác định tính hiện thực của một thuộc tính nào đó của thực thể liên quan đến sự tình. Các yếu tố ngữ dụng cũng được huy động để xác lập giá trị thể của sự tình.

Trên phương diện lý thuyết, công trình này là công trình đầu tiên miêu tả cấu trúc sự tình và ý nghĩa thể dựa trên Ngữ pháp Tri nhận. Lý thuyết ngữ pháp này theo tác giả có khả năng giúp việc miêu tả cấu trúc sự tình tối ưu và hiệu quả hơn vì nó xuất phát từ ngữ nghĩa, chứ không phải dựa trên hình thức như một số lý thuyết truyền thống”.

Khoa Ngôn ngữ học

 

Thông tin sách

Tên sách: Cấu trúc sự tình và ý nghĩa thể tiếng Việt

Tác giả: Nguyễn Hoàng Trung

Nhà xuất bản: NXB Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

Năm xuất bản: 2023

Giá: 200.000 đồng (giảm 25% đối với người học)