
Những năm sau ngày hòa bình, thống nhất đất nước (1975), Ngữ văn Việt Nam là tên gọi của một Tổ bộ môn được hình thành trên cơ sở tiếp quản Ban Văn chương Việt Nam và Ban Hán văn của Đại học Văn khoa Sài Gòn, có sự tăng cường của một số cán bộ từ Hà Nội vào.
Ngày 30-4-1977, Trường Đại học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai trường Đại học Khoa học Sài Gòn và Đại học Văn khoa Sài Gòn. Tổ bộ môn Ngữ văn Việt Nam trở thành một tổ trực thuộc của Trường.
Năm 1978, Tổ bộ môn Ngữ văn Việt Nam được Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp ra quyết định nâng thành Khoa Ngữ văn Việt Nam. Khoa có 3 bộ môn là Văn học, Ngôn ngữ học và Hán Nôm.
Năm 1982, Khoa Ngữ văn Việt Nam được đổi tên thành Khoa Ngữ văn. Từ tháng 5-1992, Khoa được Bộ và Trường giao thêm nhiệm vụ đào tạo ngành Báo chí.
Đến tháng 8-1994, Khoa Ngữ văn lại được Bộ Giáo dục Đào tạo đổi tên thành Khoa Ngữ văn và Báo chí (Theo quyết định số 2308/GD-ĐT ngày 20-8-1994 của Bộ Giáo dục và Đào tạo do Thứ trưởng Vũ Ngọc Hải ký).
Năm 1996, Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh tách thành Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (Trường ĐH KHXH&NV-ĐHQG HCM). Khoa Ngữ văn và Báo chí trở thành khoa thuộc Trường.
Tháng 5-2007, Khoa Ngữ văn và Báo chí được đổi tên thành Khoa Văn học và Ngôn ngữ (Theo quyết định số 111/QĐ-TCHC ngày 25-4-2007 do PGS TS Võ Văn Sen, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP. Hồ Chí Minh ký).
Ngày 21-02-2017, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn đã ra 3 quyết định: số 177/QĐ-XHNV-TCCB, số 174/QĐ-XHNV-TCCB và số 176/QĐ-XHNV-TCCB về việc sắp xếp lại Khoa Văn học và Ngôn ngữ, theo đó Khoa đổi tên thành Khoa Văn học thuộc Trường ĐH KHXH&NV- ĐHQG HCM.
Từ năm 1978, Khoa Ngữ văn Việt Nam chỉ có 3 bộ môn là Văn học, Ngôn ngữ học và Hán Nôm. Đến năm 1994, trước yêu cầu của nhiệm vụ đào tạo và sự phát triển của đội ngũ giảng viên, Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, đã ra quyết định số 966/TCCB ngày 20-10-1994, thành lập và tổ chức lại 7 bộ môn của Khoa gồm: 1) Văn hóa học và văn hóa dân gian, 2) Văn học Việt Nam và Lý luận văn học, 3) Văn học nước ngoài, 4) Ngôn ngữ học, 5) Hán Nôm, 6) Ngữ văn Trung Quốc và 7) Báo chí.
Từ năm 1998, Bộ môn Ngữ văn Trung Quốc tách ra thành một khoa mới. Đến tháng 5-2007, Bộ môn Báo chí tách ra thành Bộ môn thuộc Trường. Đến tháng 3.2008, Khoa lại có thêm Bộ môn Nghệ thuật học (từ 2018 đến 2023 là Bộ môn Sáng tác và Phê bình Sân khấu - Điện ảnh). Tháng 2-2017, Bộ môn Ngôn ngữ tách ra thành Bộ môn thuộc Trường.
Từ năm 2024, Khoa Văn học có 5 bộ môn: 1) Văn học Việt Nam, 2) Lý luận và phê bình văn học, 3) Văn học nước ngoài và Văn học so sánh, 4) Hán Nôm, 5) Nghệ thuật học.
TÓM TẮT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH KHOA VĂN HỌC






