Bản dịch Báo cáo “Giới hạn trên Biển” số 150 - Bộ Ngoại giao Mỹ

Ngày 12/1, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố Báo cáo “Giới hạn trên Biển” số 150, dài 44 trang. Báo cáo xem xét các diễn giải mới về yêu sách Biển Đông của Trung Quốc sau Phán quyết năm 2016 và kết luận yêu sách chủ quyền đối với các thực thể, đường cơ sở bao quanh Quần đảo Hoàng Sa, yêu sách vùng biển “dựa trên Nam Hải chư đảo” và yêu sách “quyền lịch sử trên Biển Đông” của Trung Quốc hoàn toàn không phù hợp với luật pháp quốc tế.

Nghiên cứu này xem xét các yêu sách biển của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (CHND Trung Hoa) trên Biển Đông. Các yêu sách biển bành trướng của CHND Trung Hoa ở Biển Đông không phù hợp với luật pháp quốc tế như được phản ánh trong Công ước Liên Hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (Công ước/UNCLOS).

CHND Trung Hoa khẳng định bốn loại yêu sách biển* ở Biển Đông:

• Yêu sách chủ quyền đối với các thực thể trên biển. CHND Trung Hoa yêu sách “chủ quyền” đối với hơn một trăm thực thể ở Biển Đông, vốn chìm dưới mặt nước biển khi thuỷ triều dâng cao và nằm ngoài giới hạn hợp pháp của lãnh hải của bất kỳ quốc gia nào. Những yêu sách như vậy không phù hợp với luật pháp quốc tế, theo đó các thực thể như vậy không phải là đối tượng của một yêu sách chủ quyền hợp pháp hoặc không có khả năng tạo ra các vùng biển như lãnh hải.
• Đường cơ sở thẳng. CHND Trung Hoa đã vẽ hoặc khẳng định quyền được vẽ “các đường cơ sở thẳng” bao quanh các đảo, vùng nước và các thực thể chìm trong các vùng không gian đại dương rộng lớn ở Biển Đông. Không có nhóm nào trong số bốn “nhóm đảo” mà CHND Trung Hoa yêu sách chủ quyền ở Biển Đông (“Quần đảo Đông Sa,” “Quần đảo Tây Sa (Hoàng Sa của Việt Nam - người dịch chú thích),” “Quần đảo Trung Sa,” và “Quần đảo Nam Sa” (Trường Sa của Việt Nam - người dịch chú thích) đáp ứng các tiêu chí địa lý cho việc sử dụng các đường cơ sở thẳng theo UNCLOS. Ngoài ra, không có một quy chế tập quán quốc tế đặc biệt nào ủng hộ quan điểm của CHND Trung Hoa rằng nước này có thể xác định các đường cơ sở thẳng bao quanh các nhóm đảo.
• Các vùng biển. CHND Trung Hoa khẳng định các yêu sách về nội thủy, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa dựa trên việc coi mỗi nhóm đảo trên Biển Đông mà nước này yêu sách chủ quyền là “một thực thể đơn nhất”. Yêu sách này không được luật pháp quốc tế cho phép. Phạm vi của các vùng biển phải được tính từ các đường cơ sở được thiết lập hợp pháp, thường là ngấn nước thủy triều thấp dọc theo bờ biển. Trong các vùng biển mà nước này yêu sách, CHND Trung Hoa cũng đưa ra nhiều yêu sách về quyền tài phán không phù hợp với luật pháp quốc tế.
• Các quyền lịch sử. CHND Trung Hoa khẳng định có “các quyền lịch sử” ở Biển Đông. Yêu sách này không có cơ sở pháp lý và được CHND Trung Hoa khẳng định mà không có bất kỳ diễn giải cụ thể nào về bản chất của “các quyền lịch sử” mà nước này đã yêu sách.

Ảnh hưởng tổng thể của các yêu sách biển này là việc CHND Trung Hoa yêu sách chủ quyền hoặc một số loại đặc quyền tài phán đối với gần như toàn bộ Biển Đông một cách bất hợp pháp. Những yêu sách này làm suy yếu nghiêm trọng thượng tôn pháp luật trên biển và nhiều điều khoản của luật quốc tế được công nhận rộng rãi như được phản ánh trong UNCLOS. Vì lý do này, Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác đã bác bỏ những yêu sách này của CHND Trung Hoa để ủng hộ trật tự hàng hải quốc tế dựa trên luật lệ ở Biển Đông và trên toàn thế giới.

Giới thiệu

Nghiên cứu này được xây dựng dựa trên báo cáo Giới hạn trên biển số 143 (2014) phân tích yêu sách “đường đứt đoạn” không rõ ràng của CHND Trung Hoa (CHND Trung Hoa) ở Biển Đông.  Giới hạn trên biển số 143 kết luận rằng đường đứt đoạn của CHND Trung Hoa không phải ranh giới quốc gia hợp lệ, yêu sách theo đường này không phải yêu sách hợp lệ về quyền lịch sử tại Biển Đông. Nghiên cứu cũng kết luận, các yêu sách biển của CHND Trung Hoa trong đường đứt đoạn chỉ phù hợp với luật quốc tế nếu giới hạn trong các vùng biển phát sinh từ thực thể đất liền (như từ lục địa và đảo), theo các điều khoản có liên quan của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).  

Năm 2016, sau khi xem xét yêu sách của CHND Trung Hoa, Tòa trọng tài xác lập bởi UNCLOS đã đưa ra kết luận tương tự trong Vụ kiện Biển Đông (Cộng hòa Philippines kiện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa). Tòa trọng tài đã đưa ra phán quyết thống nhất chung thẩm và ràng buộc đối với Philippines và CHND Trung Hoa  rằng:

Yêu sách của CHND Trung Hoa về quyền lịch sử, quyền chủ quyền hoặc quyền tài phán khác đối với các khu vực tại Biển Đông bao gồm phần liên quan của “đường 9 đoạn” là trái với UNCLOS và không có hiệu lực pháp lý vì vượt quá giới hạn địa lý và thực chất các quyền trên biển CHND Trung Hoa được hưởng theo UNCLOS… UNCLOS thay thế mọi quyền lịch sử, quyền chủ quyền hoặc quyền tài phán khác vượt quá giới hạn UNCLOS đề ra.

Ngay sau khi phán quyết được ban hành, CHND Trung Hoa đưa ra tuyên bố  và sách trắng  mới, trong đó nêu cách diễn giải mới về các yêu sách biển ở Biển Đông. CHND Trung Hoa cũng đã gửi nhiều công hàm lên Liên Hợp quốc và các quốc gia thành viên, trong đó mô tả các yêu sách ở Biển Đông của nước này bằng các thuật ngữ tương tự (Phụ lục 2). Các tài liệu này đề cập đến một loạt các yêu sách biển của CHND Trung Hoa ở Biển Đông, bao gồm yêu sách liên quan đến quyền lịch sử, đường cơ sở và các vùng biển được yêu sách từ các đảo, nhóm đảo và các thực thể trên biển khác.

Nghiên cứu Giới hạn trên biển 150 xem xét các diễn giải mới về yêu sách Biển Đông của CHND Trung Hoa sau khi phán quyết trong Vụ kiện Biển Đông được công bố. Vì CHND Trung Hoa không cụ thể hóa yêu sách Biển Đông trong luật hoặc quy định trong nước, nghiên cứu này dựa trên các tuyên bố chính thức của CHND Trung Hoa, các văn bản lập trường và các trao đổi kênh ngoại giao để đánh giá đặc điểm và tương thích của các yêu sách này với luật pháp quốc tế.

Phần tiếp theo cung cấp Tổng quan Địa lý Biển Đông. Sau đó, phần Cơ sở phân tích: i) tóm tắt các yêu sách biển của CHND Trung Hoa ở Biển Đông và bàn về các quy định của luật biển quốc tế có liên quan đến các yêu sách đó; ii) xem xét các yêu sách biển của CHND Trung Hoa từ góc độ địa lý và pháp lý chiếu theo tính tương thích với luật biển quốc tế. Phần Kết luận tóm tắt kết quả phân tích của nghiên cứu này về yêu sách biển của CHND Trung Hoa ở Biển Đông.

Toàn văn bản dịch Báo cáo “Giới hạn trên Biển” số 150 - Nguồn: Viện Biển Đông

Nguồn: nghiencuubiendong