Chiều ngày 24/11/2022, hội thảo quốc tế với chủ đề “Chuyển đổi đô thị trong bối cảnh toàn cầu hóa - Urban transformation in the context of globalization” đã diễn ra tại trung tâm hội nghị Green Gallery 42 Mạc Đĩnh Chi - Quận 1 - TP.HCM. Hội thảo được tổ chức bởi Khoa Đô thị học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM cùng với một phần hỗ trợ tài chính của Công ty cổ phần đầu tư & xây dựng Phúc Khang, công ty TNHH INNO, đồng thời còn có sự hỗ trợ chuyên môn đến từ tổ chức Friedrich Ebert Stiftung - FES tại Việt Nam.
Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 lan rộng trên phạm vi toàn cầu, các tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu, các nhu cầu phát triển của kinh tế số, của công nghệ tự động, các đô thị buộc phải chuyển mình để thích ứng với toàn cảnh toàn cầu hóa này. Đây cũng chính là điều kiện để hội thảo nhận được nhiều sự quan tâm của các học giả trong và ngoài nước. Đến với hội thảo, tổng cộng có gần 100 người tham dự trong đó có các học giả quốc tế đến từ các quốc gia như Hà Lan, Pháp, Canada, Đức, Malaysia và Vương quốc Anh. Các học giả trong nước đến từ các viện như Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM, Viện Nghiên cứu Miền Đông Nam Bộ thuộc Trường ĐH Thủ Dầu Một, Viện Viễn Đông Bác Cổ - EFEO thuộc tổ chức các nước nói tiếng Pháp Francophone tại Việt Nam, Trung tâm nghiên cứu đô thị và phát triển. Đặc biệt, sự tham gia của đông đảo nhân viên đến từ các doanh nghiệp bất động sản, giảng viên các khoa liên ngành, sinh viên các khóa của Đô thị học đã cho thấy sự hấp dẫn của chủ đề hội thảo.
Trong phần khai mạc, đại diện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, Phó hiệu trưởng TS. Lê Hoàng Dũng đã có bài phát biểu chào mừng và tuyên bố khai mạc, tiếp theo là đại diện đơn vị tài trợ phát biểu về mục tiêu đồng hành cùng Khoa Đô thị học để hướng đến mục tiêu chung về phát triển đô thị bền vững. Kết thúc phần khai mạc, đại diện tổ chức FES trình bày về những thách thức mà các đô thị trên thế giới phải đối mặt trong quá trình chuyển đổi, đặc biệt chú trọng nhóm dân cư dễ bị tổn thương hay những đô thị nằm trong vùng nhạy cảm với những tác động bên ngoài. Thông điệp mà tổ chức FES mang đến là phát triển đô thị cần hướng đến sự hòa hợp lợi ích của tất cả các nhóm đối tượng trong đô thị mà trong đó vai trò của thể chế và chính sách đóng góp giá trị quan trọng nhất.
Hình 1: Phó hiệu trưởng ĐH KHXH&NV HCM - TS. Lê Hoàng Dũng phát biểu khai mạc
Hình 2: Phát biểu của đại diện doanh nghiệp – Bà. Lưu Thị Thanh Mẫu, Tổng Giám Đốc CTY CP Đầu tư & Xây dựng Phúc Khang và đại diện tổ chức FES tại Việt Nam – Bà Julia Behrens, Giám đốc dự án Khí hậu và Năng lượng ở Châu Á
Chương trình hội thảo gồm 2 phiên, với phiên 1 gồm 2 bài trình bày các vấn đề chung trong tiến trình chuyển đổi đô thị. Mở đầu là bài tham luận về “Tình trạng tiến thoái lưỡng nan của tăng trưởng xanh ở tổng thể vùng Bắc và Nam - The dilemma of green growth in the global north and south” do TS. Joost Van Buuren - Đại hoc Wageningen, Hà Lan trình bày. Tham luận đem đến những minh chứng của những con số tăng trưởng tỉ lệ nghịch với hạnh phúc của con người và chúng ta mắc kẹt giữa mong cầu giàu có và sự an vui. Tham luận tiếp theo được TS. Sơn Thanh Tùng (Khoa Đô thị học) trình bày với nội dung “Chuyển đổi đô thị trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở Việt Nam - Urban transition in the context of climate change in Vietnam”. Từ kết quả nghiên cứu tại các đô thị vừa và nhỏ ở Việt Nam, tham luận đã nêu một số vấn đề nổi bật trong quá ttrình thích ứng với biến đổi khí hậu của các đô thị nhỏ. Các vấn đề gồm: sự phân phối chưa hiệu quả năng lượng trong sản xuất, quy hoạch cơ sở hạ tầng còn thiếu hụt, vấn đề di dân do hệ quả của khí hậu cực đoan, vấn đề chuyển đổi sinh kế theo xu hướng nhiều rủi ro trong tương lai. Kết quả nghiên cứu này là minh chứng sống động cho tiến trình của tăng trưởng xanh. Sau tăng trưởng sẽ là vấn đề liên quan đến con người.
Hình 3: Chủ tọa (từ trái qua phải) PGS.TS Nguyễn Minh Hòa - Khoa Đô thị học Trường ĐHKHXH&NV, Ông. Kevin Marks – Giám đốc Cty TNHH Landmark, TS. Lê Thị Hồng Na – Khoa kỹ thuật xây dựng, Trường Đại học Bách Khoa TP.HCM
Hình 4: TS. Joost Van Buuren và TS. Sơn Thanh Tùng trình bày tham luận
Trong phiên 2, nội dung trình bày các vấn đề khác nhau ở mỗi quốc gia. Tham luận “Cạnh tranh đô thị ở Bolivia là yếu tố gây suy thoái môi trường nghiêm trọng - Urban competition in Bolivia: a driver of dangerous environmental degradation” được trình bày bởi TS. Sebastien Hardy đến từ Viện nghiên cứu quốc gia về Phát triển bền vững – IDR Pháp. Việc cố gắng đưa đô thị trở nên hấp dẫn bằng cách xây mới nhà cao tầng, đường giao thông hiện đại, sân chơi..v.v.. đã tàn phá môi trường nhanh và khó phục hồi trong đó có nguồn nước, đất, cây xanh là các yếu tố tổn thương đầu tiên. Và tham luận tiếp theo lại cho thấy sự nhanh nhạy của con người trong quá trình thích ứng với sự chuyển đổi không ngừng của đô thị. Bài trình bày “Những suy tư về đô thị: Làm cách nào để sống trong nhà ống Việt Nam - Urban reflections: How the Vietnamese tube house is here to stay” do Ông Kevin Marks hiện là giám đốc công ty Landmarks tại Việt Nam thực hiện. Bài trình bày thể hiện sự thú vị trong quá trình nghiên cứu về kết cầu nhà ống ở Việt Nam của tác giả. Các ngôi nhà này đã chuyển đổi nhiều phần kỹ thuật để đáp ứng những công năng mới như chuyển đổi phòng khách thành nơi buôn bán, tầng lửng thành nơi giữ an ninh hoặc tiếp khách, hiên nhà/vỉa hè thành nơi để xe hoặc tiếp khách tùy điều kiện kinh doanh của khu vực. Tham luận tiếp theo bất ngờ thú vị liên quan đến nội dung hình ảnh tiếp thị của các thành phố mang tên “Kinh nghiệm và hình ảnh di sản tiếp thị: trường hợp thành phố lịch sử Melaka -Tourist experiences and heritage brand image: Melaka historical city as a tourist destination” do TS. Bahtiar Bin Mohamad Đại học Utara Malaysia chia sẻ. Hình ảnh thành phố du lịch gắn liền với nhà thờ, súng thần công, bờ biển, hàng dương. Nhưng đô thị thay đổi nhanh chóng che lấp bờ biển phía trước nhà thờ và san bằng hàng dương. Hình ảnh tiếp thị của thành phố du lịch cũng phải thay đổi dù vấp phải nhiều tranh cãi trong cộng đồng dân cư tại đây. Cuối cùng, phần trình bày ngắn gọn với nội dung “Vai trò của nhân học đô thị trong phân tích sự kết nối toàn cầu, sự thay đổi xã hội văn hóa trong mô hình đô thị Việt Nam hiện đại - The role of Urban Anthropology in analyzing global connections, socio-cultural change, and spatial transformation, within the modern Vietnamese cityscape” do Campbell Patrick Ewan Fletcher đến từ Đại học Bristol, Vương quốc Anh hiện là nghiên cứu sinh tại Khoa Đô thị học trình bày. Tất cả các bài trình bày cho thấy sự chuyển dịch đô thị không xảy ra chỉ trong lĩnh vực quy hoạch hay xây dựng mà nó dịch chuyển trong mọi lĩnh vực, mọi khía cạnh theo những hướng khác nhau trong tiến trình vận hành và phát triển của đô thị.
Hình 5: Chủ tọa (từ trái qua phải) TS. Sơn Thanh Tùng - Khoa Đô thị học, TS. Joost Van Buurens - Đại học Wangeningen, Hà Lan, PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân - Khoa Đô thị học
Hình 6: TS. Sebastien Hardy và Ông Kevin Marks trình bày tham luận
Hình 7: TS. Bahtiar Bin Mohamad và Ông Campbell Patrick Ewan Fletcher trình bày
Hội thảo đã diễn ra thành công tốt đẹp và đã nhận được những trao đổi quý báu từ những kinh nghiệm thực tế của các chuyên gia trong và ngoài nước cũng như trong quá trình thích ứng với rủi ro của đô thị từ đó đưa ra những giải pháp đề xuất mang tính bền vững và vì con người trong quá trình phát triển của TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung. Hội thảo cũng là điều kiện mở ra một mối liên kết giữa các trường đại học, các viện nghiên cứu trong và ngoài nước, các doanh nghiệp, các tổ chức nghiên cứu về đô thị. Hi vọng trong tương lai, các hội thảo tương tự được tiếp tục tổ chức và giữ vững mối liên kết tốt đẹp này.
Hình 8: Tập thể báo cáo viên và khách mời chụp hình lưu niệm
Hình 9: Khách tham dự đặt câu hỏi (trái) sinh viên tham quan Gallery (phải)
Khoa Đô thị học
