รื่นเริงเถลิงศกใหม่

ประเพณีสงกรานต์ ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ ของไทย ซึ่งยึดถือปฏิบัติสืบเนื่องกันมาแต่โบราณ และเป็นวัฒนธรรมประจาชาติที่งดงาม ฝังลึกอยู่ในชีวิตของคนคาว่า “สงกรานต์” มา จากภาษาสันสฤต หมายถึง “การเคลื่อนย้าย” เป็นการอุปมาถึงการเคลื่อนย้ายของการประทับในจักรราศี คือ การเคลื่อนขึ้นปีใหม่

Lễ hội Songkran được xem như là ngày tết cổ truyền mừng năm mới của Thái Lan và cũng chính là một nét văn hóa đẹp đã ăn sâu vào trong đời sống của người dân quốc gia này. Từ “Songkran” xuất phát từ tiếng Sanskrit, có nghĩa là sự dịch chuyển, sự chuyển động khi mặt trời thay đổi vị trí trong Đai Hoàng Đạo, đó là thời khắc bước sang một năm mới. 

สงกรานต์ไม่ได้เป็นแค่ปีใหม่ไทยเท่านั้น เพราะกลุ่มชาติในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรือดินแดน แถบเอเชียอาคเนย์ที่นับถือพุทธศาสนา เช่น ลาว พม่า เขมร รวมทั้งเขตสิบสองปันนาในประเทศจีน ล้วนมีประเพณีสงกรานต์เหมือนกัน มีกิจกรรม ต่างๆ คล้ายกับสงกรานต์ในประเทศไทย

Lễ hội Songkran không chỉ là tết mừng năm mới của Thái Lan mà còn là tết mừng năm mới tại một số quốc gia theo đạo Phật ở khu vực Đông Nam Á với những tên gọi khác nhau như Lào, Myanmar, Campuchia đến cả vùng Tây Song Bản Nạp của Trung Quốc. Có thể thấy rằng những hoạt động trong ngày lễ Songkran ở những quốc gia này có nhiều nét tương đồng với Thái Lan. 

ประเพณีสงกรานต์ของไทยนั้น โดยปกติจะถือเอาช่วงวันที่ ๑๓-๑๕ เมษายน ของทุกปี เป็นช่วงระยะเวลาของเทศกาลสงกรานต์ อย่างไรก็ตาม กาหนดช่วงเวลาสงกรานต์ในแต่ละท้องถิ่นอาจแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับประเพณีที่ถือปฏิบัติกันมา ประเพณีสงกรานต์ถือเป็นประเพณีการเฉลิมฉลองวันขึ้นปีใหม่ที่ยึดถือ ปฏิบัติมาแต่โบราณ ช่วงวันสงกรานต์ จึงเป็นวันแห่งความเอื้ออาทร ความรัก ความผูกพันที่มีต่อกัน ทั้งในครอบครัว ชุมชน สังคม

Hằng năm, lễ hội Songkran ở Thái Lan thường bắt đầu vào ngày 13 tháng 4 và kéo dài đến ngày 15 tháng 4. Tuy nhiên, thời gian ấn định diễn ra lễ hội ở từng địa phương có thể khác nhau tùy thuộc vào truyền thống của địa phương đó. Đây là khoảnh khắc đặc biệt đối với các thành viên trong gia đình, cộng đồng và xã hội thể hiện sự quan tâm, yêu thương và gắn bó với nhau.  

sanook.com : สงกรานต์

Mọi người cùng nhau vui vẻ trong ngày Tết Songkran. Ảnh: Sanook.com.  

ปัจจุบันกิจกรรมที่นิยมทาในวันสงกรานต์ถูกปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย แต่กิจกรรมที่คงเอกลักษณ์ ความเป็นไทยก็ยังคงมีให้เห็น บทความน้ีขอแนะนา ๕ กิจกรรมน่าสนใจท่ีช่วยสืบสานวัฒนธรรมประเพณีอันดีงาม ของไทยในวันสงกรานต์

Mặc dù các hoạt động diễn ra trong Lễ hội Songkran đã có nhiều sự thay đổi so với trước đây, song nhiều phong tục tập quán đặc sắc vẫn còn được lưu giữ lại cho đến ngày nay. Bài viết này xin giới thiệu 5 hoạt động nổi bật nhất tái hiện nét đẹo văn hóa trong ngày tết mừng năm mới ở Thái Lan.

thaihealth.or.th : ทาบุญตักบาตร

Nghi thức cúng dường làm phúc. Ảnh: thaihealth.or.th. 

ทําบุญตักบําตร การถวายอาหารแด่พระภิกษุสามเณร หรือการไปทาบุญตักบาตร เพื่อเสริมสิริมงคล ให้พบเจอสิ่งดี ๆ ตลอดปี

Nghi thức cúng dường làm phúc là một hoạt động ý nghĩa trong ngày lễ Songkran, người Thái thường dâng thức ăn lên cho các nhà sư với mong ước sẽ gặp được nhiều điều may mắn trong năm mới. 

kapook.com : พระพุทธรูป

Nghi thức Tắm Phật. Ảnh: Kapook.com. 

สรงน้ําพระ เป็นการแสดงให้เห็นถึง การเคารพและสักการะต่อ พระพุทธศาสนาครบทั้ง 3 ประการ ได้แก่ พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ เป็นการเริ่มต้นสิ่งที่เป็นมงคลในวันปีใหม่ด้วย จะทาให้เกิดความสุข ความร่มเย็นตลอดปีใหม่ ขณะเดียวกัน ยังมีความเชื่อว่า การสรงน้าพระพุทธรูปเป็นการทาความสะอาดพระ ที่ตลอดทั้งปีเราได้กราบไหว้

Nghi thức Tắm Phật có ý nghĩa vô cùng thiêng liêng và quan trọng trong dịp Tết Songkran, thể hiện niềm tin và lòng tôn kính của Phật tử với Phật - Pháp - Tăng và cũng là nghi thức đầu tiên được thực hiện vào ngày đầu năm mới. Bên cạnh đó, nghi thức này còn là dịp để cho mọi người gặt hái được nhiều may mắn, hạnh phúc, công đức, sám hối mọi lỗi lầm và gột rửa thân tâm. Ngoài ra, người Thái cũng tin rằng việc tắm cho tượng Phật như là một cách để vệ sinh khu vực thờ cúng cho sạch sẽ, thể hiện lòng thành kính của Phật tử dành cho Đức Phật. 

oer.learn.in.th : เจดีย์ทราย

Nghi thức xây tháp cát. Ảnh: oer.learn.in.th. 

ก่อเจดีย์ทรําย เป็นกิจกรรมท่ีสร้างความสามัคคีในการช่วยกันขนทรายเข้าวัด แล้วนามาก่อเป็น รูปทรงเจดีย์ ชาวพุทธเชื่อกันว่าการขนทรายเข้าวัดเป็นการนาเศษดินทรายที่ติดเท้าเราออกจากวัดไปมาคืน ในรูปของเจดีย์ทราย และอีกนัยน์ก็เพ่ือเป็นการพบปะสังสรรค์ระหว่างคนในชุมชนน่ันเอง

Nghi thức xây tháp cát là một hoạt động thể hiện sự chung tay chung sức của cộng đồng trong việc đem cát vào chùa và cùng nhau xây lên thành những tòa tháp. Quan niệm nhà Phật tin rằng mỗi khi ta vào cúng dường, làm phúc trong chùa thì lúc ra về vô tình những mảnh vụn của đất, đá, cát,... sẽ dính vào đế giày của chúng ta. Trong khi đó, tất cả các công trình kiến trúc trong chùa, dù là chánh điện, phòng thọ trai, hay thậm chí là một viên đá, đất cát, cây cối.. đều đã được hiến dâng như báu vật của tôn giáo. Khi ta chưa nhận được sự cho phép của sư trụ trì thì đồng nghĩa là đã phạm vào điều luật trong ngũ giới. Do đó, người ta đã quyết định xây dựng truyền thống đem cát trả lại cho chùa và xây tháp cát để cúng dường Đức Phật đồng thời cũng là dịp để cho mọi người gặp gỡ giao lưu với nhau. 

matichonacademy.com : รดน้าดาหวั

Nghi thức rót nước xin phúc. Ảnh: matichonacademy.com. 

รดน้ําดําหัว ถือว่าเป็นกิจกรรมที่เป็นหัวใจสาคัญในวันขึ้นปีใหม่ของไทย การรดน้าดาหัวผู้ใหญ่เป็น เป็นการแสดงความเคารพและความกตัญญูต่อบิดา มารดา ญาติผู้ใหญ่ และผู้มีพระคุณ ด้วยความเชื่อที่ว่า เป็นการขอขมาลาโทษ พร้อมทั้งรับคาอวยพรเพื่อเป็นสิริมงคลในชีวิต

Nghi thức rót nước xin phúc là một hoạt động nổi bật trong ngày lễ Songkran, thể hiện lòng thành kính và sự hiếu thảo của mình dành cho ông bà, cha mẹ, người thân trong gia đình và những người có ơn với mình. Người Thái tin rằng việc người nhỏ tuổi rưới nước lên tay người lớn như là một cách thức xin lỗi về việc trước đây đã có những hành động, lời nói không đúng cũng như muốn xin phúc từ họ. 

Twinpalmshotelsresorts.com : SONGKRAN FESTIVAL – THE THAI NEW YEAR

Hoạt động té nước. Ảnh: Twinpalmshotelsresorts.com.

สําดน้ํา กิจกรรมที่ขาดไม่ได้ในวันสงกรานต์นั้น คือ สาดเล่นน้า นอกจากจะได้ความสนุกสนานคลายร้อน แล้ว ยังมีความเชื่อว่าเป็นการชาระล้างสิ่งที่ไม่ดีที่ผ่านเข้ามาออกไปจากชีวิต ช่วยชาระล้างจิตใจ และสิ่งที่เป็นภัย อันตรายต่างๆให้สิ่งที่ไม่ดีเหล่านั้นไหลไปกับน้านั่นเอง

Hoạt động té nước là một hoạt động không thể thiếu trong ngày Tết Songkran. Ngoài mục đích vui chơi giải trí và giải tỏa cơn oi bức của tháng 4, người Thái còn tin rằng hoạt động té nước là một cách thức giúp người ta loại bỏ những muộn phiền, những điều xấu xa, không may mắn trôi hết theo dòng nước ra khỏi cuộc sống của họ và đón chào một năm mới an lành và hạnh phúc. 

ประเพณีสงกรานต์เป็นประเพณีที่งดงามทรงคุณค่า แสดงออกถึงความรัก ความปรารถนาดี และ ความเอื้ออาทรแก่ญาติมิตร นับเป็นประเพณีแห่งความสมัครสมานสามัคคีในครอบครัว ชุมชน และสังคมไทย ในฐานะประชาชนคนไทยควรตระหนักถึงคุณค่า ความสาคัญ และแก่นแท้ของประเพณีสงกรานต์ที่งดงามและ ช่วยกันสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามด้วยการยึดถือปฏิบัติกันสืบไป

Lễ hội Songkran ẩn chứa nhiều giá trị truyền thống tốt đẹp, ẩn sâu trong giá trị thiêng liêng đó chính là tình yêu thương, những mong ước, sự quan tâm và hơn hết đóng vai trò là sợi dây liên kết chặt chẽ giữa những thành viên trong gia đình, cộng đồng và xã hội với nhau. Đối với người Thái, Tết Songkran đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống tinh thần của họ, bất kỳ ai cũng cần phải nhận thức rõ được giá trị, tầm quan trọng, bản chất tốt đẹp mà lễ hội này mang lại, từ đó xây dựng ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy hơn nữa giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của ngày tết cổ truyền này.

Kulpariya Banluerit

www.pptvhd36.com/news/

https://www.finearts.go.th/nakhonphanomlibrary/

https://www.saranukromthai.or.th/

http://book.culture.go.th/