Tổ chức thành công Hội thảo Quốc gia năm 2023: “Khoa học địa lý: Cách tiếp cận, quan điểm và hướng đi mới trong quy hoạch và tổ chức lãnh thổ”
Chiều 28.12, Khoa Địa lý - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) đã phối hợp với Hội Địa lý Việt Nam tổ chức hội thảo Quốc gia “Khoa học Địa lý: Cách tiếp cận, quan điểm và hướng đi mới trong quy hoạch và tổ chức lãnh thổ”. Buổi Hội thảo nhằm chỉ rõ vai trò của khoa học Địa lý trong quy hoạch và tổ chức lãnh thổ góp phần vào sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương.
Tham dự chương trình, về phía Hội đồng Giáo sư liên ngành Khoa học Trái đất-mỏ có GS.TS Mai Trọng Nhuận Chủ tịch Hội đồng, GS.TS Nguyễn Cao Huần - Chủ tịch Hội Địa lý Việt Nam, cùng các Giáo sư là uỷ viên hội đồng Giáo sư liên ngành Khoa học Trái đất-Mỏ, và các Tân Giáo sư và phó Giáo sư của ngành Khoa học Trái đất-Mỏ; cùng nhiều chuyên gia đầu ngành; các doanh nghiệp và nhà quản lý từ nhiều tỉnh thành. Về phía Nhà trường có TS. Phan Thanh Định - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Nhà trường; TS. Ngô Thị Thu Trang - Trưởng khoa Địa lý; cùng đại diện lãnh đạo các phòng, ban; giảng viên, sinh viên, nhà khoa học quan tâm đến lĩnh vực Địa lý học nói riêng và khoa Trái đất-Mỏ nói riêng.
Phát biểu khai mạc, TS. Phan Thanh Định gửi lời cảm ơn đến các Giáo sư, phó giáo sư đầu ngành đã đến và tham dự hội thảo với chủ đề hết sức thời sự và mới mẻ về "Khoa học Địa lý: Cách tiếp cận, quan điểm và hướng đi mới trong quy hoạch và tổ chức lãnh thổ”, cảm ơn các nhà khoa học trong và ngoài nước đã tham gia viết bài, lãnh đạo các cấp, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên đã dành thời gian tham dự và đóng góp vào sự thành công của Hội thảo.
“Đây là dịp để các chuyên gia, những người quan tâm đến lĩnh vực Địa lý trong và ngoài nước cùng trao đổi các đề tài khoa học, trình bày và thảo luận kết quả lý thuyết cũng như thực nghiệm của mình với các đồng nghiệp. Đối với Nhà trường, việc tổ chức hội thảo lần này cũng là dịp để các cán bộ, giảng viên gặp gỡ, trao đổi kiến thức, học thuật, kinh nghiệm giảng dạy với các giáo sư đầu ngành trong nước, mở ra các cơ hội hợp tác nghiên cứu trong tương lai”
Phát biểu chào mừng hội thảo Giáo Sư Mai Trọng Nhuận, Chủ tịch hội đồng Giáo sư liên ngành khoa học Trái đất –Mỏ với những nhắn nhủ rất tâm huyết cho các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong miền Nam cần cố gắng nhiều hơn nữa để xây dựng đội ngủ nghiên cứu mạnh cho ngành khoa học Trái đất - Mỏ và đặc biệt là sự chung tay, chia sẽ giữa những chuyên gia các vùng miền. Giáo sư lấy ví dụ cụ thể từ việc xây dựng đề án quy hoạch không gian biển để minh chứng cho tính liên ngành trong quy hoạch và hội tụ các chuyên gia trên nhiều lĩnh vực khác nhau trong liên ngành khoa học mỏ, địa chất để hoàn thành cho việc thực hiện nhiệm vụ quốc gia này. Và sự hiện diện hơn 20 Giáo sư và Phó giáo sư từ miền Bắc vào tham dự hội thảo trong miền Nam cũng đã minh chứng phần nào cho tinh thần đoàn kết Bắc Nam một nhà cho mục tiêu phát triển vừng mạnh liên ngành khoa học Trái đất –Mỏ
Hội thảo diễn ra với 01 báo cáo đề dẫn và 4 bài tham luận được trình bày tại chương trình xoay quanh các vấn đề quy hoạch lãnh thổ ảnh hướng đến sự phát triển văn hóa - xã hội, phòng chống thiên tai và thay đổi dân số: (1) Urban Living Lab - tiếp cận đổi mới sáng tạo trong phương thức tiếp cận không gian và quy hoạch lãnh thổ; (2) Mô hình kinh tế tuần hoàn phục vụ quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội vùng và địa phương; (3) Nghiên cứu phương pháp mô hình hóa đa tác tử và mô phỏng có sự tham gia phục vụ công tác hỗ trợ quy hoạch lãnh thổ trong phòng chống rủi ro ngập lụt ven biển; (4) Biến động mức sinh và mức chết Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 1975 - 2019 là dữ liệu qun trọng cho công tác quy hoạch.
TS. Ngô Thị Thu Trang trình bày báo cáo đề dẫn “Khoa học Địa lý: Cách tiếp cận, quan điểm và hướng đi mới trong quy hoạch và tổ chức lãnh thổ” - Ảnh: Huyền Linh
Các tham luận nhận được nhiều sự quan tâm của người tham gia, đặc biệt ngoài sự tham gia của các nhà khoa học, hội thảo còn có sự tham gia của các doanh nghiệp và đại diện cơ quan quản lý chính quyền. Hội thảo mang lý luận vào thực tiễn với các thảo luận
PGS. TS Đặng Văn Phan – Chủ tịch Hội Địa lý TP.HCM: 5 nội dung báo cáo rất lớn, rất hay và phong phú, tuy nhiên nếu chỉ gói gọn trong một hội thảo thì chưa thể truyền tải hết những thông điệp của các chủ đề, nên có thêm nhiều hội thảo nữa để trao đổi sâu hơn. Phương pháp quy hoạch, nội dung quy hoạch ngày càng thay đổi. Đây là hội thảo rất gần với địa lý (lần đầu tiên có hội thảo nói về quy hoạch và tổ chức lãnh thổ). Vấn đề đặt ra: không đánh giá được tài nguyên thiên nhiên. Nhà Địa lý cần tiên phong trong quy hoạch lãnh thổ định hướng cho chính sách quốc gia. Quan điểm quy hoạch ở ĐBSCL là phải “thuận thiên”. Có 2 phương pháp ít được sử dụng trong quy hoạch: Phương pháp ma trận cân đối lãnh thổ; Phương pháp về phân tích vùng và liên vùng.
PGS.TS Đặng Văn Phan - Phó Chủ tịch Hội Địa lý Việt Nam, Chủ tịch Hội Địa lý TP. HCM trình bày ý kiến đóng góp cho các tham luận - Ảnh: Huyền Linh
Ông Trương Thanh Viện – Chủ tịch HĐQT HTX Điều hữu cơ Truecoop: Những thành công của doanh nghiệp trong sản xuất điều tại tỉnh Ninh Thuận, các dự định quy hoạch vùng trồng điều trong tương lai, ưu tiên phát triển nguồn nhân lực và công nghệ. Muốn quy hoạch hiệu quả cần quy hoạch tốt đất đai, khai thác tốt nguồn lực sẵn có.
TS. KTS. Nguyễn Anh Tuấn – Sở Quy hoạch Kiến trúc TP.HCM: vai trò quan trọng của dữ liệu địa phương đến chính quyền trong việc hỗ trợ ra quyết định. Nên phát triển chuỗi nội dung của hội thảo này thêm nữa để có những nghiên cứu chuyên sâu hơn.
TS. Doãn Mạnh Dũng, nghiên cứu khoa học phải có tính ứng dụng vào cuộc sống. Học thuyết “Ba tài nguyên”: sức khỏe, tài nguyên thiên nhiên, trí tuệ. Quy hoạch lãnh thổ phải áp dụng 3 loại tài nguyên này.
GS.TS Nguyễn Đăng Hội, Viện trưởng Viện sinh thái nhiệt đới Việt Nam: quy hoạch nên mang tính liên vùng, và nên có sự tham gia của quân đội trong quy hoạch các cấp.
Khoa học địa lý nói riêng và khoa học Trái đất –Mỏ nói chung trong những năm qua đã thể hiện vai trò và sự đóng góp ngày càng lớn đối với sự phát triển đi lên của đất nước. Đối với lĩnh vực quy hoạch và tổ chức lãnh thổ, đưa ra những vấn đề lý luận và thực tiễn phục vụ phát triển bền vững đất nước trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0. Trong đó những vấn đề về tự nhiên, kinh tế, xã hội, môi trường, tổ chức và quy hoạch lãnh thổ, quy hoạch ngành trong mối quan hệ với các nguồn lực tự nhiên và nhân văn đóng vai trò rất quan trọng.
Các chuyên gia, thầy cô và người tham dự chụp ảnh lưu niệm sau buổi hội thảo - Ảnh: Huyền Linh
Tổng kết hội thảo, Giáo Sư Trương Quang Hải cho biết các báo cáo góp phần khẳng định tính liên ngành, đa ngành, tính không gian, tính đa quy mô, đa tỷ lệ của khoa học Địa lý (Tự nhiên, nhân văn, Môi trường, Công nghệ) trong quy hoạch và tổ chức lãnh thổ:
Tiếp cận: (1) Tiếp cận hệ thống, tổng hợp, đa ngành (quy hoạch tổng thể/tầng bậc/cấu trúc; quy hoạch chiến lược; quy hoạch tích hợp, lồng ghép đa ngành; quy hoạch với sự tham gia của cộng đồng); (2) Tiếp cận phát triển bền vững; (3) Tiếp cận cảnh quan, hệ sinh thái.
Các quan điểm quy hoạch: (1) Không gian phát triển phải được tổ chức một cách hiệu quả, thống nhất giữa các ngành, bảo đảm liên kết nội vùng, liên vùng và khai thác lợi thế so sánh, nâng cao năng lực cạnh tranh; (2) Phát triển có trọng tâm, trọng điểm; (3) Sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; bảo vệ môi trường; chủ động phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; (4) Tổ chức không gian phát triển phải gắn với phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và phát triển hài hòa khu vực đô thị, nông thôn; (5) Tổ chức không gian phát triển phải gắn kết giữa khu vực đất liền với không gian biển, Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Một số hướng đi mới trong quy hoạch và tổ chức lãnh thổ: xu hướng quy hoạch kiến trúc phức hợp dạng đô thị sân bay, đô thị đại học; Quy hoạch xây dựng mang tính chiến lược với tầm nhìn dài hạn; lồng ghép nội dung phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển đô thị xanh, đô thị sinh thái; Thiết lập cơ chế để phối hợp chia sẻ.
Hội thảo đã mang đến một buổi sinh hoạt khoa học hiệu quả, để các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu trình bày, cập nhật các nghiên cứu của mình và định hướng nghiên cứu trong giai đoạn tới, đồng thời cũng là dịp để thể hiện vai trò của khoa học trái đất –Mỏ với phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đây cũng là dịp đặc biệt để kết nối những nhà khoa học đầu ngành phương Bắc với các chuyên gia, giảng viên, sinh viên phương Nam. Buổi hội thảo thành công tốt đẹp và mang ý nghĩa lớn trong kết nối, động viên tinh thần để khoa học địa lý nói riêng và khoa học mỏ địa chất nói chung ngày càng phát triển và khẳng định mính trong sứ mệnh khoa học và gắn khoa học với thực tiễn thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội nước nhà.
