BỘ TRƯỞNG Y TẾ YÊU CẦU PHẠT TRÁCH NHIỆM ĐỐI VỚI… NGƯỜI ĐỘC THÂN?

Nội dung cần kiểm chứng: Bộ trưởng Bộ Y tế yêu cầu phạt trách nhiệm đối với… người độc thân.

Đánh giá: Sai

Ngày 17/8 nhiều trang Facebook như Hình Sự¹ chia sẻ thông tin cần kiểm chứng như trên. Thông tin này đang nhận nhiều phản hồi tiêu cực từ phía công chúng.

Trước Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV, cử tri Thành phố Hồ Chí Minh đã đưa một nội dung kiến nghị: Yêu cầu có những biện pháp cụ thể để nâng tỷ lệ sinh ở vùng đô thị, trong bối cảnh Việt Nam đang có mức sinh giảm thấp kéo dài, dẫn đến thiếu hụt nguồn lao động sau này.

Sau đó vào ngày 13/8/2024, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã ký duyệt phản hồi lại bằng công văn 4737/BYT-VPB1.² Trong đó trả lời kiến nghị trên, khi nói về những biện pháp can thiệp, điều chỉnh mức sinh ở vùng mức sinh thấp và đạt mức sinh thay thế (gồm 30 tỉnh, thành), Bộ đã dẫn lại nội dung Quyết định 588/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030 của Thủ tướng Chính phủ.³  

Thứ nhất, bà KHÔNG hề đề cập đến việc “yêu cầu PHẠT trách nhiệm đối với người độc thân” như nhiều kênh đang lan truyền mà chỉ dẫn lại Quyết định từ năm 2020.

Thứ hai, Quyết định 588/QĐ-TTg không có quy định xử phạt với trường hợp kết hôn quá muộn, không muốn kết hôn mà chỉ dừng lại ở việc khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi.

Thứ ba, nội dung trong Quyết định 588/QĐ-TTg chỉ đề xuất “từng bước thí điểm” chứ chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết. Bên cạnh đó, một số tỉnh/thành nằm trong diện các mức sinh thấp đã đưa ra văn bản sau Quyết định, tuy nhiên, không có nội dung cụ thể về các “biện pháp tăng trách nhiệm đóng góp xã hội, cộng đồng.”⁴ 

 Công văn 4737/BYT-VPB1 cũng có đoạn hướng đến các biện pháp hỗ trợ, khuyến khích sinh con chứ không phải các nội dung xử phạt người độc thân: “Tại một số tỉnh, thành phố vùng mức sinh thấp và mức sinh thay thế: Đã ban hành Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh về chính sách hỗ trợ, khuyến khích đối tập thể, cá nhân như: Khen, thưởng tiền cho các tập thể là xã, phường, thị trấn, thôn, bản, tổ dân phố đạt và vượt tỷ lệ cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ 2 con; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật; hỗ trợ các chi phí y tế 1 lần (sinh con) đối với phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi; hỗ trợ giảm học phí từ bậc học mầm non đến bậc trung học phổ thông thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Một số tỉnh đã triển khai, mở rộng các mô hình "Nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi và sinh đủ 02 con trước 35 tuổi", "xã, phường, thị trấn đạt chuần sinh đủ 2 con"' ...., điển hình như tỉnh Hậu Giang, Cần Thơ.” 

Các bộ luật hiện hành cũng không có quy định xử phạt trường hợp kết hôn quá muộn hoặc không muốn kết hôn. Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, kết hôn là quyền tự do của mỗi công dân, không có quy định bắt buộc công dân phải kết hôn.⁵ 

Cũng phải nói thêm, sau khi Quyết định được ban hành, BS. Mai Xuân Phương, Phó Vụ trưởng Vụ truyền thông và Giáo dục, Tổng cục Dân số - Kế hoạch hoá gia đình (Bộ Y tế) tại thời điểm đó, cho biết: “Đặc biệt đây còn là một cuộc vận động lớn của xã hội và xin nhấn mạnh là không có chuyện xử phạt; cho đến nay, chưa có văn bản nào quy định xử lý vi phạm chính sách dân số.”⁶ Thêm vào đó, trả lời độc giả báo VnExpress năm 2020, Luật sư Phạm Thanh Hữu, Đoàn luật sư TP.HCM nhận định: “các quy định hiện hành không xử phạt trường hợp kết hôn quá muộn, không muốn kết hôn” và “Quyết định 588/QĐ-TTg không quy định xử phạt với trường hợp kết hôn quá muộn, không muốn kết hôn mà chỉ dừng lại ở việc khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi.”⁷  

Như vậy, (a) nội dung công văn trả lời cử tri TP.HCM không đề cập đến việc “phạt” mà là đề xuất “tăng trách nhiệm,” được trích từ (b) Quyết định năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ, chứ không phải phát ngôn của Bộ trưởng Bộ Y tế. Độc giả đọc thật kết luận thông tin cần kiểm chứng trên là sai.

Nguồn sử dụng:

(1) https://www.facebook.com/share/p/KUXjTqkLs4JENitS/; https://www.facebook.com/share/p/CMmdLwQPUKwuvbpr/ 

(2)  https://emohbackup.moh.gov.vn/publish/home?documentId=9616 

(3)  https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2020/04/588.signed.pdf 

(4) https://dansohcm.gov.vn/wp-content/uploads/2024/04/UBND-659qd_signed.pdf

https://congbao.dongnai.gov.vn/Lists/Vn%20bn/Attachments/7905/kehoach821.doc 

(5) https://vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&docid=175351 

(6) https://www.tuyengiao.vn/khuyen-khich-ket-hon-truoc-30-tuoi-va-sinh-con-som-la-chinh-sach-rat-nhan-van-khong-co-chuyen-xu-phat-133174 

(7) https://vnexpress.net/ket-hon-qua-muon-co-bi-phat-4095579.html 

Nguồn ảnh: Shutterstock

—

“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện. 

Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: docgiadocthat@gmail.com

________________

 

CẢI CHÍNH

Do lỗi xử lý thông tin từ phía nhóm thực hiện nghiên cứu và ban biên tập, nội dung ban đầu, Độc giả đọc thật có đề cập đến BBC Tiếng Việt là nguồn đề cập đến nội dung cần kiểm chứng. Sau khi nhận phản hồi từ phía BBC Tiếng Việt và kiểm tra lại thông tin, chúng tôi đã xoá chi tiết sai này. Xin cáo lỗi cùng quý độc giả!