WALS 2024 với chủ đề "Tiếp cận nghiên cứu tôn giáo Champa qua góc nhìn Nhân học"
DIỄN ĐÀN NHÂN HỌC MÙA ĐÔNG WALS 2024
Chủ đề: Tiếp cận nghiên cứu tôn giáo Champa qua góc nhìn Nhân học
Buổi toạ đàm khoa học thuộc DIỄN ĐÀN NHÂN HỌC MÙA ĐÔNG - WALS năm 2024 do Khoa Nhân học, Trường ĐHKHXHNV - ĐHQG TPHCM tổ chức, với chủ đề Tiếp cận nghiên cứu tôn giáo Champa qua góc nhìn Nhân học, do PGS.TS. Trương Văn Món trình bày đã diễn ra vào ngày 21/12/2024, tại phòng C105, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, cơ sở 1, 10-12 Đinh Tiên Hoàng, quận 1, TP.HCM.
Trong buổi tọa đàm, PGS.TS. Trương Văn Món đã trình bày chủ đề nói chuyện cũng chính là một trong những nội dung nghiên cứu của ông trong thời gian qua. Bắt đầu từ hiện thực và câu hỏi là tại sao cộng đồng người Chăm ở Việt Nam có ba hình thức tôn giáo đang hoạt động nhưng chỉ có hai hình thức tôn giáo của họ được Nhà nước chính thức công nhận là Bà la môn và Islam. Chia sẻ của diễn giả cho thấy Bà Ni cũng là một hình thức tôn giáo thu hút nhiều tín đồ là cư dân người Chăm. Phần trình bày của diễn giả còn cho thấy cách tiếp cận nghiên cứu tôn giáo khác nhau trong diễn trình lịch sử, trong đó, Nhân học tiếp cận từ góc nhìn con người, cộng đồng người; qua hệ thống thực hành nghi lễ. Theo định nghĩa về tôn giáo của Nhà nước thì để được công nhận là một hình thức tôn giáo, cần đảm bảo đủ các yếu tố của một thiết chế tôn giáo bao gồm: Cơ sở thờ tự, tăng lữ, tín đồ, hệ thống giáo luật và các thực hành nghi lễ thể hiện niềm tin cốt lõi của tôn giáo... Nếu theo định nghĩa này, người Chăm chỉ có hai hình thức tôn giáo, nhưng thực tế, Bà Ni cũng có đủ các yếu tố của tôn giáo chỉ là chuyển đổi một vài hình thức khác đi, chẳng hạn như tiêu chí về các cơ sở thờ tự, tự viện... thì không tách biệt thành cơ sở riêng mà đã được đưa về gia đình để thờ tự... các yếu tố khác thì Bà Ni vẫn có.
PGS.TS Trương Văn Món cũng giải thích sự xuất hiện của hình thức tôn giáo Bà Ni trong cộng đồng người Chăm là kết quả của quá trình hỗn dung; tiếp biến và bản địa hóa văn hóa; có sự tiếp thu yếu tố của Islam... để hiểu được sự dung hợp ấy thì có thể dùng cách lý giải của Đặc thù luận lịch sử. Kết luận của diễn giả cho thấy, người Chăm hiện có 3 hình thức tôn giáo (thay vì chỉ có hai). Diễn giả đang đệ trình hồ sơ để Nhà nước công nhận tôn giáo thứ ba này của người Chăm, thể hiện vai trò hoạt động của nhà khoa học bằng cách dùng các cứ liệu nghiên cứu khoa học để đúc kết và đưa ra tri thức, đề xuất cho xã hội và Nhà nước.
Chia sẻ của PGS. TS Trương Văn Món trong buổi tọa đàm không chỉ xoay quanh những nội dung chính về chủ đề mà qua phần thảo luận và trả lời câu hỏi từ khách tham dự, diễn giả còn cho thấy những kinh nghiệm nghiên cứu thực tiễn, giá trị của hoạt động nghiên cứu Nhân học nhất là trong lĩnh vực tôn giáo. Từ đó cũng đã truyền lửa đam mê để bản thân diễn giả nói riêng và khách mời tham dự (đa số là học viên cao học, nghiên cứu sinh, sinh viên ngành Nhân học, Tôn giáo học) tiếp tục theo đuổi nghiên cứu, học tập và làm việc trong lĩnh vực này.
Một số hình ảnh trong buổi tọa đàm ngày 21 tháng 12 năm 2024:
(Khoa Nhân học)
