TRUNG QUỐC RA LUẬT MỚI CẤM INFLUENCER VÀ LIVESTREAMER BÀN MỘT SỐ CHỦ ĐỀ NẾU KHÔNG CÓ BẰNG ĐẠI HỌC?

Thông tin cần kiểm chứng: Trung Quốc vừa ban hành luật mới (có hiệu lực từ ngày 25/10) cấm influencer hoặc livestreamer nói về các chủ đề như pháp luật, y tế, tài chính,... nếu không có bằng đại học.

Đánh giá: Sai ❌

Từ cuối tháng 10, nhiều bài viết và video trên mạng xã hội lan truyền thông tin rằng Trung Quốc vừa ban hành luật mới cấm tất cả influencer và livestreamer nói về các chủ đề chuyên môn nếu không có bằng đại học. Tin này thu hút nhiều người chia sẻ, đặc biệt trong bối cảnh các nền tảng siết chặt nội dung. Tuy nhiên, nội dung này không chính xác và bị cắt ghép, hiểu sai từ một quy định đã có từ tháng 6/2022.

Trước hết, văn bản được nhắc đến không phải là luật mới ban hành năm 2025. Nội dung này thực chất xuất phát từ Quy tắc ứng xử dành cho người dẫn nội dung trực tuyến (online presenters) do Tổng cục Phát thanh - Truyền hình quốc gia Trung Quốc (NRTA)¹ ban hành từ tháng 6/2022. Đây là quy tắc ngành (code of conduct), không phải luật và tại thời điểm 2022 đã được các hãng tin Trung Quốc và quốc tế đưa tin rộng rãi.² Không có bất kỳ cập nhật hay thông báo nào cho thấy văn bản này bắt đầu có hiệu lực vào ngày 25/10 như một số trang lan truyền.

Ngoài ra, quy định không hề yêu cầu bằng đại học. Trong tài liệu gốc, NRTA nêu rằng người dẫn chương trình trực tuyến về những nội dung cần trình độ chuyên môn cao như y tế, tài chính, pháp luật, giáo dục,... cần có bằng cấp/chứng chỉ chuyên môn (qualifications) phù hợp. Bộ Quy tắc chỉ áp dụng cho người livestream hoặc chủ trì chương trình, không phải tất cả người có sức ảnh hưởng. Điều này được hiểu là đủ điều kiện hoặc chứng chỉ chuyên môn tùy theo từng lĩnh vực, chứ không đồng nghĩa với việc phải có bằng đại học. Việc diễn giải thành “không bằng đại học thì không được livestream” là sai lệch nội dung.

Bản quy tắc cũng không thay đổi từ 2022 đến nay và không có thêm văn bản bổ sung nào gắn với mốc thời gian tháng 10/2025. Việc đưa tin sai làm nhiều người hiểu nhầm đây là chính sách mới, trong khi văn bản đã có hiệu lực hơn hai năm trước. Ngoài ra, các nguồn tin đưa nội dung cần kiểm chứng cũng không đưa ra bất kì nguồn trích dẫn luật từ phía Trung Quốc. 

Phòng kiểm định tin tức Annie Lab trực thuộc Đại học Hong Kong (HKU) cũng đã có bài phân tích chi tiết.³

____
Nguồn tham khảo:
(1): https://www.gov.cn/gongbao/content/2022/content_5707286.htm
(2): https://paper.people.com.cn/rmrb/html/2022-06/23/nw.D110000renmrb_20220623_6-11.htm

https://www.cnbc.com/2022/06/23/china-livestreamers-need-qualifications-for-certain-topics-regulators.html 

(3) https://annielab.org/2025/11/26/analysis-no-new-chinese-law-on-influencers-livestream-regulations-took-effect-in-2022/
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.

Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: docgiadocthat@gmail.com